So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng (hay nhất)

Tuyển chọn những bài văn hay So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng.Với những bài văn mẫu hay nhất dưới đây, các em sẽ có thêm nhiều tài liệu hữu ích phục vụ cho việc học môn văn. Cùng tham khảo nhé! 

So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng

     Văn học Việt Nam thời kỳ 1945 – 1975 có một nguồn cảm hứng bao trùm đó là cảm hứng sử thi và lãng mạn. Cảm hứng đấy hướng về cuộc kháng chiến của nhân dân chống thực dân và đế quốc xâm lược. Trong  nguồn cảm hứng vô tận đấy, hình tượng người lính là hình tượng được khắc họa rõ nét để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả. Hai đoạn thơ sau trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng và Việt Bắc của Tố Hữu đã phần nào mang tới cho chúng ta vẻ đẹp sáng ngời đấy:

“Tây Tiến đoàn binh ko mọc tóc

Quân xanh màu lá giữ oai hùm

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm


Tản mạn biên thuỳ mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”

(Tây Tiến – Quang Dũng)

Và:

“Những đường Việt Bắc của ta

Đêm đêm rầm rập như là đất rung

Quân đi điệp điệp trùng trùng

Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan

Dân công đỏ đuốc từng đoàn

Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay”

(Việt Bắc – Tố Hữu)

     Quang Dũng là thi sĩ của lính, đã sống một đời lính oanh liệt hào hùng. Có nhẽ chính vì vậy nhưng đời lính đã ăn sâu vào đời thơ. “Tây Tiến” là bài thơ của lính viết về lính nên lúc đọc lên ta đã thấy ngay chất hào hùng bi tráng của những chàng trai “Thạch Sanh của thế kỷ XX”. Bài thơ được viết năm 1948 in trong tập “Mây đầu ô”.

     Tố Hữu tới với thơ sớm hơn Quang Dũng, ông là thi sĩ của lý tưởng cộng sản, lá cờ đầu của nền thơ ca cách mệnh Việt Nam. Mỗi thời kỳ lịch sử đi qua, Tố Hữu đều để lại dấu ấn riêng mang đậm hồn thơ trữ tình chính trị: Từ đấy, Việt Bắc, Gió lộng, Ra trận, Máu và hoa… Trong đó, “Việt Bắc” là đỉnh cao của thơ Tố Hữu nói riêng và thơ ca chống Pháp nói chung. Việt Bắc được viết trong cảm hứng về buổi chia tay lịch sử sau thắng lợi Điện Biên Phủ, cán bộ về xuôi, kẻ ở người đi.

     Quân đội nhân dân Việt Nam được thành lập năm 1944 tại Tân Trào, Tuyên Quang do đồng chí Võ Nguyên Giáp lãnh đạo. Trải qua bao năm tháng đầy khó khăn, thiếu thốn, quân đội ta đã trưởng thành và vững mạnh. Trong văn học, hình ảnh người lính cụ Hồ và quân đội nhân dân Việt Nam trở thành đề tài trung tâm, nhân vật phản ánh của các ngòi bút. Qua mỗi trang thơ văn không giống nhau, hình ảnh đấy để lại bao nét vừa hài hòa vừa có những nét riêng, lạ mắt, thu hút.

     Tây Tiến là một phân hiệu quân nhân được thành lập đầu năm 1947. Thành phần chủ yếu là thanh niên trí thức Hà Nội trong đó có Quang Dũng. Hơn người nào hết, Quang Dũng là thi sĩ của lính, đã sống hết đời lính với Tây Tiến. Vậy nên bao khó khăn khó khăn, bao thiếu thốn, bao tự hào đã dệt nên những vần thơ đẹp về lính:

“Tây Tiến đoàn binh ko mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm”

     Hai câu thơ mở đầu gợi lên vẻ đẹp bi tráng. Trước nhất đó là cái bi thương gợi lên từ  ngoại hình của  người lính ốm yếu, tiều tụy, đầu trọc, da dẻ xanh như màu lá. Đoàn quân trông thật kì lạ. Hai câu thơ có hai cách hiểu không giống nhau. Cách hiểu thứ nhất: Sở dĩ người lính Tây Tiến đầu trọc da  xanh là do hậu quả của những tháng ngày hành quân vất vả vì đói và khát, là dấu ấn của những trận sốt rét ác tính làm tóc rụng ko mọc lại được, da dẻ thì héo úa như tàu lá. Những cơn sốt rét rừng ác tính đấy ko chỉ có trong thơ Quang Dũng nhưng còn để lại dấu ấn đau thương trong thơ ca kháng chiến chống Pháp nói chung:

“Tôi với anh biết từng cơn ớn lạnh

Sốt run người vừng trán đẫm mồ hôi”

(Chính Hữu)

“Cuộc đời gió bụi pha xương máu

Đói rét bao lần xé thịt da

Khuôn mặt đã lên màu tật bệnh

Đâu còn tươi nữa những ngày hoa!

Lòng tôi xao xuyến tình thương xót

Muốn viết bài thơ thấm lệ nhòa

Tặng những anh tôi từng rỏ máu

Đem thân xơ xác giữ sơn hà”

(Lên Cấm Sơn – Thôi Hữu)

     Cách hiểu thứ hai: Đó là hình ảnh quân nhân ta cạo trọc đầu để dễ dàng trong sinh hoạt và đánh giáp lá cà. Thời kháng Pháp những anh lính tương tự còn gọi là anh “Vệ túm”, “Vệ trọc”. “Quân xanh màu lá” là y phục màu xanh áo lính, màu xanh của lá ngụy trang, màu của núi rừng. Hai cách hiểu đấy, hiểu theo cách thứ nhất là hay nhất, ấn tượng nhất và chuẩn xác nhất.

     Kế bên cái bi ta còn thấy cái Hào hùng: thủ pháp nghệ thuật đối lập  giữa ngoại hình ốm yếu và tâm hồn bên trong đã làm nên khí chất mạnh mẽ trong tư thế của người lính: “Đoàn binh ko mọc tóc”. Câu thơ tả cái ngang tàng của người lính, lại như có nét đùa vui, hóm hỉnh: ko cần tóc mọc. Lại có thêm “Quân xanh màu lá”, tương phản với “dữ oai hùm”. Cách nói đấy cho thấy những người lính Tây Tiến rất sáng sủa, yêu đời, khinh thường khó khăn.

     Hãy nhìn kỹ ta sẽ thấy ở họ: nước da xanh và đầu ko mọc tóc vì sốt rét rừng, thế nhưng  họ vẫn quắc thước hiên ngang, xung trận đánh giáp lá cà  “dữ oai hùm” làm cho giặc Pháp kinh hồn bạt vía. Mặt khác cái hào hùng còn hiện lên qua cách dùng từ Hán Việt “Đoàn binh”. Chữ “đoàn binh” chứ ko phải là đoàn quân đã gợi lên được sự mạnh mẽ lạ thường của sự kiêu hùng, trong đó có dáng dấp của “Quân đi điệp điệp trùng trùng”, của  “Tam quân tì hổ khí thôn ngưu” (Sức mạnh ba quân nuốt trôi trâu) trong thơ Phạm Ngũ Lão. Ba từ “dữ oai hùm” gợi lên dáng vẻ uy phong lẫm liệt. Qua đó ta thấy người lính Tây Tiến vẫn mạnh mẽ làm chủ tình hình, làm chủ núi rừng, chế ngự mọi khắc nghiệt xung quanh, đạp bằng mọi khó khăn.

     Kế bên chất bi tráng, đoạn thơ còn để lại dấu ấn lãng mạn của những chàng trai Hà Nội mang tâm hồn hào hoa:

“Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”

     Hai chữ “Mắt trừng” gợi nhiều liên tưởng: “mắt trừng” là mắt mở to nhìn thẳng về phía quân thù với chí khí mạnh mẽ thề sống chết với quân thù. Nhưng đôi mắt trừng đấy còn “gửi mộng qua biên giới” là đôi mắt có tình, đôi mắt thao thức nhớ về quê hương Hà Nội về một dáng kiều thơm trong mộng trong mơ.

     Với ý nghĩa đấy ta thấy, người lính Tây Tiến ko chỉ biết cầm súng cầm gươm theo tiếng gọi của non sông nhưng còn rất hào hoa, giữa bao nhiêu khó khăn, thiếu thốn trái tim họ vẫn rung động, nhớ nhung về vẻ đẹp của Hà Nội: đó có thể là phố cũ, trường xưa, những trục đường mùa thu thơm phức hoa sữa… Hay chuẩn xác hơn là nhớ về một “dáng kiều thơm”, bóng vía của những người bạn gái Hà Nội, thanh lịch, yêu kiều, diễm lệ.

     Có một thời người ta hiểu rằng câu thơ này mang mộng tiểu tư sản quá nhiều làm giảm đi chất tranh đấu. Nhưng thời kì đã chứng minh rằng đó là một vẻ đẹp của tấm lòng luôn hướng về Tổ quốc, hướng về Thủ đô. Người lính dẫu ở nơi biên thuỳ hay viễn xứ xa xôi nhưng lòng lúc nào cũng hướng về Hà Nội, về quê hương. Chính quê hương tăng thêm cho họ sức mạnh để đi “Lấy máu nó trả thù này”.

     Thơ ca kháng chiến chống Pháp cũng đã khắc họa bao gương mặt nỗi nhớ như thế. Đó là nỗi nhớ ruộng đồng “Ba năm rồi gửi lại mái lều tranh/ Luống cày đất đỏ/ Tiếng mõ đêm trường/ Ít nhiều người vợ trẻ / Mòn chân trên cối gạo canh khuya” (Hồng Nguyên). Đó là nỗi nhớ “giếng nước gốc đa nhớ người ra lính”. Mỗi gương mặt nỗi nhớ đấy là lính nông dân hay lính thành thị thì nỗi nhớ đấy cũng là nỗi nhớ của những tâm hồn luôn hướng về non sông, tổ quốc, quê hương. Vì thế càng khó khăn khó khăn, càng hi sinh mất mát, họ càng quyết tâm:

“Tản mạn biên thuỳ mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”

     Ra đi tranh đấu là “đầu ko ngoảnh lại”, là “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh” nên “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”. Vì nợ nam nhi thời loạn là nợ nước thù nhà. Thật cao đẹp thay lý tưởng sống trọn tình, trọn nghĩa đấy của người chiến binh.

     Sáu câu thơ trong bài Tây Tiến là sáu câu thơ được viết bằng  văn pháp sử thi và cảm hứng lãng mạn. Ngòi bút Quang Dũng thường hướng về những con người phi thường trong hoàn cảnh phi thường. Nhiều giải pháp nghệ thuật khác như: đối lập, tương phản, ẩn dụ… cũng được sử dụng một cách triệt để mang tới hình ảnh đoàn quân thời chống Pháp khó khăn nhưng rất đỗi hào hùng.

     Với Tố Hữu, thi sĩ trữ tình chính trị, thường lấy những sự kiện chính trị làm đề tài cho thơ. Cuộc chia tay giữa cán bộ, chiến sĩ với nhân dân Việt Bắc cũng trở thành đề tài của ông. Bài thơ “Việt Bắc” là cảm hứng từ cuộc chia tay đấy. Trong bài thơ Tố Hữu tự sự về những kỷ niệm với tự nhiên và con người Việt Bắc. Những kỷ niệm đấy được diễn tả bằng những câu thơ mang đậm dấu ấn ca dao dân ca đặm đà tình nghĩa. Trong hồi ức đầy tình nghĩa đấy, thi sĩ ko quên nhắc tới bức tranh ra trận đầy khí thế của quân và dân ta :

“Những đường Việt Bắc của ta

Đêm đêm rầm rập như là đất rung

Quân đi điệp điệp trùng trùng

Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan

Dân công đỏ đuốc từng đoàn

Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay”

     Đoạn thơ đã  tập trung mô tả cuộc thánh chiến của dân tộc “Bốn mươi thế kỷ cùng ra trận”.  Đoạn thơ là những hình ảnh gợi ra ấn tượng chung về sức mạnh của dân tộc trong kháng chiến, là hình ảnh của những đoàn quân ra trận vô tận điệp trùng, là hình ảnh hùng vĩ của trận chiến tranh nhân dân từ hình ảnh những đoàn dân công, hình ảnh những đoàn xe cơ giới trên đường ra trận làm bừng sáng những đêm kháng chiến.

     Trước hết đó là ấn tượng chung về sức mạnh tổng hợp của dân tộc ta trong kháng chiến qua hai câu thơ đầu:

“Những đường Việt Bắc của ta

Đêm đêm rầm rập như là đất rung”.

     Câu thơ trước tiên vang lên rất đỗi tự hào. Đó là niềm tự hào về những trục đường Việt Bắc. Hai chữ “của ta” vang lên khẳng khái, cứng ngắc, hùng hồn. Lúc tác giả nói “Những đường Việt Bắc” đó là những trục đường vừa rất thực như tác giả từng viết:

“Ta đi giữa ban ngày

Trên đường cái, ung dung ta bước.

Đường ta rộng thênh thang tám thước

Đường Bắc Sơn, Đình Cả, Thái Nguyên

Đường qua Tây Bắc, đường lên Điện Biên

Đường cách mệnh, dài theo kháng chiến…

Tới hôm nay đường xuôi về biển

Mới tinh khôi màu đất đỏ tươi

Đẹp vô cùng, Tổ quốc ta ơi!”

     Đó là những trục đường mở ra cùng với thắng lợi của quân dân ta, nhưng cũng là trục đường đầy ý nghĩa tượng trưng nói chung cả một quá trình đi lên của kháng chiến và cách mệnh. Trục đường đấy đang mở tới chiến công.

     Trục đường đầy lửa máu đấy đã trở thành trục đường thắng lợi trong Việt Bắc. Vì thế ấn tượng chung về sức mạnh của dân tộc đã gắn liền với ấn tượng về trục đường thắng lợi này, một trục đường “Đêm đêm rầm rập như là đất rung”. Đó chính là sức mạnh của quân và dân ta, sức mạnh đã được đo bằng thước đo núi sông. Đọc câu thơ ta đã thấy ngay âm hưởng hết sức hùng tráng của bài ca kháng chiến vang lên từ những điệp từ “đêm đêm”, từ láy “rầm rập”. Và từ gợi tả hình ảnh “đất rung”. Những từ đấy đều là những từ được cấu tạo bởi phụ âm nổ (“đêm đêm”), những phụ âm rung (“rầm rập”). Tất cả đã tạo nên bức tranh tổng hợp của sức mạnh Việt Nam “Nước Việt Nam từ trong biển máu/ Người vươn lên như những thiên thần”.

     Hình ảnh một Việt Bắc trong những năm tháng hào hùng bỗng trở thành rực sáng và hùng vĩ bởi hình ảnh của những đoàn quân ra trận. Đó là sức mạnh của quân đội nhân dân Việt Nam :

“Quân đi điệp điệp trùng trùng

Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan”.

     Sự hùng tráng, sự mạnh mẽ của đoàn quân được trình bày qua nghệ thuật điệp từ “điệp điệp”, “trùng trùng” tạo ấn tượng về một sự vững mạnh khổng lồ của quân đội nhân dân Việt Nam có thể đương đầu đáp trả và đập tan  mọi hành động khiêu hấn của quân thù. Đoàn quân nối dài trên những trục đường Việt Bắc thật hùng vĩ đông đảo như trải dài vươn rộng  khắp mọi nẻo đường Việt Bắc.

     Hình ảnh đoàn quân ra trận đã được cảm hứng lãng mạn tạo nên tầm vóc vũ trụ bởi hình ảnh “ánh sao đầu súng”, một hình ảnh rất thực nhưng cũng rất lãng mạn. Đó là hình ảnh những người lính trong đêm hành quân. Đi dưới trời sao, ánh sao trời soi vào đầu súng thép ánh lên nhấp nhánh, cũng có thể hiểu là những ngôi sao trên mũ người chiến sĩ ánh lên dưới sao trời.

     Có nhẽ vì vậy nhưng ta như thấy cả đất trời đang hành quân cùng người lính ra trận. Khẩu súng tượng trưng cho ý chí đánh giặc của người lính, chiếc mũ là cách nói hoán dụ để nói về người lính nhưng đồng thời lại để chỉ tầm vóc vươn tới sao trời của người lính. Quang Dũng cũng có cách nói tương tự “Hẻo lánh cồn mây súng ngửi trời”. Từ hình ảnh đấy Tố Hữu như dựng lên trước mắt người đọc vẻ đẹp của những đoàn binh ra trận nhưng như một nhấp nhánh cuồn cuộn đổ về phía tiền tuyến.

     Trong bức tranh tổng hợp về sức mạnh của dân tộc ta trong kháng chiến, Tố Hữu đã nói chung thêm một sức mạnh. Đó là sức mạnh của đoàn dân công, những con người đã cùng quân đội ta làm nên trang sử vàng cho dân tộc:

“Dân công đỏ đuốc từng đoàn

Bước chân nát đã muôn tàn lửa bay”

     Dân công là những người đi mở đường, xẻ núi, lăn bom… góp phần làm nên thắng lợi vẻ vang. Trong bài Tung hô chiến sĩ Điện Biên, Tố Hữu từng viết về các anh chị dân công:

“Mấy tầng mây, gió  lớn mưa to

Dốc pha Đin, chị gánh anh thồ

Đèo Lũng Lô, anh hò chị hát

Dù bom đạn, xương tan thịt nát

Ko thoái chí, ko tiếc tuổi xanh.”

(Tung hô chiến sĩ Điện Biên)

     Câu thơ ko hề có một chữ “điệp điệp”, “trùng trùng” nào nhưng ta vẫn thấy sự điệp trùng đấy. Đó là cảm giác có được bởi cấu trúc hết sức lạ mắt của câu thơ. Tác giả ko viết “Từng đoàn dân công đỏ đuốc”, nhưng mở đầu câu thơ là hai chữ “dân công”, cuối câu thơ là hai chữ “từng đoàn”. Cấu trúc đấy gợi ra sự điệp trùng vô tận của những đoàn dân công. Ở đây là hình ảnh “Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay”. Hình tượng bàn chân là hình tượng tượng trưng cho sức mạnh của con người gắn liền với những chặng đường đấu tranh cách mệnh.

     Với thể thơ lục bát, âm điệu hùng tráng, liên kết với chất sử thi, lãng mạn. Sử dụng nhiều sự tương phản, đối lập, điệp từ, điệp ngữ, phóng đại, thậm xưng… Tất cả đã tạo nên một đoạn thơ giàu ấn tượng về ko khí kháng chiến chống Pháp của dân tộc ta hơn 60 năm về trước. Gấp trang sách lại nhưng ko khí xuất trận đấy như vẫn còn đọng lại mãi trong tiềm thức của ta về những ngày khó khăn nhưng rất đỗi hào hùng.

     Qua việc phân tích ở trên ta thấy: Cả hai bài thơ đều viết trong thời chống Pháp. Đều sử dụng văn pháp sử thi, lãng mạn để mô tả đoàn quân. Nhất là cảm hứng lãng mạn được hai thi sĩ khai thác triệt để. Người lính trong thơ Quang Dũng có cái đẹp vừa bi vừa hùng, có cái đẹp lãng mạn hào hoa mang chất lính tiểu tư sản ko trộn lẫn. Tố Hữu chủ yếu mô tả cái đẹp toàn thể, hướng tới số đông. Tầm vóc của câu thơ lãng mạn đẩy hình ảnh người lính chống Pháp sánh với sao trời. Từ hai đoạn thơ nhưng ta vừa phân tích, người lính hiện lên thật đẹp, thật hào hùng biết bao.

     Nét riêng ở đây là,  Quang Dũng viết bài thơ “Tây Tiến” trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp. Do đó, hình ảnh người lính hiện lên rất hiện thực với nhiều khó khăn khó khăn, đói cơm, đói áo, sốt rét tới xanh da trọc tóc. Nhưng ko vì thế nhưng mất đi chất thép vốn có của lính. Dưới ngòi bút đấy, người lính cụ Hồ thật “dữ oai hùm” trong bộ dạng dị thường nhưng cũng rất đỗi mộng mơ đượm chất lính Hà Thành. Qua đó thấy hồn thơ Quang Dũng thiên về mô tả cái phi thường trong hoàn cảnh phi thường. Bài thơ “Việt Bắc” thì được Tố Hữu viết sau thắng lợi Điện Biên Phủ. Hồn thơ Tố Hữu là hồn thơ trữ tình chính trị nên thiên về ngợi ca, biểu dương nên hình ảnh thơ bay bổng, tự hào. Hình ảnh đoàn quân ra trận trong Việt Bắc vì thế nhưng mang tầm vóc lớn lao, kỳ vĩ của “Bốn mươi thế kỷ cùng ra trận”.

     Tóm lại, cùng biểu lộ hình ảnh những đoàn quân ra trận nhưng cảm hứng từ hai thi sĩ rất không giống nhau. Chính vì vậy nhưng hình ảnh người lính thời chống Pháp hiện lên trong hai đoạn thơ vừa có điểm chung vừa có điểm riêng lẻ mang tới cho người đọc những ấn tượng khó phai nhòa.

Trên đây là một số bài văn mẫu So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng nhưng giainhat.vn đã biên soạn. Kỳ vọng sẽ giúp ích các em trong quá trình làm bài và ôn luyện cùng tác phẩm. Chúc các em có một bài văn thật tốt!

Đăng bởi: giainhat.vn

Phân mục: Lớp 12, Ngữ Văn 12

Hình Ảnh về: So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng

(hay nhất)

Video về: So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng

(hay nhất)

Wiki về So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng

(hay nhất)

So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng

(hay nhất) -

Tuyển chọn những bài văn hay So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng.Với những bài văn mẫu hay nhất dưới đây, các em sẽ có thêm nhiều tài liệu hữu ích phục vụ cho việc học môn văn. Cùng tham khảo nhé! 

So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng

     Văn học Việt Nam thời kỳ 1945 – 1975 có một nguồn cảm hứng bao trùm đó là cảm hứng sử thi và lãng mạn. Cảm hứng đấy hướng về cuộc kháng chiến của nhân dân chống thực dân và đế quốc xâm lược. Trong  nguồn cảm hứng vô tận đấy, hình tượng người lính là hình tượng được khắc họa rõ nét để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả. Hai đoạn thơ sau trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng và Việt Bắc của Tố Hữu đã phần nào mang tới cho chúng ta vẻ đẹp sáng ngời đấy:

“Tây Tiến đoàn binh ko mọc tóc

Quân xanh màu lá giữ oai hùm

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm


Tản mạn biên thuỳ mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”

(Tây Tiến – Quang Dũng)

Và:

“Những đường Việt Bắc của ta

Đêm đêm rầm rập như là đất rung

Quân đi điệp điệp trùng trùng

Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan

Dân công đỏ đuốc từng đoàn

Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay”

(Việt Bắc – Tố Hữu)

     Quang Dũng là thi sĩ của lính, đã sống một đời lính oanh liệt hào hùng. Có nhẽ chính vì vậy nhưng đời lính đã ăn sâu vào đời thơ. “Tây Tiến” là bài thơ của lính viết về lính nên lúc đọc lên ta đã thấy ngay chất hào hùng bi tráng của những chàng trai “Thạch Sanh của thế kỷ XX”. Bài thơ được viết năm 1948 in trong tập “Mây đầu ô”.

     Tố Hữu tới với thơ sớm hơn Quang Dũng, ông là thi sĩ của lý tưởng cộng sản, lá cờ đầu của nền thơ ca cách mệnh Việt Nam. Mỗi thời kỳ lịch sử đi qua, Tố Hữu đều để lại dấu ấn riêng mang đậm hồn thơ trữ tình chính trị: Từ đấy, Việt Bắc, Gió lộng, Ra trận, Máu và hoa… Trong đó, “Việt Bắc” là đỉnh cao của thơ Tố Hữu nói riêng và thơ ca chống Pháp nói chung. Việt Bắc được viết trong cảm hứng về buổi chia tay lịch sử sau thắng lợi Điện Biên Phủ, cán bộ về xuôi, kẻ ở người đi.

     Quân đội nhân dân Việt Nam được thành lập năm 1944 tại Tân Trào, Tuyên Quang do đồng chí Võ Nguyên Giáp lãnh đạo. Trải qua bao năm tháng đầy khó khăn, thiếu thốn, quân đội ta đã trưởng thành và vững mạnh. Trong văn học, hình ảnh người lính cụ Hồ và quân đội nhân dân Việt Nam trở thành đề tài trung tâm, nhân vật phản ánh của các ngòi bút. Qua mỗi trang thơ văn không giống nhau, hình ảnh đấy để lại bao nét vừa hài hòa vừa có những nét riêng, lạ mắt, thu hút.

     Tây Tiến là một phân hiệu quân nhân được thành lập đầu năm 1947. Thành phần chủ yếu là thanh niên trí thức Hà Nội trong đó có Quang Dũng. Hơn người nào hết, Quang Dũng là thi sĩ của lính, đã sống hết đời lính với Tây Tiến. Vậy nên bao khó khăn khó khăn, bao thiếu thốn, bao tự hào đã dệt nên những vần thơ đẹp về lính:

“Tây Tiến đoàn binh ko mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm”

     Hai câu thơ mở đầu gợi lên vẻ đẹp bi tráng. Trước nhất đó là cái bi thương gợi lên từ  ngoại hình của  người lính ốm yếu, tiều tụy, đầu trọc, da dẻ xanh như màu lá. Đoàn quân trông thật kì lạ. Hai câu thơ có hai cách hiểu không giống nhau. Cách hiểu thứ nhất: Sở dĩ người lính Tây Tiến đầu trọc da  xanh là do hậu quả của những tháng ngày hành quân vất vả vì đói và khát, là dấu ấn của những trận sốt rét ác tính làm tóc rụng ko mọc lại được, da dẻ thì héo úa như tàu lá. Những cơn sốt rét rừng ác tính đấy ko chỉ có trong thơ Quang Dũng nhưng còn để lại dấu ấn đau thương trong thơ ca kháng chiến chống Pháp nói chung:

“Tôi với anh biết từng cơn ớn lạnh

Sốt run người vừng trán đẫm mồ hôi”

(Chính Hữu)

“Cuộc đời gió bụi pha xương máu

Đói rét bao lần xé thịt da

Khuôn mặt đã lên màu tật bệnh

Đâu còn tươi nữa những ngày hoa!

Lòng tôi xao xuyến tình thương xót

Muốn viết bài thơ thấm lệ nhòa

Tặng những anh tôi từng rỏ máu

Đem thân xơ xác giữ sơn hà”

(Lên Cấm Sơn – Thôi Hữu)

     Cách hiểu thứ hai: Đó là hình ảnh quân nhân ta cạo trọc đầu để dễ dàng trong sinh hoạt và đánh giáp lá cà. Thời kháng Pháp những anh lính tương tự còn gọi là anh “Vệ túm”, “Vệ trọc”. “Quân xanh màu lá” là y phục màu xanh áo lính, màu xanh của lá ngụy trang, màu của núi rừng. Hai cách hiểu đấy, hiểu theo cách thứ nhất là hay nhất, ấn tượng nhất và chuẩn xác nhất.

     Kế bên cái bi ta còn thấy cái Hào hùng: thủ pháp nghệ thuật đối lập  giữa ngoại hình ốm yếu và tâm hồn bên trong đã làm nên khí chất mạnh mẽ trong tư thế của người lính: “Đoàn binh ko mọc tóc”. Câu thơ tả cái ngang tàng của người lính, lại như có nét đùa vui, hóm hỉnh: ko cần tóc mọc. Lại có thêm “Quân xanh màu lá”, tương phản với “dữ oai hùm”. Cách nói đấy cho thấy những người lính Tây Tiến rất sáng sủa, yêu đời, khinh thường khó khăn.

     Hãy nhìn kỹ ta sẽ thấy ở họ: nước da xanh và đầu ko mọc tóc vì sốt rét rừng, thế nhưng  họ vẫn quắc thước hiên ngang, xung trận đánh giáp lá cà  “dữ oai hùm” làm cho giặc Pháp kinh hồn bạt vía. Mặt khác cái hào hùng còn hiện lên qua cách dùng từ Hán Việt “Đoàn binh”. Chữ “đoàn binh” chứ ko phải là đoàn quân đã gợi lên được sự mạnh mẽ lạ thường của sự kiêu hùng, trong đó có dáng dấp của “Quân đi điệp điệp trùng trùng”, của  “Tam quân tì hổ khí thôn ngưu” (Sức mạnh ba quân nuốt trôi trâu) trong thơ Phạm Ngũ Lão. Ba từ “dữ oai hùm” gợi lên dáng vẻ uy phong lẫm liệt. Qua đó ta thấy người lính Tây Tiến vẫn mạnh mẽ làm chủ tình hình, làm chủ núi rừng, chế ngự mọi khắc nghiệt xung quanh, đạp bằng mọi khó khăn.

     Kế bên chất bi tráng, đoạn thơ còn để lại dấu ấn lãng mạn của những chàng trai Hà Nội mang tâm hồn hào hoa:

“Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”

     Hai chữ “Mắt trừng” gợi nhiều liên tưởng: “mắt trừng” là mắt mở to nhìn thẳng về phía quân thù với chí khí mạnh mẽ thề sống chết với quân thù. Nhưng đôi mắt trừng đấy còn “gửi mộng qua biên giới” là đôi mắt có tình, đôi mắt thao thức nhớ về quê hương Hà Nội về một dáng kiều thơm trong mộng trong mơ.

     Với ý nghĩa đấy ta thấy, người lính Tây Tiến ko chỉ biết cầm súng cầm gươm theo tiếng gọi của non sông nhưng còn rất hào hoa, giữa bao nhiêu khó khăn, thiếu thốn trái tim họ vẫn rung động, nhớ nhung về vẻ đẹp của Hà Nội: đó có thể là phố cũ, trường xưa, những trục đường mùa thu thơm phức hoa sữa… Hay chuẩn xác hơn là nhớ về một “dáng kiều thơm”, bóng vía của những người bạn gái Hà Nội, thanh lịch, yêu kiều, diễm lệ.

     Có một thời người ta hiểu rằng câu thơ này mang mộng tiểu tư sản quá nhiều làm giảm đi chất tranh đấu. Nhưng thời kì đã chứng minh rằng đó là một vẻ đẹp của tấm lòng luôn hướng về Tổ quốc, hướng về Thủ đô. Người lính dẫu ở nơi biên thuỳ hay viễn xứ xa xôi nhưng lòng lúc nào cũng hướng về Hà Nội, về quê hương. Chính quê hương tăng thêm cho họ sức mạnh để đi “Lấy máu nó trả thù này”.

     Thơ ca kháng chiến chống Pháp cũng đã khắc họa bao gương mặt nỗi nhớ như thế. Đó là nỗi nhớ ruộng đồng “Ba năm rồi gửi lại mái lều tranh/ Luống cày đất đỏ/ Tiếng mõ đêm trường/ Ít nhiều người vợ trẻ / Mòn chân trên cối gạo canh khuya” (Hồng Nguyên). Đó là nỗi nhớ “giếng nước gốc đa nhớ người ra lính”. Mỗi gương mặt nỗi nhớ đấy là lính nông dân hay lính thành thị thì nỗi nhớ đấy cũng là nỗi nhớ của những tâm hồn luôn hướng về non sông, tổ quốc, quê hương. Vì thế càng khó khăn khó khăn, càng hi sinh mất mát, họ càng quyết tâm:

“Tản mạn biên thuỳ mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”

     Ra đi tranh đấu là “đầu ko ngoảnh lại”, là “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh” nên “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”. Vì nợ nam nhi thời loạn là nợ nước thù nhà. Thật cao đẹp thay lý tưởng sống trọn tình, trọn nghĩa đấy của người chiến binh.

     Sáu câu thơ trong bài Tây Tiến là sáu câu thơ được viết bằng  văn pháp sử thi và cảm hứng lãng mạn. Ngòi bút Quang Dũng thường hướng về những con người phi thường trong hoàn cảnh phi thường. Nhiều giải pháp nghệ thuật khác như: đối lập, tương phản, ẩn dụ… cũng được sử dụng một cách triệt để mang tới hình ảnh đoàn quân thời chống Pháp khó khăn nhưng rất đỗi hào hùng.

     Với Tố Hữu, thi sĩ trữ tình chính trị, thường lấy những sự kiện chính trị làm đề tài cho thơ. Cuộc chia tay giữa cán bộ, chiến sĩ với nhân dân Việt Bắc cũng trở thành đề tài của ông. Bài thơ “Việt Bắc” là cảm hứng từ cuộc chia tay đấy. Trong bài thơ Tố Hữu tự sự về những kỷ niệm với tự nhiên và con người Việt Bắc. Những kỷ niệm đấy được diễn tả bằng những câu thơ mang đậm dấu ấn ca dao dân ca đặm đà tình nghĩa. Trong hồi ức đầy tình nghĩa đấy, thi sĩ ko quên nhắc tới bức tranh ra trận đầy khí thế của quân và dân ta :

“Những đường Việt Bắc của ta

Đêm đêm rầm rập như là đất rung

Quân đi điệp điệp trùng trùng

Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan

Dân công đỏ đuốc từng đoàn

Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay”

     Đoạn thơ đã  tập trung mô tả cuộc thánh chiến của dân tộc “Bốn mươi thế kỷ cùng ra trận”.  Đoạn thơ là những hình ảnh gợi ra ấn tượng chung về sức mạnh của dân tộc trong kháng chiến, là hình ảnh của những đoàn quân ra trận vô tận điệp trùng, là hình ảnh hùng vĩ của trận chiến tranh nhân dân từ hình ảnh những đoàn dân công, hình ảnh những đoàn xe cơ giới trên đường ra trận làm bừng sáng những đêm kháng chiến.

     Trước hết đó là ấn tượng chung về sức mạnh tổng hợp của dân tộc ta trong kháng chiến qua hai câu thơ đầu:

“Những đường Việt Bắc của ta

Đêm đêm rầm rập như là đất rung”.

     Câu thơ trước tiên vang lên rất đỗi tự hào. Đó là niềm tự hào về những trục đường Việt Bắc. Hai chữ “của ta” vang lên khẳng khái, cứng ngắc, hùng hồn. Lúc tác giả nói “Những đường Việt Bắc” đó là những trục đường vừa rất thực như tác giả từng viết:

“Ta đi giữa ban ngày

Trên đường cái, ung dung ta bước.

Đường ta rộng thênh thang tám thước

Đường Bắc Sơn, Đình Cả, Thái Nguyên

Đường qua Tây Bắc, đường lên Điện Biên

Đường cách mệnh, dài theo kháng chiến…

Tới hôm nay đường xuôi về biển

Mới tinh khôi màu đất đỏ tươi

Đẹp vô cùng, Tổ quốc ta ơi!”

     Đó là những trục đường mở ra cùng với thắng lợi của quân dân ta, nhưng cũng là trục đường đầy ý nghĩa tượng trưng nói chung cả một quá trình đi lên của kháng chiến và cách mệnh. Trục đường đấy đang mở tới chiến công.

     Trục đường đầy lửa máu đấy đã trở thành trục đường thắng lợi trong Việt Bắc. Vì thế ấn tượng chung về sức mạnh của dân tộc đã gắn liền với ấn tượng về trục đường thắng lợi này, một trục đường “Đêm đêm rầm rập như là đất rung”. Đó chính là sức mạnh của quân và dân ta, sức mạnh đã được đo bằng thước đo núi sông. Đọc câu thơ ta đã thấy ngay âm hưởng hết sức hùng tráng của bài ca kháng chiến vang lên từ những điệp từ “đêm đêm”, từ láy “rầm rập”. Và từ gợi tả hình ảnh “đất rung”. Những từ đấy đều là những từ được cấu tạo bởi phụ âm nổ (“đêm đêm”), những phụ âm rung (“rầm rập”). Tất cả đã tạo nên bức tranh tổng hợp của sức mạnh Việt Nam “Nước Việt Nam từ trong biển máu/ Người vươn lên như những thiên thần”.

     Hình ảnh một Việt Bắc trong những năm tháng hào hùng bỗng trở thành rực sáng và hùng vĩ bởi hình ảnh của những đoàn quân ra trận. Đó là sức mạnh của quân đội nhân dân Việt Nam :

“Quân đi điệp điệp trùng trùng

Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan”.

     Sự hùng tráng, sự mạnh mẽ của đoàn quân được trình bày qua nghệ thuật điệp từ “điệp điệp”, “trùng trùng” tạo ấn tượng về một sự vững mạnh khổng lồ của quân đội nhân dân Việt Nam có thể đương đầu đáp trả và đập tan  mọi hành động khiêu hấn của quân thù. Đoàn quân nối dài trên những trục đường Việt Bắc thật hùng vĩ đông đảo như trải dài vươn rộng  khắp mọi nẻo đường Việt Bắc.

     Hình ảnh đoàn quân ra trận đã được cảm hứng lãng mạn tạo nên tầm vóc vũ trụ bởi hình ảnh “ánh sao đầu súng”, một hình ảnh rất thực nhưng cũng rất lãng mạn. Đó là hình ảnh những người lính trong đêm hành quân. Đi dưới trời sao, ánh sao trời soi vào đầu súng thép ánh lên nhấp nhánh, cũng có thể hiểu là những ngôi sao trên mũ người chiến sĩ ánh lên dưới sao trời.

     Có nhẽ vì vậy nhưng ta như thấy cả đất trời đang hành quân cùng người lính ra trận. Khẩu súng tượng trưng cho ý chí đánh giặc của người lính, chiếc mũ là cách nói hoán dụ để nói về người lính nhưng đồng thời lại để chỉ tầm vóc vươn tới sao trời của người lính. Quang Dũng cũng có cách nói tương tự “Hẻo lánh cồn mây súng ngửi trời”. Từ hình ảnh đấy Tố Hữu như dựng lên trước mắt người đọc vẻ đẹp của những đoàn binh ra trận nhưng như một nhấp nhánh cuồn cuộn đổ về phía tiền tuyến.

     Trong bức tranh tổng hợp về sức mạnh của dân tộc ta trong kháng chiến, Tố Hữu đã nói chung thêm một sức mạnh. Đó là sức mạnh của đoàn dân công, những con người đã cùng quân đội ta làm nên trang sử vàng cho dân tộc:

“Dân công đỏ đuốc từng đoàn

Bước chân nát đã muôn tàn lửa bay”

     Dân công là những người đi mở đường, xẻ núi, lăn bom… góp phần làm nên thắng lợi vẻ vang. Trong bài Tung hô chiến sĩ Điện Biên, Tố Hữu từng viết về các anh chị dân công:

“Mấy tầng mây, gió  lớn mưa to

Dốc pha Đin, chị gánh anh thồ

Đèo Lũng Lô, anh hò chị hát

Dù bom đạn, xương tan thịt nát

Ko thoái chí, ko tiếc tuổi xanh.”

(Tung hô chiến sĩ Điện Biên)

     Câu thơ ko hề có một chữ “điệp điệp”, “trùng trùng” nào nhưng ta vẫn thấy sự điệp trùng đấy. Đó là cảm giác có được bởi cấu trúc hết sức lạ mắt của câu thơ. Tác giả ko viết “Từng đoàn dân công đỏ đuốc”, nhưng mở đầu câu thơ là hai chữ “dân công”, cuối câu thơ là hai chữ “từng đoàn”. Cấu trúc đấy gợi ra sự điệp trùng vô tận của những đoàn dân công. Ở đây là hình ảnh “Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay”. Hình tượng bàn chân là hình tượng tượng trưng cho sức mạnh của con người gắn liền với những chặng đường đấu tranh cách mệnh.

     Với thể thơ lục bát, âm điệu hùng tráng, liên kết với chất sử thi, lãng mạn. Sử dụng nhiều sự tương phản, đối lập, điệp từ, điệp ngữ, phóng đại, thậm xưng… Tất cả đã tạo nên một đoạn thơ giàu ấn tượng về ko khí kháng chiến chống Pháp của dân tộc ta hơn 60 năm về trước. Gấp trang sách lại nhưng ko khí xuất trận đấy như vẫn còn đọng lại mãi trong tiềm thức của ta về những ngày khó khăn nhưng rất đỗi hào hùng.

     Qua việc phân tích ở trên ta thấy: Cả hai bài thơ đều viết trong thời chống Pháp. Đều sử dụng văn pháp sử thi, lãng mạn để mô tả đoàn quân. Nhất là cảm hứng lãng mạn được hai thi sĩ khai thác triệt để. Người lính trong thơ Quang Dũng có cái đẹp vừa bi vừa hùng, có cái đẹp lãng mạn hào hoa mang chất lính tiểu tư sản ko trộn lẫn. Tố Hữu chủ yếu mô tả cái đẹp toàn thể, hướng tới số đông. Tầm vóc của câu thơ lãng mạn đẩy hình ảnh người lính chống Pháp sánh với sao trời. Từ hai đoạn thơ nhưng ta vừa phân tích, người lính hiện lên thật đẹp, thật hào hùng biết bao.

     Nét riêng ở đây là,  Quang Dũng viết bài thơ “Tây Tiến” trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp. Do đó, hình ảnh người lính hiện lên rất hiện thực với nhiều khó khăn khó khăn, đói cơm, đói áo, sốt rét tới xanh da trọc tóc. Nhưng ko vì thế nhưng mất đi chất thép vốn có của lính. Dưới ngòi bút đấy, người lính cụ Hồ thật “dữ oai hùm” trong bộ dạng dị thường nhưng cũng rất đỗi mộng mơ đượm chất lính Hà Thành. Qua đó thấy hồn thơ Quang Dũng thiên về mô tả cái phi thường trong hoàn cảnh phi thường. Bài thơ “Việt Bắc” thì được Tố Hữu viết sau thắng lợi Điện Biên Phủ. Hồn thơ Tố Hữu là hồn thơ trữ tình chính trị nên thiên về ngợi ca, biểu dương nên hình ảnh thơ bay bổng, tự hào. Hình ảnh đoàn quân ra trận trong Việt Bắc vì thế nhưng mang tầm vóc lớn lao, kỳ vĩ của “Bốn mươi thế kỷ cùng ra trận”.

     Tóm lại, cùng biểu lộ hình ảnh những đoàn quân ra trận nhưng cảm hứng từ hai thi sĩ rất không giống nhau. Chính vì vậy nhưng hình ảnh người lính thời chống Pháp hiện lên trong hai đoạn thơ vừa có điểm chung vừa có điểm riêng lẻ mang tới cho người đọc những ấn tượng khó phai nhòa.

Trên đây là một số bài văn mẫu So sánh vẻ đẹp của hai đoàn quân ra trận trong “Việt Bắc” của Tố Hữu và “Tây Tiến” của Quang Dũng nhưng giainhat.vn đã biên soạn. Kỳ vọng sẽ giúp ích các em trong quá trình làm bài và ôn luyện cùng tác phẩm. Chúc các em có một bài văn thật tốt!

Đăng bởi: giainhat.vn

Phân mục: Lớp 12, Ngữ Văn 12

[rule_{ruleNumber}]

Source: giainhat.vn
Categories: Giáo dục

Viết một bình luận