Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc (hay nhất)

Tuyển tập 900 bài văn mẫu 12 hay nhất với các chủ đề nhiều chủng loại như phân tích, cảm nhận, nghị luận. Cùng tham khảo bài Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc để hiểu hơn về nội dung tác phẩm.

Dàn ý Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc

I. Mở bài:

– Giới thiệu về tác giả Trần Đình Hượu (những nét chính về cuộc đời, các công trình nghiên cứu,…).

– Giới thiệu về đoạn trích “Nhìn về vốn văn hóa dân tộc” (hoàn cảnh ra đời, vị trí đoạn trích, nói chung trị giá nội dung và nghệ thuật…).

II. Thân bài:


1. Một số nhận xét về nền văn hóa dân tộc

– Cách nêu vấn đề ngắn gọn, khiêm tốn, khách quan, khôn khéo của tác giả.

– Đưa ra nhận xét trên một số mặt của vấn đề xuất luận.

2. Đặc điểm của văn hóa Việt Nam

a. Hạn chế:

– Văn hóa Việt Nam chưa có tầm vóc lớn lao, chưa có vị trí quan trọng, chưa nổi trội và chưa có tác động tới các nền văn hóa khác.

– Hạn chế trên các phương diện:

+ Thần thoại ko phong phú.

+ Tôn giáo, triết học ko tăng trưởng, ít quan tâm tới giáo lí.

+ Khoa học kí thuật ko trở nên truyền thống.

+ Âm nhạc, hội họa, kiến trúc ko tăng trưởng tới tuyệt kĩ.

+ Thơ ca chưa tác giả nào có tầm vóc lớn lao.

b. Thế mạnh:

– Thế mạnh của văn hóa Việt Nam: thiết thực, linh hoạt, dung hòa, lành mạnh với những vẻ đẹp dịu dàng, thanh lịch, con người hiền lành, tình nghĩa.

+ Việt Nam có nhiều tôn giáo nhưng ko xảy ra xung đột.

+ Con người sống tình nghĩa: tốt gỗ hơn tốt nước sơn, cái nết đánh chết cái đẹp,….

+ Các công trình kiến trúc quy mô vừa và nhỏ, hài hào với tự nhiên.

c. Đặc điểm của văn hóa Việt Nam:

– Về tôn giáo: ko cuồng tín, cực đoan nhưng dung hòa các tôn giáo không giống nhau tạo nên sự hài hòa, ko tìm sự siêu thoát ý thức bằng tôn giáo, coi trọng cuộc sống trần tục hơn toàn cầu bên kia.

– Nghệ thuật: thông minh những tác phẩm tinh tế nhưng ko có quy mô lớn, ko mang vẻ đẹp kì vĩ, tráng lệ, phi thường.

– Xử sự: trọng tình nghĩa nhưng ko chú ý nhiều tới trí, dũng, chuộng sự khôn khéo, ko kì thị, cực đoan, thích sự yên ổn.

– Sinh hoạt: thích chừng mực vừa phải, mong ước thái hoà, ổn định chỗ ở lạc nghiệp để làm ăn no đủ, sống nhàn nhã, thư thả, có đông con, nhiều cháu, ko mong gì cao xa, khác thường,…

– Quan niệm về cái đẹp: cái đẹp vừa ý là xinh, là khéo, hướng vào cái đẹp dịu dàng, thanh lịch, duyên dáng, quy mô vừa phải.

– Kiến trúc: tuy nhỏ nhưng điểm nhấn lại là sự hài hòa, tinh tế với tự nhiên.

– Lối sống: ghét phô trương, thích kín đáo, trọng tình nghĩa,….

⇒ Văn hóa của người Việt Nam giàu tính nhân văn, luôn hướng tới sự tinh tế, hài hòa trên nhiều phương diện. Đó chính là bản sắc văn hóa Việt Nam.

3. Trục đường tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc

– Sự tạo tác của chính dân tộc.

– Khả năng chiếm lĩnh, đồng hóa những trị giá văn hóa bên ngoài.

III. Kết bài:

– Nói chung trị giá nội dung và nghệ thuật của đoạn trích.

– Bài học cho bản thân: mỗi người cần ý thức được vai trò, trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc, cần có những hành động đúng mực, thích hợp,…

Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc – Bài mẫu 1

    Nhìn về vốn văn hóa dân tộc là một trích đoạn của tiểu luận Về vấn đề tìm rực rỡ văn hóa dân tộc được Trần Đình Hượu viết từ năm 1986. Với tiểu luận này, mục tiêu chính nhưng tác giả đặt ra ko phải là xác định rõ ràng từng điểm một về cái gọi là bản sắc văn hóa dân tộc, nhưng gợi mở tuyến đường nghiên cứu về nó trong tư cách một vấn đề thời sự của chiến lược tăng trưởng tổ quốc thời kỳ đổi mới. Tương tự, ở đây, “nhìn về” cũng chính là “hướng tới”, và hành động “nhìn về” truyền thống, “nhìn về” quá khứ trở thành một yếu tố then chốt của hành động “hướng tới” hiện đại, “hướng tới” tương lai.

    Trong tiểu luận, kế bên khái niệm vốn văn hoá dân tộc, tác giả cũng dùng một số khái niệm khác như: rực rỡ văn hóa dân tộc, thiên hướng văn hóa dân tộc, ý thức chung của văn hóa dân tộc. Cách diễn tả của tác giả ko cố định, cứng nhắc. Có lúc tác giả chỉ viết đơn giản: bản sắc dân tộc,hoặc nói hơi khác: bản sắc dân tộc của văn hóa. Nhìn chung, theo ý thức toát lên từ toàn thể tiểu luận, có thể hiểu vốn văn hoá dân tộc hay bản sắc văn hóa dân tộc là cái giúp khu biệt văn hóa của dân tộc này với văn hóa của dân tộc khác. Bản sắc văn hóa dân tộc là hiện tượng kết tinh, là thành tựu tổng hợp của một quá trình thông minh, xúc tiếp văn hóa, nhào trộn cái vốn có, riêng có của dân tộc với những cái tiếp thu từ bên ngoài. Bản sắc văn hóa vừa có mặt ổn định vừa có mặt chuyển đổi. ổn định ko đối lập nhưng tạo tiền đề cho chuyển đổi và chuyển đổi cũng để đi tới một dạng ổn định mới, cao hơn, phong phú hơn. Khái niệm vốn văn hóa dân tộc nhưng tác giả dùng vừa có mặt rộng hơn, vừa có mặt hẹp hơn khái niệm bản sắc văn hóa dân tộc. Nói rộng là vì: bản sắc văn hóa làm nên cái vốn văn hóa. Còn nói hẹp là bởi: vốn văn hóa dường như chỉ nói được mặt ổn định, cố hữu nhưng chưa nói được mặt chuyển đổi của bản sắc văn hóa. Với các khái niệm thiên hướng văn hóa, ý thức chung của văn hóa, có nhẽ tác giả muốn nói chiều động, chiều tăng trưởng của bản sắc văn hóa.

    Ngoài đoạn mở đầu mang tính chất đặt vấn đề, cả tiểu luận (phần được trích học) tập trung nêu lên và nhận xét về một số điểm nhưng theo tác giả là có “liên quan thân thiện” với cái gọi là rực rỡ văn hóa dân tộc. Cách triển khai lập luận của tác giả khá đặc trưng. Khởi đầu, ông đã ko nói về cái có, nhưng nói về cái ko của vốn văn hoá dân tộc. Có thể dễ dàng đếm được trong bài có tới trên vài chục lần từ ko được lặp lại – từ ko với hàm nghĩa chỉ ra những cái nhưng dân tộc ta ko có (so với các dân tộc khác trên toàn cầu). Kế bên từ ko, các cụm từ và từ như chưa bao giờ, ít cũng chở theo một nội dung tương tự. Khó nói rằng tác giả cố tình “lạ mắt”, cố tình gây ấn tượng ở điểm này. Cái gây ấn tượng, nếu có, toát lên từ cách nhìn trực diện về vấn đề hơn là cách tung hứng ngôn từ. Vào thời khắc tiểu luận của Trần Đình Hượu ra đời, người ta vốn đã quen nghe những lời ca tụng về dân tộc mình (Càng nhìn ta, lại càng say – Tố Hữu), bởi vậy, lúc giáp mặt với một cách đặt vấn đề khác, một cảm hứng nghiên cứu khác, nhiều người dễ có cảm tưởng rằng tác giả đã “nói ngược” hay đã cực đoan trong các nhận định. Kì thực, nếu nắm được mạch nghiên cứu lịch sử tư tưởng của Trần Đình Hượu, đồng thời chấp nhận nét đặc thù của lối văn “phát biểu ý kiến”, ít có trích dẫn cũng như ít đưa dẫn chứng (ở cấp độ cụ thể, cụ thể), lại chủ yếu hướng vào giới chuyên môn vốn am tường thâm thúy các vấn đề sở quan, ta sẽ dễ dàng san sẻ, tán thành với tác giả về hồ hết những luận điểm then chốt nhưng ông nêu lên.

    Lúc khẳng định: “Giữa các dân tộc, chúng ta ko thể tự hào là nền văn hóa của ta khổng lồ, có những hiến dâng lớn lao cho nhân loại, hay có những rực rỡ nổi trội”, tác giả đã dựa vào khá nhiều căn cứ: ở Việt Nam, kho tàng thần thoại ko phong phú (xét theo những gì còn được bảo tồn tới hiện giờ); tôn giáo, triết học đều ko tăng trưởng; ko có một ngành khoa học, kĩ thuật nào tăng trưởng tới thành có truyền thống; âm nhạc, hội họa, kiến trúc đều ko tăng trưởng tới tuyệt kĩ; thơ ca rất được thích thú nhưng các thi sĩ ko người nào nghĩ sự nghiệp của mình là ở thơ ca;… Hẳn nhiên, đây mới chỉ là những “căn cứ lớn”, nhưng bản thân chúng có thể và cần phải được chứng minh bằng hàng loạt dữ kiện cụ thể. Do định hướng riêng của bài viết, tác giả đành lướt qua vấn đề này. Điều quan trọng hơn đối với ông là nói rõ tiền đề nhưng dựa trên đó các “căn cứ lớn” đã được nêu lên: “ở một số dân tộc hoặc là một tôn giáo, hoặc là một trường phái triết học, một ngành khoa học, một nền âm nhạc, hội họa,… tăng trưởng rất cao, tác động phổ quát và trong khoảng thời gian dài tới toàn thể văn hóa, thành rực rỡ văn hóa của dân tộc đó, thành thiên hướng văn hóa của dân tộc đó”. Theo lô gích vấn đề, ở cuối đoạn 2, tác giả còn giảng nghĩa lí do của các “kiểu lựa chọn văn hóa” vừa được chính ông trình diễn để ta thấy rõ tính quy luật của nó: “Thực tiễn đó cho ta biết thiên hướng, hứng thú, sự ưa thích, nhưng hơn thế, còn cho ta biết sự hạn chế của trình độ sản xuất, của đời sống xã hội. Đó là văn hoá của cư dân nông nghiệp định cư, ko có nhu cầu chuyển lưu, trao đổi, ko có sự kích thích của đô thị”. Bằng cách lật đi lật lại vấn đề như thế, tác giả đã thực sự làm tăng sức thuyết phục cho luận điểm của mình.

    Dễ dàng nhận thấy rằng, với tiểu luận này, tác giả đã thoát khỏi thái độ hoặc ngợi ca, hoặc chê bai đơn giản thường thấy lúc tiếp cận vấn đề. Ý thức chung của bài viết là thực hiện một sự phân tích, giám định khoa học đối với những đặc điểm nổi trội của văn hóa Việt Nam. Thực ra, khen hay chê vốn là một phản ứng tình cảm tầm thường, hoàn toàn có đủ lí do để có mặt trong một bài nghiên cứu. Nhưng điều quan trọng là nếu người viết ko vượt lên được vòng trói buộc của sự khen – chê chủ quan thì mọi kiến nghị, đề xuất sau đó sẽ ít tính thuyết phục. Trần Đình Hượu hẳn ý thức thâm thúy về điều đó nên đã sử dụng một giọng văn điềm tĩnh, khách quan để trình diễn các luận điểm. Người đọc chỉ có thể trông thấy được nguồn cảm hứng thật sự của tác giả nếu hiểu cái đích xa nhưng ông hướng tới: góp phần xây dựng một chiến lược tăng trưởng mới cho tổ quốc, đưa tổ quốc thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lỗi thời, kém tăng trưởng hiện thời.

    Sau lúc đã nêu một loạt điểm “ko rực rỡ” của văn hóa Việt Nam, tác giả lại khẳng định: “người Việt Nam có nền văn hóa của mình”. Nếu việc làm trước ko đồng nghĩa với cái gọi là “chê” thì việc làm sau ko phải là biểu lộ cụ thể của cái gọi là “khen”. Ko có gì tranh chấp ở đây cả, bởi, thứ nhất, theo tác giả quan niệm, việc đi tìm cái riêng của văn hóa Việt Nam ko nhất quyết phải gắn liền với việc cố chứng minh dân tộc Việt Nam ko thua kém các dân tộc khác ở những điểm nhưng toàn cầu đã thừa nhận là rất nổi trội ở họ (ví dụ như sự tăng trưởng của hệ thống thần thoại, tôn giáo, triết học, các ngành nghệ thuật, kiến trúc,….). Nỗ lực chứng minh như thế là một nỗ lực vô vọng. Tác giả chỉ ra những điểm “ko rực rỡ” của văn hóa Việt Nam là trên ý thức đấy. Việc làm của tác giả rõ ràng hàm chứa một gợi ý về phương pháp luận nghiên cứu vấn đề bản sắc văn hóa dân tộc: đi tìm rực rỡ văn hóa Việt Nam phải có cái nhìn sát với thực tiễn Việt Nam, ko thể vận dụng những mẫu hình cố định; điều quan trọng khác là phải tìm ra cội nguồn của hiện tượng ko có những điểm rực rỡ nổi trội như của các dân tộc khác để thấy được cái “rực rỡ” của văn hóa Việt Nam. Vấn đề “có” hay “ko” nhiều lúc chưa quan trọng bằng vấn đề “vì sao có ?”, “vì sao ko ?”. Thứ hai, tác giả quan niệm văn hóa là sự tổng hòa của nhiều yếu tố, trong đó lối sống, quan niệm sống là yếu tố then chốt; nhưng lối sống, quan niệm sống đấy cũng lại là một hệ thống, kết quả sự tổng hòa của muôn vàn yếu tố khác nhỏ hơn. Lúc quan sát thấy người Việt Nam có lối sống, quan niệm sống riêng, biểu lộ qua việc ta đã tự tạo ra được cho mình một cái “màng lọc” nhằm gạt bỏ hoặc tiếp thu, lựa chọn những cái gì ko cần thiết hoặc cần thiết cho mình, tác giả hoàn toàn có cơ sở để khẳng định: người Việt Nam có nền văn hóa riêng. Hóa ra, “ko rực rỡ” ở một vài điểm thường hay được người ta nhắc tới ko có tức là ko có gì ! Phải nói rằng, tác giả đã có một quan niệm toàn diện về văn hóa, và hơn thế, biết triển khai công việc nghiên cứu của mình dựa vào việc khảo sát thực tiễn khách quan chứ ko phải vào các “tri thức tiên nghiệm”, các tiên đề.

    Trong đoạn 3, tác giả có nêu nói chung một đặc điểm của văn hóa Việt Nam:”Cái đẹp vừa ý là xinh, là khéo. Ta ko hào hứng cái tráng lệ, huy hoàng, ko say mê cái huyền ảo, kì vĩ. Màu sắc chuộng cái dịu dàng, thanh nhã, ghét sặc sỡ. Quy mô chuộng sự vừa khéo, vừa xinh, phải khoảng. Giao tiếp, xử sự chuộng hợp tình, hợp pháp, quần áo, trang sức, món ăn đều ko chuộng sự cầu kì. Tất cả đều hướng vào cái đẹp dịu dàng, thanh lịch, duyên dáng và có quy mô vừa phải”. Vào thời khắc tiểu luận ra đời, nói chung nêu trên có thể đã gây được những ngạc nhiên thú vị, bởi nó giống như kết quả của một cái nhìn tới từ phía bên ngoài hoặc của một nỗ lực phản tỉnh, quyết tâm tách mình ra khỏi mình nhằm tự giám định. Thực tiễn cho thấy: thật khó nhận diện được nét rực rỡ văn hoá của dân tộc mình một lúc ta đang hít thở trong bầu khí quyển của nó, quá quen với nó. Giờ đây, nói chung trong tiểu luận của Trần Đình Hượu gần như đã trở thành một nhận thức phổ quát, thường được nhắc lại với một ít biến thái trong nhiều tài liệu không giống nhau. Điều này thực ra khá dễ hiểu vì có vô số dẫn chứng trong đời sống và trong văn học chứng tỏ sự xác đáng của nó, ví dụ: Việt Nam ko có những công trình kiến trúc khổng lồ như Kim tự tháp, Vạn lí trường thành, Angkor Wat… Chùa Một cột (chùa Diên Hựu) – một biểu tượng của văn hóa Việt Nam – có quy mô rất nhỏ; chiếc áo dài rất được phụ nữ Việt Nam ưa thích có vẻ đẹp nền nã, dịu dàng, thướt tha; nhiều câu tục ngữ, ca dao lúc nói về kinh nghiệm sống, xử sự rất đề cao sự hợp lý, hợp tình: Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm; ở sao cho vừa lòng người/ ở rộng người cười, ở hẹp người chê; Lời nói chẳng mất tiền sắm/ Lựa lời nhưng nói cho vừa lòng nhau…

    Kết luận quan trọng nhất của tác giả về ý thức chung của văn hóa Việt Nam nằm ở câu in nghiêng trong phần cuối đoạn trích: Ý thức chung của văn hóa Việt Nam là thiết thực, linh hoạt, dung hòa. Toàn thể những từ như tinh nhanh, khôn khéo, dung hợp, sàng lọc, tinh luyện, tiếp thu,… được dùng trong đoạn văn cũng có tác dụng “phụ hoạ” cho kết luận đó. Tác giả còn chỉ rõ: trên lĩnh vực văn hóa, khả năng của dân tộc Việt Nam trình bày tập trung ở sự “đồng hóa”, “dung hợp” chứ ko phải ở sự “tạo tác”. Về các khái niệm vừa dẫn, dựa vào văn cảnh chúng được sử dụng, có thể xác định:

    “Tạo tác” là khái niệm có tính chất quy ước, chỉ những thông minh lớn của một dân tộc – những thông minh nhưng các dân tộc khác ko có hoặc có nhưng ko đạt tầm vóc kì vĩ, gây tác động mạnh mẽ tới xung quanh, tạo thành những mẫu mực đáng học tập tới như thế.

    Khái niệm “đồng hóa” vừa chỉ vị thế tồn tại nghiêng về phía tiếp thu những tác động từ bên ngoài, những tác động lan tới từ các nền văn minh, văn hóa lớn, vừa chỉ khả năng tiếp thu chủ động của chủ thể tiếp thu – cái khả năng cho phép một dân tộc biến những cái ngoại lai thành cái của mình, trên cơ sở gạn lọc và thu giữ.

    Khái niệm “dung hợp” vừa có những mặt thân thiện với khái niệm “đồng hóa” vừa có điểm khác. Với khái niệm này, hẳn tác giả muốn nhấn mạnh tới khả năng “chung sống hòa bình” của nhiều yếu tố tiếp thu từ nhiều nguồn không giống nhau, có thể hài hòa được với nhau trong một hệ thống, một tổng thể mới.

    Nhìn chung, theo Trần Đình Hượu, văn hóa Việt Nam xa lạ với sự cực đoan, ko chấp nhận sự cực đoan, và riêng việc ko chấp nhận điều đó đã biểu lộ một khả năng đáng trọng. Tương tự, lúc nói chung bản sắc văn hóa Việt Nam qua các từ như “đồng hóa”, “dung hợp”, tác giả Trần Đình Hượu ko hề rơi vào thái độ tự ti hay miệt thị dân tộc.

    Cũng cần nói thêm: trên tuyến đường xác định cái gọi là bản sắc văn hoá dân tộc, Trần Đình Hượu đã có những điểm gặp mặt với nhiều nhà nghiên cứu tư tưởng, văn hóa, văn học khác. Nhà Đạo học Cao Xuân Huy từng tưởng tượng triết lí Việt Nam là triết lí Nước hay Nhu đạo. Còn nhà sử học Trần Quốc Vượng thì viết: “Tôi gọi cái khả năng – bản sắc biết nhu, biết cương, biết công, biết thủ, biết “trông trời trông đất trông mây…” rồi tùy thời nhưng làm ăn theo chuẩn mực “nhất thì nhị thục”… đấy, là khả năng ứng biến của người Việt Nam, của lối sống Việt Nam, của văn hóa Việt Nam !” v.v…

    Trong bối cảnh thời đại ngày nay, việc tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc trở thành một nhu cầu tự nhiên. Chưa bao giờ dân tộc ta có dịp thuận tiện như thế để xác định “chân diện mục” của mình qua hành động so sánh đối chiếu với “khuôn mặt” của các dân tộc khác. Giữa hai vấn đề hiểu mình và hiểu người có mối quan hệ tương hỗ. Tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc rất có ý nghĩa đối với việc xây dựng một chiến lược tăng trưởng mới cho tổ quốc, trên ý thức làm sao phát huy được tối đa mặt mạnh vốn có, khắc phục được những nhược điểm dần thành cố hữu để tự tin đi lên. Tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc hẳn nhiên cũng gắn liền với việc truyền bá cái hay, cái đẹp của dân tộc để “góp mặt” cùng năm châu, xúc tiến một sự giao lưu lành mạnh, có lợi chung cho việc xây dựng một toàn cầu hòa bình, ổn định và tăng trưởng. Tới với tiểu luận Vấn đề tìm rực rỡ văn hoá dân tộc, cụ thể là tới với đoạn trích Nhìn về vốn văn hoá dân tộc, chúng ta cảm thu được những điều gợi mở quý báu đó từ một nhà nghiên cứu tâm huyết với tiền trình tăng trưởng của dân tộc.

Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc – Bài mẫu 2

    Mỗi dân tộc đều biểu lộ một nét đẹp văn hóa riêng, chính vì thế trong tác phẩm này Trần Đình Hượu đã thông minh và bàn về những khía cạnh của văn hóa, nó được biểu lộ về nhiều phương diện như tôn giáo, nghệ thuật, xử sự hay cách sinh hoạt của con người.

    Trong tác phẩm tác giả đã bàn về các lĩnh vực thân thuộc của mỗi một quốc gia, mỗi dân tộc, ở đó con người biểu lộ về nét sống, cách sinh hoạt hay giao tiếp trong một tập thể người. Với sự thông minh đó tác giả đã trình bày được những nét đặc trưng thông qua những ví dụ, dẫn chứng trong các công trình nghiên cứu, ví dụ như Chùa một cột, lăng tẩm…, mỗi một công trình kiến trúc gắn với một sự kiện lịch sử riêng.

    Văn hóa ko chỉ được biểu lộ qua công trình nghệ thuật nhưng nó còn biểu lộ qua giao tiếp, văn hóa hay phép xử sự hàng ngày, trong dân gian có rất nhiều câu tục ngữ hay trong đó nó nói về lời ăn tiếng nói hàng ngày của con người ví dụ như Chim khôn kêu tiếng rảnh rỗi/ Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe; hay lời nói chẳng mất tiền sắm, lựa lời nhưng nói cho vừa lòng nhau.

    Mỗi công trình văn hóa đều được biểu lộ những nét riêng của một dân tộc, 1 tổ quốc, nó phản ánh thâm thúy đời sống của tập thể các dân tộc, đó là sự kì vĩ của những công trình kiến trúc, qua đó con người có thể trình bày được yếu tố ý thức của mình. Mỗi dân tộc mỗi quốc gia đều có nhiều chủng loại các nền văn hóa, nó có thể tốt xấu, tác động mạnh mẽ tới truyền thống của mỗi quốc gia, mỗi vùng miền dân tộc. Mỗi chúng ta cần phải biết tiếp thu những nền văn hóa theo khía cạnh riêng, lành mạnh và trình bày được những nét văn hóa riêng của vùng miền, của dân tộc.

    Ý thức văn hóa được biểu lộ những nét đẹp văn hóa của vùng miền, tổ chức hay hệ thống của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, chúng ta ko ngừng cải thiện, tăng lên cho mình sự thông minh vì một cộng dân tộc, luôn tích cực chủ động, sàng lọc nền văn hóa, học hỏi và tiếp thu truyền thống của tập thể dân tộc. Mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều phải trải qua quá trình bị xâm nhập văn hóa, nó là nguồn văn hóa mở, tạo nên một nét riêng trong văn hóa của mỗi quốc gia, mỗi vùng miền dân tộc.

    Mỗi vùng miền biểu lộ một vùng văn hóa riêng, chính vì thế dân tộc của chúng ta cần phải mở rộng, tăng lên và tăng trưởng văn hóa truyền thống, những trị giá văn hóa cao đẹp, mang lại ý nghĩa to lớn cho mỗi con người. Trị giá văn hóa truyền thống trình bày những phút giây lịch sử hào hùng của dân tộc, mỗi quốc gia dân tộc đều có những nét văn hóa riêng, chính vì thế nó trình bày những trị giá truyền thống, văn hóa lịch sử, những di tích lịch sử hào hùng.

    Văn hóa biểu lộ cho lối sống của quốc gia, dân tộc đó, chính vì những nét văn hóa tiêu biểu của mỗi vùng miền nhưng tựu chung thành nền văn hóa của tổ quốc, của mỗi dân tộc. Văn hóa biểu lộ truyền thống, tôn giáo, những công trình kiến trúc của dân tộc. Tác giả bàn về văn hóa trên nhiều phương diện, nó là phương diện lịch sử, đạo đức, lối sống và tinh hoa riêng của mỗi dân tộc.

    Vốn văn hóa của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc là phong phú, nó biểu lộ những vấn đề của dân tộc, của thời đại, tăng trưởng chung về lối sống, tư tưởng và đạo đức của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đối với những vấn đề lịch sử, mọi vấn đề đều được biểu lộ nét riêng, rực rỡ, tinh tế của vùng miền văn hóa đó.

    Mỗi chúng ta đều có thể thấy được, tác giả Trần Đình Hượu đã bàn về lối văn hóa của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, nó biểu lộ nét riêng trong văn hóa, lối sống, lịch sử của tổ quốc, truyền thống, trình bày cái nhìn mới mẻ về văn hóa của vùng miền, của tổ quốc.


Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc – Bài mẫu 3

    Trần Đình Hượu là một chuyên gia về các vấn đề văn hóa tư tưởng Việt Nam. Ông đã có nhiều công trình nghiên cứu về văn hóa tư tưởng có trị giá: “Tới hiện đại từ truyền thống”(1994), “Nho giáo và văn học Việt Nam trung cận kim”(1995). “Nhìn về vốn văn hóa của dân tộc” là trích đoạn của tiểu luận “Về vấn đề tìm rực rỡ của dân tộc” được Trần Đình Hượu viết từ năm 1986. Trong tác phẩm tác giả đã thoát khỏi thái độ hoặc ngợi ca hoặc chê bai thường thấy lúc tiếp cận vấn đề, ý thức chung của bài viết là thực hiện một sự phân tích giám định khoa học đối với những vấn đề nổi trội của văn hóa Việt Nam.

    Trước tiên tác giả đã đặt vấn đề về khái niệm của vốn văn hóa. Chúng ta thường nói tới văn hóa ẩm thực hay văn hóa đọc. Vậy văn hóa là gì? Theo đó văn hóa là tổng thể nói chung những trị giá vật chất và ý thức do con người thông minh ra trong quá trình lịch sử. Đây là một khái niệm cơ bản của văn hóa trong tự điển tiếng Việt.

    Đứng trên khái niệm về văn hóa Trần Đình Hượu đã nêu lên nhận xét nói chung về Văn hóa Việt Nam “chúng ta ko thể tự hào nền văn hóa của chúng ta khổng lồ, có những hiến dâng lớn lao cho nhân loại hay có những rực rỡ nổi trội”. Tác giả đã phân tích những đặc điểm của vốn văn hóa Việt Nam thông qua những phương diện đời sống cụ thể hàng ngày cả về vật chất lẫn ý thức. Tác giả đã phân tích đặc điểm vốn văn hóa của dân tộc trên những cơ sở phương diện như tôn giáo nghệ thuật, kiến trúc hội họa và văn học. Về tôn giáo tác giả chỉ rõ người Việt Nam ko cuồng tín ko cực đoan nhưng dung hòa tạo nên sự hài hòa nhưng ko tìm sự siêu thoát siêu Việt về ý thức bằng tôn giáo. Nước Việt là một nước có truyền thống văn hóa lâu đời, nhưng luôn có sự tiếp thu, có tuyển lựa văn hóa từ các nước bạn để làm giàu cho vốn văn hóa của dân tộc. Chính điều này đã góp phần tạo nên một nước Việt Nam đặm đà bản sắc dân tộc. Về khoa học kỹ thuật ko một ngành nào tăng trưởng tới thành truyền thống đáng tự hào. Về âm nhạc hội họa đều ko tăng trưởng tới tuyệt kĩ. Chưa bao giờ một nền văn hóa nào của dân tộc trở thành đài danh dự thu hút quy tụ cả nền văn hóa. Về thơ ca Trần Đình Hượu chỉ rõ “trong các ngành nghệ thuật, cái tăng trưởng nhất chính là thơ ca. Hầu như người nào cũng có thể, có dịp làm năm ba câu thơ ca”. Trong kho tàng văn học truyền thống của dân tộc ta thì thơ ca chiếm một phần ko nhỏ bởi vì dễ thuộc dễ đi vào lòng người thế nhưng đồng thời tác giả cũng chỉ ra” những số thi sĩ để lại nhiều tác phẩm thì ko có”. Điều này đã gây ra nhiều tranh cãi bởi dân tộc ta cũng có rất nhiều thi sĩ lớn để lại khối lượng tác phẩm khổng lồ và là niềm tự hào của chúng ta đối với toàn cầu như Nguyễn Du hay Nguyễn Khuyến, Nguyễn Bỉnh Khiêm…. Tương tự kế bên những điểm mạnh điểm tích cực thì Trần Đình Hượu cũng chỉ ra những mặt còn yếu còn hạn chế của văn hóa Việt. Sở dĩ văn hóa của ta còn nhiều hạn chế là bởi xuất phát từ nền văn hóa nông nghiệp “dân nông nghiệp định cư…nhiều bất trắc” hơn nữa tổ quốc ta còn nhỏ tài nguyên lại chưa thật phong phú dẫn tới tâm lý thích cái vừa phải và phần nào tổ quốc chúng ta cũng chịu nhiều tổn thất nặng nề từ các cuộc đấu tranh và thường xuyên bị các thế lực nước ngoài bủa vây chống phá. Vì thế mong ước của nhân dân cũng rất đơn giản đó là có cuộc sống thái hoà đời sống vật chất thoát nghèo nàn và ko có mong ước tăng trưởng mạnh mẽ. Tác giả đã có một quan niệm vô cùng toàn diện của mình về văn hóa và triển khai việc nghiên cứu của mình dựa vào việc khảo sát thực tiễn khách quan chứ ko phải vào các “tri thức tiền nghiệm”

    Theo Trần Đình Hượu thì quan niệm sống, quan niệm về cái đẹp là những biểu lộ rực rỡ của văn hóa dân tộc Việt Nam. Trong cách xử sự họ rất trọng tình nghĩa ko chú ý nhiều tới trí dũng khôn khéo nhưng ko cầu thị, cực đoan thích yên ổn. Tuy coi trọng đời sống hiện thế trần tục nhưng ko bám lấy hiện thế. Con người ưa thích của người Việt là con người hiền lành, tình nghĩa, coi sự sang giàu chỉ là tạm thời cho nên ko vì thế nhưng tranh giành cho mình vì cũng ko thể hưởng được hết. Trong sinh hoạt họ ưa chừng mực vừa phải, mong ước thái hoà ổn định chỗ ở lạc nghiệp làm ăn cho no đủ sống yên ổn nhàn nhã. Quan niệm về cái đẹp trong nhận thức của người Việt “vừa xinh vừa khéo”, ko hào hứng cái tráng lệ huy hoàng ko say mê cái huyền ảo kỳ vĩ”, về màu sắc “chuộng cái dịu dàng thanh nhã ghét cái ặc sỡ”, về quần áo món ăn đều ko chuộng sự cầu kì. Và đúng như tác giả đã nhận định chúng ta ko có công trình kiến trúc nào kể cả của vua chúa nhằm vào sự vĩnh viễn. Thực tiễn đã chứng minh trong lịch sử nước Việt Nam chúng ta từ xưa tới nay đều ko có công trình kiến trúc nào vĩnh viễn như Vạn lý trường thành của Trung Quốc hay lăng tẩm ở Người nào Cập. Theo tác giả đặc điểm nổi trội trong sự thông minh văn hóa Việt Nam là tạo ra cuộc sống thiết thực bình ổn lành mạnh với những vẻ đẹp dịu dàng thanh lịch nhưng con người hiền lành sống có tình nghĩa, sống có văn hóa trên một cái nền nhân văn. Đó chính là chùa Một Cột đơn giản nhưng uy nghi hay các lăng tẩm của vua chúa thời Nguyễn, đó chính là lời ăn tiếng nói của nhân dân trong tục ngữ thành ngữ và ca dao.

“Chim khôn kêu tiếng rảnh rỗi

Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”

Hay:

“Lời chào cao hơn mâm cỗ”

    Tác giả cũng chỉ ra những tôn giáo có tác động thâm thúy tới con người Việt đó là phật giáo và nho giáo. Để tạo nên bản sắc văn hóa của dân tộc người Việt Nam đã xác nhận tư tưởng của các tôn giáo này theo hướng “Phật giáo ko được tiếp thu ở khía cạnh trí tuệ cầu giải thoát nhưng nho giáo cũng ko được tiếp thu ở nghi lễ tủn mủn, giáo điều khắc nghiệt”. Người Việt tiếp thu nho giáo để có một cuộc sống trong sạch lành mạnh hài hòa bao dung nhân nghĩa hướng thiện cứu khổ cứu nạn. Tư tưởng nhân nghĩa, yên dân được trình bày rất nhiều trong thơ ca.

“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo”

    Tác giả nhận định “ý thức chung của văn hóa là thiết thực dung hòa”. Nhận định này vừa nói lên mặt tích cực vừa tiềm tàng điểm hạn chế của văn hóa Việt. Vì tính thiết thực trong quá trình thông minh khiến văn hóa Việt gắn bó thâm thúy với đời sống của tập thể. Tính linh hoạt của văn hóa Việt biểu lộ rõ ở khả năng tiếp thu và biến các trị giá văn hóa sao cho thích hợp với đời sống bản địa của người Việt như Phật giáo, nho giáo và đạo giáo. Vì dung hòa nên các trị giá văn hóa Việt ko thuộc nhiều nguồn không giống nhau ko loại trừ nhau trong đời sống xã hội của người Việt, người Việt tuyển lựa và kế thừa các trị giá này để tạo nên sự hài hòa bình ổn trong đời sống văn hóa. Tuy nhiên vì quá thiếu thông minh nên ko đạt tới những trị giá kỳ vĩ vì luôn dung hòa nên ko có những trị giá rực rỡ nổi trội.

    Tác giả cũng khẳng định “Trục đường tạo nên bản sắc dân tộc của văn hóa ko chông cậy vào sự tạo tác của chính dân tộc đó nhưng còn trông cậy vào khả năng chiếm lĩnh khả năng đồng hóa các trị giá văn hóa bên ngoài. Về mặt đó lịch sử chứng minh là dân tộc Việt Nam có khả năng”. Dân tộc ta đã trải qua một thời kì dài bị đô hộ và chịu áp bức nặng nề từ thuộc địa chính vì thế nhưng dân ta ko thể chờ vào sự thông minh và sáng tác nữa nhưng phải “trông cậy vào khả năng chiếm lĩnh khả năng đồng hóa các trị giá văn hóa bên ngoài” là điều đúng mực. Như ta đã nói ở trên tuy ta chịu tác động của phật giáo và nho giáo nhưng ta ko tiếp thu toàn thể nó nhưng chỉ tiếp thu những đạo lí tốt đẹp, những gì thích hợp với văn hóa Việt Nam. Không những thế chúng ta thông minh chữ Nôm trên cơ sở chữ Hán tạo nên những tác phẩm mang đậm âm hưởng Việt, chúng ta thông minh các thể thơ dân tộc đi đôi với các thể thơ đường luật của Trung Quốc, thơ tự do của phương tây. Tương tự chúng ta tiếp thu nhưng ko bao giờ dập khuôn máy móc, người Việt đã cải biến nó theo những ý nghĩa riêng gắn với đặc trưng riêng của dân tộc mình.

    Tác phẩm là sự trình diễn chặt chẽ biện chứng logic trình bày các khía cạnh trong văn hóa dân tộc Việt. Không những thế là thái độ khách quan, sự khiêm tốn tránh được thiên hướng cực đoan. Đoạn trích cho ta thấy rõ hơn vẻ đẹp tâm hồn và tính cách của người dân Việt Nam có được từ lâu đời, thấy được những hạn chế và tích cực do hoàn cảnh để lại, là cơ sở để chúng ta suy nghĩ tìm ra phương hướng xây dựng một nền văn hóa tiên tiến đặm đà bản sắc dân tộc. Từ đó ta thấy được trách nhiệm của mỗi thanh niên chúng ta trong việc góp phần giữ gìn văn hóa dân tộc và tăng trưởng nó sao cho thích hợp với từng thời đoạn lịch sử của tổ quốc.

Trên đây là các bài văn mẫu Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc do giainhat.vn sưu tầm được, mong rằng với nội dung tham khảo này thì các em sẽ có thể hoàn thiện bài văn của mình tốt nhất!

Đăng bởi: giainhat.vn

Phân mục: Lớp 12, Ngữ Văn 12

Hình Ảnh về: Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc

(hay nhất)

Video về: Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc

(hay nhất)

Wiki về Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc

(hay nhất)

Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc

(hay nhất) -

Tuyển tập 900 bài văn mẫu 12 hay nhất với các chủ đề nhiều chủng loại như phân tích, cảm nhận, nghị luận. Cùng tham khảo bài Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc để hiểu hơn về nội dung tác phẩm.

Dàn ý Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc

I. Mở bài:

– Giới thiệu về tác giả Trần Đình Hượu (những nét chính về cuộc đời, các công trình nghiên cứu,…).

– Giới thiệu về đoạn trích “Nhìn về vốn văn hóa dân tộc” (hoàn cảnh ra đời, vị trí đoạn trích, nói chung trị giá nội dung và nghệ thuật…).

II. Thân bài:


1. Một số nhận xét về nền văn hóa dân tộc

– Cách nêu vấn đề ngắn gọn, khiêm tốn, khách quan, khôn khéo của tác giả.

– Đưa ra nhận xét trên một số mặt của vấn đề xuất luận.

2. Đặc điểm của văn hóa Việt Nam

a. Hạn chế:

– Văn hóa Việt Nam chưa có tầm vóc lớn lao, chưa có vị trí quan trọng, chưa nổi trội và chưa có tác động tới các nền văn hóa khác.

– Hạn chế trên các phương diện:

+ Thần thoại ko phong phú.

+ Tôn giáo, triết học ko tăng trưởng, ít quan tâm tới giáo lí.

+ Khoa học kí thuật ko trở nên truyền thống.

+ Âm nhạc, hội họa, kiến trúc ko tăng trưởng tới tuyệt kĩ.

+ Thơ ca chưa tác giả nào có tầm vóc lớn lao.

b. Thế mạnh:

– Thế mạnh của văn hóa Việt Nam: thiết thực, linh hoạt, dung hòa, lành mạnh với những vẻ đẹp dịu dàng, thanh lịch, con người hiền lành, tình nghĩa.

+ Việt Nam có nhiều tôn giáo nhưng ko xảy ra xung đột.

+ Con người sống tình nghĩa: tốt gỗ hơn tốt nước sơn, cái nết đánh chết cái đẹp,….

+ Các công trình kiến trúc quy mô vừa và nhỏ, hài hào với tự nhiên.

c. Đặc điểm của văn hóa Việt Nam:

– Về tôn giáo: ko cuồng tín, cực đoan nhưng dung hòa các tôn giáo không giống nhau tạo nên sự hài hòa, ko tìm sự siêu thoát ý thức bằng tôn giáo, coi trọng cuộc sống trần tục hơn toàn cầu bên kia.

– Nghệ thuật: thông minh những tác phẩm tinh tế nhưng ko có quy mô lớn, ko mang vẻ đẹp kì vĩ, tráng lệ, phi thường.

– Xử sự: trọng tình nghĩa nhưng ko chú ý nhiều tới trí, dũng, chuộng sự khôn khéo, ko kì thị, cực đoan, thích sự yên ổn.

– Sinh hoạt: thích chừng mực vừa phải, mong ước thái hoà, ổn định chỗ ở lạc nghiệp để làm ăn no đủ, sống nhàn nhã, thư thả, có đông con, nhiều cháu, ko mong gì cao xa, khác thường,…

– Quan niệm về cái đẹp: cái đẹp vừa ý là xinh, là khéo, hướng vào cái đẹp dịu dàng, thanh lịch, duyên dáng, quy mô vừa phải.

– Kiến trúc: tuy nhỏ nhưng điểm nhấn lại là sự hài hòa, tinh tế với tự nhiên.

– Lối sống: ghét phô trương, thích kín đáo, trọng tình nghĩa,….

⇒ Văn hóa của người Việt Nam giàu tính nhân văn, luôn hướng tới sự tinh tế, hài hòa trên nhiều phương diện. Đó chính là bản sắc văn hóa Việt Nam.

3. Trục đường tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc

– Sự tạo tác của chính dân tộc.

– Khả năng chiếm lĩnh, đồng hóa những trị giá văn hóa bên ngoài.

III. Kết bài:

– Nói chung trị giá nội dung và nghệ thuật của đoạn trích.

– Bài học cho bản thân: mỗi người cần ý thức được vai trò, trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc, cần có những hành động đúng mực, thích hợp,…

Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc – Bài mẫu 1

    Nhìn về vốn văn hóa dân tộc là một trích đoạn của tiểu luận Về vấn đề tìm rực rỡ văn hóa dân tộc được Trần Đình Hượu viết từ năm 1986. Với tiểu luận này, mục tiêu chính nhưng tác giả đặt ra ko phải là xác định rõ ràng từng điểm một về cái gọi là bản sắc văn hóa dân tộc, nhưng gợi mở tuyến đường nghiên cứu về nó trong tư cách một vấn đề thời sự của chiến lược tăng trưởng tổ quốc thời kỳ đổi mới. Tương tự, ở đây, “nhìn về” cũng chính là “hướng tới”, và hành động “nhìn về” truyền thống, “nhìn về” quá khứ trở thành một yếu tố then chốt của hành động “hướng tới” hiện đại, “hướng tới” tương lai.

    Trong tiểu luận, kế bên khái niệm vốn văn hoá dân tộc, tác giả cũng dùng một số khái niệm khác như: rực rỡ văn hóa dân tộc, thiên hướng văn hóa dân tộc, ý thức chung của văn hóa dân tộc. Cách diễn tả của tác giả ko cố định, cứng nhắc. Có lúc tác giả chỉ viết đơn giản: bản sắc dân tộc,hoặc nói hơi khác: bản sắc dân tộc của văn hóa. Nhìn chung, theo ý thức toát lên từ toàn thể tiểu luận, có thể hiểu vốn văn hoá dân tộc hay bản sắc văn hóa dân tộc là cái giúp khu biệt văn hóa của dân tộc này với văn hóa của dân tộc khác. Bản sắc văn hóa dân tộc là hiện tượng kết tinh, là thành tựu tổng hợp của một quá trình thông minh, xúc tiếp văn hóa, nhào trộn cái vốn có, riêng có của dân tộc với những cái tiếp thu từ bên ngoài. Bản sắc văn hóa vừa có mặt ổn định vừa có mặt chuyển đổi. ổn định ko đối lập nhưng tạo tiền đề cho chuyển đổi và chuyển đổi cũng để đi tới một dạng ổn định mới, cao hơn, phong phú hơn. Khái niệm vốn văn hóa dân tộc nhưng tác giả dùng vừa có mặt rộng hơn, vừa có mặt hẹp hơn khái niệm bản sắc văn hóa dân tộc. Nói rộng là vì: bản sắc văn hóa làm nên cái vốn văn hóa. Còn nói hẹp là bởi: vốn văn hóa dường như chỉ nói được mặt ổn định, cố hữu nhưng chưa nói được mặt chuyển đổi của bản sắc văn hóa. Với các khái niệm thiên hướng văn hóa, ý thức chung của văn hóa, có nhẽ tác giả muốn nói chiều động, chiều tăng trưởng của bản sắc văn hóa.

    Ngoài đoạn mở đầu mang tính chất đặt vấn đề, cả tiểu luận (phần được trích học) tập trung nêu lên và nhận xét về một số điểm nhưng theo tác giả là có “liên quan thân thiện” với cái gọi là rực rỡ văn hóa dân tộc. Cách triển khai lập luận của tác giả khá đặc trưng. Khởi đầu, ông đã ko nói về cái có, nhưng nói về cái ko của vốn văn hoá dân tộc. Có thể dễ dàng đếm được trong bài có tới trên vài chục lần từ ko được lặp lại – từ ko với hàm nghĩa chỉ ra những cái nhưng dân tộc ta ko có (so với các dân tộc khác trên toàn cầu). Kế bên từ ko, các cụm từ và từ như chưa bao giờ, ít cũng chở theo một nội dung tương tự. Khó nói rằng tác giả cố tình “lạ mắt”, cố tình gây ấn tượng ở điểm này. Cái gây ấn tượng, nếu có, toát lên từ cách nhìn trực diện về vấn đề hơn là cách tung hứng ngôn từ. Vào thời khắc tiểu luận của Trần Đình Hượu ra đời, người ta vốn đã quen nghe những lời ca tụng về dân tộc mình (Càng nhìn ta, lại càng say – Tố Hữu), bởi vậy, lúc giáp mặt với một cách đặt vấn đề khác, một cảm hứng nghiên cứu khác, nhiều người dễ có cảm tưởng rằng tác giả đã “nói ngược” hay đã cực đoan trong các nhận định. Kì thực, nếu nắm được mạch nghiên cứu lịch sử tư tưởng của Trần Đình Hượu, đồng thời chấp nhận nét đặc thù của lối văn “phát biểu ý kiến”, ít có trích dẫn cũng như ít đưa dẫn chứng (ở cấp độ cụ thể, cụ thể), lại chủ yếu hướng vào giới chuyên môn vốn am tường thâm thúy các vấn đề sở quan, ta sẽ dễ dàng san sẻ, tán thành với tác giả về hồ hết những luận điểm then chốt nhưng ông nêu lên.

    Lúc khẳng định: “Giữa các dân tộc, chúng ta ko thể tự hào là nền văn hóa của ta khổng lồ, có những hiến dâng lớn lao cho nhân loại, hay có những rực rỡ nổi trội”, tác giả đã dựa vào khá nhiều căn cứ: ở Việt Nam, kho tàng thần thoại ko phong phú (xét theo những gì còn được bảo tồn tới hiện giờ); tôn giáo, triết học đều ko tăng trưởng; ko có một ngành khoa học, kĩ thuật nào tăng trưởng tới thành có truyền thống; âm nhạc, hội họa, kiến trúc đều ko tăng trưởng tới tuyệt kĩ; thơ ca rất được thích thú nhưng các thi sĩ ko người nào nghĩ sự nghiệp của mình là ở thơ ca;… Hẳn nhiên, đây mới chỉ là những “căn cứ lớn”, nhưng bản thân chúng có thể và cần phải được chứng minh bằng hàng loạt dữ kiện cụ thể. Do định hướng riêng của bài viết, tác giả đành lướt qua vấn đề này. Điều quan trọng hơn đối với ông là nói rõ tiền đề nhưng dựa trên đó các “căn cứ lớn” đã được nêu lên: “ở một số dân tộc hoặc là một tôn giáo, hoặc là một trường phái triết học, một ngành khoa học, một nền âm nhạc, hội họa,… tăng trưởng rất cao, tác động phổ quát và trong khoảng thời gian dài tới toàn thể văn hóa, thành rực rỡ văn hóa của dân tộc đó, thành thiên hướng văn hóa của dân tộc đó”. Theo lô gích vấn đề, ở cuối đoạn 2, tác giả còn giảng nghĩa lí do của các “kiểu lựa chọn văn hóa” vừa được chính ông trình diễn để ta thấy rõ tính quy luật của nó: “Thực tiễn đó cho ta biết thiên hướng, hứng thú, sự ưa thích, nhưng hơn thế, còn cho ta biết sự hạn chế của trình độ sản xuất, của đời sống xã hội. Đó là văn hoá của cư dân nông nghiệp định cư, ko có nhu cầu chuyển lưu, trao đổi, ko có sự kích thích của đô thị”. Bằng cách lật đi lật lại vấn đề như thế, tác giả đã thực sự làm tăng sức thuyết phục cho luận điểm của mình.

    Dễ dàng nhận thấy rằng, với tiểu luận này, tác giả đã thoát khỏi thái độ hoặc ngợi ca, hoặc chê bai đơn giản thường thấy lúc tiếp cận vấn đề. Ý thức chung của bài viết là thực hiện một sự phân tích, giám định khoa học đối với những đặc điểm nổi trội của văn hóa Việt Nam. Thực ra, khen hay chê vốn là một phản ứng tình cảm tầm thường, hoàn toàn có đủ lí do để có mặt trong một bài nghiên cứu. Nhưng điều quan trọng là nếu người viết ko vượt lên được vòng trói buộc của sự khen – chê chủ quan thì mọi kiến nghị, đề xuất sau đó sẽ ít tính thuyết phục. Trần Đình Hượu hẳn ý thức thâm thúy về điều đó nên đã sử dụng một giọng văn điềm tĩnh, khách quan để trình diễn các luận điểm. Người đọc chỉ có thể trông thấy được nguồn cảm hứng thật sự của tác giả nếu hiểu cái đích xa nhưng ông hướng tới: góp phần xây dựng một chiến lược tăng trưởng mới cho tổ quốc, đưa tổ quốc thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lỗi thời, kém tăng trưởng hiện thời.

    Sau lúc đã nêu một loạt điểm “ko rực rỡ” của văn hóa Việt Nam, tác giả lại khẳng định: “người Việt Nam có nền văn hóa của mình”. Nếu việc làm trước ko đồng nghĩa với cái gọi là “chê” thì việc làm sau ko phải là biểu lộ cụ thể của cái gọi là “khen”. Ko có gì tranh chấp ở đây cả, bởi, thứ nhất, theo tác giả quan niệm, việc đi tìm cái riêng của văn hóa Việt Nam ko nhất quyết phải gắn liền với việc cố chứng minh dân tộc Việt Nam ko thua kém các dân tộc khác ở những điểm nhưng toàn cầu đã thừa nhận là rất nổi trội ở họ (ví dụ như sự tăng trưởng của hệ thống thần thoại, tôn giáo, triết học, các ngành nghệ thuật, kiến trúc,….). Nỗ lực chứng minh như thế là một nỗ lực vô vọng. Tác giả chỉ ra những điểm “ko rực rỡ” của văn hóa Việt Nam là trên ý thức đấy. Việc làm của tác giả rõ ràng hàm chứa một gợi ý về phương pháp luận nghiên cứu vấn đề bản sắc văn hóa dân tộc: đi tìm rực rỡ văn hóa Việt Nam phải có cái nhìn sát với thực tiễn Việt Nam, ko thể vận dụng những mẫu hình cố định; điều quan trọng khác là phải tìm ra cội nguồn của hiện tượng ko có những điểm rực rỡ nổi trội như của các dân tộc khác để thấy được cái “rực rỡ” của văn hóa Việt Nam. Vấn đề “có” hay “ko” nhiều lúc chưa quan trọng bằng vấn đề “vì sao có ?”, “vì sao ko ?”. Thứ hai, tác giả quan niệm văn hóa là sự tổng hòa của nhiều yếu tố, trong đó lối sống, quan niệm sống là yếu tố then chốt; nhưng lối sống, quan niệm sống đấy cũng lại là một hệ thống, kết quả sự tổng hòa của muôn vàn yếu tố khác nhỏ hơn. Lúc quan sát thấy người Việt Nam có lối sống, quan niệm sống riêng, biểu lộ qua việc ta đã tự tạo ra được cho mình một cái “màng lọc” nhằm gạt bỏ hoặc tiếp thu, lựa chọn những cái gì ko cần thiết hoặc cần thiết cho mình, tác giả hoàn toàn có cơ sở để khẳng định: người Việt Nam có nền văn hóa riêng. Hóa ra, “ko rực rỡ” ở một vài điểm thường hay được người ta nhắc tới ko có tức là ko có gì ! Phải nói rằng, tác giả đã có một quan niệm toàn diện về văn hóa, và hơn thế, biết triển khai công việc nghiên cứu của mình dựa vào việc khảo sát thực tiễn khách quan chứ ko phải vào các “tri thức tiên nghiệm”, các tiên đề.

    Trong đoạn 3, tác giả có nêu nói chung một đặc điểm của văn hóa Việt Nam:”Cái đẹp vừa ý là xinh, là khéo. Ta ko hào hứng cái tráng lệ, huy hoàng, ko say mê cái huyền ảo, kì vĩ. Màu sắc chuộng cái dịu dàng, thanh nhã, ghét sặc sỡ. Quy mô chuộng sự vừa khéo, vừa xinh, phải khoảng. Giao tiếp, xử sự chuộng hợp tình, hợp pháp, quần áo, trang sức, món ăn đều ko chuộng sự cầu kì. Tất cả đều hướng vào cái đẹp dịu dàng, thanh lịch, duyên dáng và có quy mô vừa phải”. Vào thời khắc tiểu luận ra đời, nói chung nêu trên có thể đã gây được những ngạc nhiên thú vị, bởi nó giống như kết quả của một cái nhìn tới từ phía bên ngoài hoặc của một nỗ lực phản tỉnh, quyết tâm tách mình ra khỏi mình nhằm tự giám định. Thực tiễn cho thấy: thật khó nhận diện được nét rực rỡ văn hoá của dân tộc mình một lúc ta đang hít thở trong bầu khí quyển của nó, quá quen với nó. Giờ đây, nói chung trong tiểu luận của Trần Đình Hượu gần như đã trở thành một nhận thức phổ quát, thường được nhắc lại với một ít biến thái trong nhiều tài liệu không giống nhau. Điều này thực ra khá dễ hiểu vì có vô số dẫn chứng trong đời sống và trong văn học chứng tỏ sự xác đáng của nó, ví dụ: Việt Nam ko có những công trình kiến trúc khổng lồ như Kim tự tháp, Vạn lí trường thành, Angkor Wat… Chùa Một cột (chùa Diên Hựu) – một biểu tượng của văn hóa Việt Nam – có quy mô rất nhỏ; chiếc áo dài rất được phụ nữ Việt Nam ưa thích có vẻ đẹp nền nã, dịu dàng, thướt tha; nhiều câu tục ngữ, ca dao lúc nói về kinh nghiệm sống, xử sự rất đề cao sự hợp lý, hợp tình: Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm; ở sao cho vừa lòng người/ ở rộng người cười, ở hẹp người chê; Lời nói chẳng mất tiền sắm/ Lựa lời nhưng nói cho vừa lòng nhau…

    Kết luận quan trọng nhất của tác giả về ý thức chung của văn hóa Việt Nam nằm ở câu in nghiêng trong phần cuối đoạn trích: Ý thức chung của văn hóa Việt Nam là thiết thực, linh hoạt, dung hòa. Toàn thể những từ như tinh nhanh, khôn khéo, dung hợp, sàng lọc, tinh luyện, tiếp thu,… được dùng trong đoạn văn cũng có tác dụng “phụ hoạ” cho kết luận đó. Tác giả còn chỉ rõ: trên lĩnh vực văn hóa, khả năng của dân tộc Việt Nam trình bày tập trung ở sự “đồng hóa”, “dung hợp” chứ ko phải ở sự “tạo tác”. Về các khái niệm vừa dẫn, dựa vào văn cảnh chúng được sử dụng, có thể xác định:

    “Tạo tác” là khái niệm có tính chất quy ước, chỉ những thông minh lớn của một dân tộc – những thông minh nhưng các dân tộc khác ko có hoặc có nhưng ko đạt tầm vóc kì vĩ, gây tác động mạnh mẽ tới xung quanh, tạo thành những mẫu mực đáng học tập tới như thế.

    Khái niệm “đồng hóa” vừa chỉ vị thế tồn tại nghiêng về phía tiếp thu những tác động từ bên ngoài, những tác động lan tới từ các nền văn minh, văn hóa lớn, vừa chỉ khả năng tiếp thu chủ động của chủ thể tiếp thu – cái khả năng cho phép một dân tộc biến những cái ngoại lai thành cái của mình, trên cơ sở gạn lọc và thu giữ.

    Khái niệm “dung hợp” vừa có những mặt thân thiện với khái niệm “đồng hóa” vừa có điểm khác. Với khái niệm này, hẳn tác giả muốn nhấn mạnh tới khả năng “chung sống hòa bình” của nhiều yếu tố tiếp thu từ nhiều nguồn không giống nhau, có thể hài hòa được với nhau trong một hệ thống, một tổng thể mới.

    Nhìn chung, theo Trần Đình Hượu, văn hóa Việt Nam xa lạ với sự cực đoan, ko chấp nhận sự cực đoan, và riêng việc ko chấp nhận điều đó đã biểu lộ một khả năng đáng trọng. Tương tự, lúc nói chung bản sắc văn hóa Việt Nam qua các từ như “đồng hóa”, “dung hợp”, tác giả Trần Đình Hượu ko hề rơi vào thái độ tự ti hay miệt thị dân tộc.

    Cũng cần nói thêm: trên tuyến đường xác định cái gọi là bản sắc văn hoá dân tộc, Trần Đình Hượu đã có những điểm gặp mặt với nhiều nhà nghiên cứu tư tưởng, văn hóa, văn học khác. Nhà Đạo học Cao Xuân Huy từng tưởng tượng triết lí Việt Nam là triết lí Nước hay Nhu đạo. Còn nhà sử học Trần Quốc Vượng thì viết: “Tôi gọi cái khả năng – bản sắc biết nhu, biết cương, biết công, biết thủ, biết “trông trời trông đất trông mây…” rồi tùy thời nhưng làm ăn theo chuẩn mực “nhất thì nhị thục”… đấy, là khả năng ứng biến của người Việt Nam, của lối sống Việt Nam, của văn hóa Việt Nam !” v.v…

    Trong bối cảnh thời đại ngày nay, việc tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc trở thành một nhu cầu tự nhiên. Chưa bao giờ dân tộc ta có dịp thuận tiện như thế để xác định “chân diện mục” của mình qua hành động so sánh đối chiếu với “khuôn mặt” của các dân tộc khác. Giữa hai vấn đề hiểu mình và hiểu người có mối quan hệ tương hỗ. Tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc rất có ý nghĩa đối với việc xây dựng một chiến lược tăng trưởng mới cho tổ quốc, trên ý thức làm sao phát huy được tối đa mặt mạnh vốn có, khắc phục được những nhược điểm dần thành cố hữu để tự tin đi lên. Tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc hẳn nhiên cũng gắn liền với việc truyền bá cái hay, cái đẹp của dân tộc để “góp mặt” cùng năm châu, xúc tiến một sự giao lưu lành mạnh, có lợi chung cho việc xây dựng một toàn cầu hòa bình, ổn định và tăng trưởng. Tới với tiểu luận Vấn đề tìm rực rỡ văn hoá dân tộc, cụ thể là tới với đoạn trích Nhìn về vốn văn hoá dân tộc, chúng ta cảm thu được những điều gợi mở quý báu đó từ một nhà nghiên cứu tâm huyết với tiền trình tăng trưởng của dân tộc.

Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc – Bài mẫu 2

    Mỗi dân tộc đều biểu lộ một nét đẹp văn hóa riêng, chính vì thế trong tác phẩm này Trần Đình Hượu đã thông minh và bàn về những khía cạnh của văn hóa, nó được biểu lộ về nhiều phương diện như tôn giáo, nghệ thuật, xử sự hay cách sinh hoạt của con người.

    Trong tác phẩm tác giả đã bàn về các lĩnh vực thân thuộc của mỗi một quốc gia, mỗi dân tộc, ở đó con người biểu lộ về nét sống, cách sinh hoạt hay giao tiếp trong một tập thể người. Với sự thông minh đó tác giả đã trình bày được những nét đặc trưng thông qua những ví dụ, dẫn chứng trong các công trình nghiên cứu, ví dụ như Chùa một cột, lăng tẩm…, mỗi một công trình kiến trúc gắn với một sự kiện lịch sử riêng.

    Văn hóa ko chỉ được biểu lộ qua công trình nghệ thuật nhưng nó còn biểu lộ qua giao tiếp, văn hóa hay phép xử sự hàng ngày, trong dân gian có rất nhiều câu tục ngữ hay trong đó nó nói về lời ăn tiếng nói hàng ngày của con người ví dụ như Chim khôn kêu tiếng rảnh rỗi/ Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe; hay lời nói chẳng mất tiền sắm, lựa lời nhưng nói cho vừa lòng nhau.

    Mỗi công trình văn hóa đều được biểu lộ những nét riêng của một dân tộc, 1 tổ quốc, nó phản ánh thâm thúy đời sống của tập thể các dân tộc, đó là sự kì vĩ của những công trình kiến trúc, qua đó con người có thể trình bày được yếu tố ý thức của mình. Mỗi dân tộc mỗi quốc gia đều có nhiều chủng loại các nền văn hóa, nó có thể tốt xấu, tác động mạnh mẽ tới truyền thống của mỗi quốc gia, mỗi vùng miền dân tộc. Mỗi chúng ta cần phải biết tiếp thu những nền văn hóa theo khía cạnh riêng, lành mạnh và trình bày được những nét văn hóa riêng của vùng miền, của dân tộc.

    Ý thức văn hóa được biểu lộ những nét đẹp văn hóa của vùng miền, tổ chức hay hệ thống của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, chúng ta ko ngừng cải thiện, tăng lên cho mình sự thông minh vì một cộng dân tộc, luôn tích cực chủ động, sàng lọc nền văn hóa, học hỏi và tiếp thu truyền thống của tập thể dân tộc. Mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều phải trải qua quá trình bị xâm nhập văn hóa, nó là nguồn văn hóa mở, tạo nên một nét riêng trong văn hóa của mỗi quốc gia, mỗi vùng miền dân tộc.

    Mỗi vùng miền biểu lộ một vùng văn hóa riêng, chính vì thế dân tộc của chúng ta cần phải mở rộng, tăng lên và tăng trưởng văn hóa truyền thống, những trị giá văn hóa cao đẹp, mang lại ý nghĩa to lớn cho mỗi con người. Trị giá văn hóa truyền thống trình bày những phút giây lịch sử hào hùng của dân tộc, mỗi quốc gia dân tộc đều có những nét văn hóa riêng, chính vì thế nó trình bày những trị giá truyền thống, văn hóa lịch sử, những di tích lịch sử hào hùng.

    Văn hóa biểu lộ cho lối sống của quốc gia, dân tộc đó, chính vì những nét văn hóa tiêu biểu của mỗi vùng miền nhưng tựu chung thành nền văn hóa của tổ quốc, của mỗi dân tộc. Văn hóa biểu lộ truyền thống, tôn giáo, những công trình kiến trúc của dân tộc. Tác giả bàn về văn hóa trên nhiều phương diện, nó là phương diện lịch sử, đạo đức, lối sống và tinh hoa riêng của mỗi dân tộc.

    Vốn văn hóa của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc là phong phú, nó biểu lộ những vấn đề của dân tộc, của thời đại, tăng trưởng chung về lối sống, tư tưởng và đạo đức của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đối với những vấn đề lịch sử, mọi vấn đề đều được biểu lộ nét riêng, rực rỡ, tinh tế của vùng miền văn hóa đó.

    Mỗi chúng ta đều có thể thấy được, tác giả Trần Đình Hượu đã bàn về lối văn hóa của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, nó biểu lộ nét riêng trong văn hóa, lối sống, lịch sử của tổ quốc, truyền thống, trình bày cái nhìn mới mẻ về văn hóa của vùng miền, của tổ quốc.


Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc – Bài mẫu 3

    Trần Đình Hượu là một chuyên gia về các vấn đề văn hóa tư tưởng Việt Nam. Ông đã có nhiều công trình nghiên cứu về văn hóa tư tưởng có trị giá: “Tới hiện đại từ truyền thống”(1994), “Nho giáo và văn học Việt Nam trung cận kim”(1995). “Nhìn về vốn văn hóa của dân tộc” là trích đoạn của tiểu luận “Về vấn đề tìm rực rỡ của dân tộc” được Trần Đình Hượu viết từ năm 1986. Trong tác phẩm tác giả đã thoát khỏi thái độ hoặc ngợi ca hoặc chê bai thường thấy lúc tiếp cận vấn đề, ý thức chung của bài viết là thực hiện một sự phân tích giám định khoa học đối với những vấn đề nổi trội của văn hóa Việt Nam.

    Trước tiên tác giả đã đặt vấn đề về khái niệm của vốn văn hóa. Chúng ta thường nói tới văn hóa ẩm thực hay văn hóa đọc. Vậy văn hóa là gì? Theo đó văn hóa là tổng thể nói chung những trị giá vật chất và ý thức do con người thông minh ra trong quá trình lịch sử. Đây là một khái niệm cơ bản của văn hóa trong tự điển tiếng Việt.

    Đứng trên khái niệm về văn hóa Trần Đình Hượu đã nêu lên nhận xét nói chung về Văn hóa Việt Nam “chúng ta ko thể tự hào nền văn hóa của chúng ta khổng lồ, có những hiến dâng lớn lao cho nhân loại hay có những rực rỡ nổi trội”. Tác giả đã phân tích những đặc điểm của vốn văn hóa Việt Nam thông qua những phương diện đời sống cụ thể hàng ngày cả về vật chất lẫn ý thức. Tác giả đã phân tích đặc điểm vốn văn hóa của dân tộc trên những cơ sở phương diện như tôn giáo nghệ thuật, kiến trúc hội họa và văn học. Về tôn giáo tác giả chỉ rõ người Việt Nam ko cuồng tín ko cực đoan nhưng dung hòa tạo nên sự hài hòa nhưng ko tìm sự siêu thoát siêu Việt về ý thức bằng tôn giáo. Nước Việt là một nước có truyền thống văn hóa lâu đời, nhưng luôn có sự tiếp thu, có tuyển lựa văn hóa từ các nước bạn để làm giàu cho vốn văn hóa của dân tộc. Chính điều này đã góp phần tạo nên một nước Việt Nam đặm đà bản sắc dân tộc. Về khoa học kỹ thuật ko một ngành nào tăng trưởng tới thành truyền thống đáng tự hào. Về âm nhạc hội họa đều ko tăng trưởng tới tuyệt kĩ. Chưa bao giờ một nền văn hóa nào của dân tộc trở thành đài danh dự thu hút quy tụ cả nền văn hóa. Về thơ ca Trần Đình Hượu chỉ rõ “trong các ngành nghệ thuật, cái tăng trưởng nhất chính là thơ ca. Hầu như người nào cũng có thể, có dịp làm năm ba câu thơ ca”. Trong kho tàng văn học truyền thống của dân tộc ta thì thơ ca chiếm một phần ko nhỏ bởi vì dễ thuộc dễ đi vào lòng người thế nhưng đồng thời tác giả cũng chỉ ra” những số thi sĩ để lại nhiều tác phẩm thì ko có”. Điều này đã gây ra nhiều tranh cãi bởi dân tộc ta cũng có rất nhiều thi sĩ lớn để lại khối lượng tác phẩm khổng lồ và là niềm tự hào của chúng ta đối với toàn cầu như Nguyễn Du hay Nguyễn Khuyến, Nguyễn Bỉnh Khiêm…. Tương tự kế bên những điểm mạnh điểm tích cực thì Trần Đình Hượu cũng chỉ ra những mặt còn yếu còn hạn chế của văn hóa Việt. Sở dĩ văn hóa của ta còn nhiều hạn chế là bởi xuất phát từ nền văn hóa nông nghiệp “dân nông nghiệp định cư…nhiều bất trắc” hơn nữa tổ quốc ta còn nhỏ tài nguyên lại chưa thật phong phú dẫn tới tâm lý thích cái vừa phải và phần nào tổ quốc chúng ta cũng chịu nhiều tổn thất nặng nề từ các cuộc đấu tranh và thường xuyên bị các thế lực nước ngoài bủa vây chống phá. Vì thế mong ước của nhân dân cũng rất đơn giản đó là có cuộc sống thái hoà đời sống vật chất thoát nghèo nàn và ko có mong ước tăng trưởng mạnh mẽ. Tác giả đã có một quan niệm vô cùng toàn diện của mình về văn hóa và triển khai việc nghiên cứu của mình dựa vào việc khảo sát thực tiễn khách quan chứ ko phải vào các “tri thức tiền nghiệm”

    Theo Trần Đình Hượu thì quan niệm sống, quan niệm về cái đẹp là những biểu lộ rực rỡ của văn hóa dân tộc Việt Nam. Trong cách xử sự họ rất trọng tình nghĩa ko chú ý nhiều tới trí dũng khôn khéo nhưng ko cầu thị, cực đoan thích yên ổn. Tuy coi trọng đời sống hiện thế trần tục nhưng ko bám lấy hiện thế. Con người ưa thích của người Việt là con người hiền lành, tình nghĩa, coi sự sang giàu chỉ là tạm thời cho nên ko vì thế nhưng tranh giành cho mình vì cũng ko thể hưởng được hết. Trong sinh hoạt họ ưa chừng mực vừa phải, mong ước thái hoà ổn định chỗ ở lạc nghiệp làm ăn cho no đủ sống yên ổn nhàn nhã. Quan niệm về cái đẹp trong nhận thức của người Việt “vừa xinh vừa khéo”, ko hào hứng cái tráng lệ huy hoàng ko say mê cái huyền ảo kỳ vĩ”, về màu sắc “chuộng cái dịu dàng thanh nhã ghét cái ặc sỡ”, về quần áo món ăn đều ko chuộng sự cầu kì. Và đúng như tác giả đã nhận định chúng ta ko có công trình kiến trúc nào kể cả của vua chúa nhằm vào sự vĩnh viễn. Thực tiễn đã chứng minh trong lịch sử nước Việt Nam chúng ta từ xưa tới nay đều ko có công trình kiến trúc nào vĩnh viễn như Vạn lý trường thành của Trung Quốc hay lăng tẩm ở Người nào Cập. Theo tác giả đặc điểm nổi trội trong sự thông minh văn hóa Việt Nam là tạo ra cuộc sống thiết thực bình ổn lành mạnh với những vẻ đẹp dịu dàng thanh lịch nhưng con người hiền lành sống có tình nghĩa, sống có văn hóa trên một cái nền nhân văn. Đó chính là chùa Một Cột đơn giản nhưng uy nghi hay các lăng tẩm của vua chúa thời Nguyễn, đó chính là lời ăn tiếng nói của nhân dân trong tục ngữ thành ngữ và ca dao.

“Chim khôn kêu tiếng rảnh rỗi

Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”

Hay:

“Lời chào cao hơn mâm cỗ”

    Tác giả cũng chỉ ra những tôn giáo có tác động thâm thúy tới con người Việt đó là phật giáo và nho giáo. Để tạo nên bản sắc văn hóa của dân tộc người Việt Nam đã xác nhận tư tưởng của các tôn giáo này theo hướng “Phật giáo ko được tiếp thu ở khía cạnh trí tuệ cầu giải thoát nhưng nho giáo cũng ko được tiếp thu ở nghi lễ tủn mủn, giáo điều khắc nghiệt”. Người Việt tiếp thu nho giáo để có một cuộc sống trong sạch lành mạnh hài hòa bao dung nhân nghĩa hướng thiện cứu khổ cứu nạn. Tư tưởng nhân nghĩa, yên dân được trình bày rất nhiều trong thơ ca.

“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo”

    Tác giả nhận định “ý thức chung của văn hóa là thiết thực dung hòa”. Nhận định này vừa nói lên mặt tích cực vừa tiềm tàng điểm hạn chế của văn hóa Việt. Vì tính thiết thực trong quá trình thông minh khiến văn hóa Việt gắn bó thâm thúy với đời sống của tập thể. Tính linh hoạt của văn hóa Việt biểu lộ rõ ở khả năng tiếp thu và biến các trị giá văn hóa sao cho thích hợp với đời sống bản địa của người Việt như Phật giáo, nho giáo và đạo giáo. Vì dung hòa nên các trị giá văn hóa Việt ko thuộc nhiều nguồn không giống nhau ko loại trừ nhau trong đời sống xã hội của người Việt, người Việt tuyển lựa và kế thừa các trị giá này để tạo nên sự hài hòa bình ổn trong đời sống văn hóa. Tuy nhiên vì quá thiếu thông minh nên ko đạt tới những trị giá kỳ vĩ vì luôn dung hòa nên ko có những trị giá rực rỡ nổi trội.

    Tác giả cũng khẳng định “Trục đường tạo nên bản sắc dân tộc của văn hóa ko chông cậy vào sự tạo tác của chính dân tộc đó nhưng còn trông cậy vào khả năng chiếm lĩnh khả năng đồng hóa các trị giá văn hóa bên ngoài. Về mặt đó lịch sử chứng minh là dân tộc Việt Nam có khả năng”. Dân tộc ta đã trải qua một thời kì dài bị đô hộ và chịu áp bức nặng nề từ thuộc địa chính vì thế nhưng dân ta ko thể chờ vào sự thông minh và sáng tác nữa nhưng phải “trông cậy vào khả năng chiếm lĩnh khả năng đồng hóa các trị giá văn hóa bên ngoài” là điều đúng mực. Như ta đã nói ở trên tuy ta chịu tác động của phật giáo và nho giáo nhưng ta ko tiếp thu toàn thể nó nhưng chỉ tiếp thu những đạo lí tốt đẹp, những gì thích hợp với văn hóa Việt Nam. Không những thế chúng ta thông minh chữ Nôm trên cơ sở chữ Hán tạo nên những tác phẩm mang đậm âm hưởng Việt, chúng ta thông minh các thể thơ dân tộc đi đôi với các thể thơ đường luật của Trung Quốc, thơ tự do của phương tây. Tương tự chúng ta tiếp thu nhưng ko bao giờ dập khuôn máy móc, người Việt đã cải biến nó theo những ý nghĩa riêng gắn với đặc trưng riêng của dân tộc mình.

    Tác phẩm là sự trình diễn chặt chẽ biện chứng logic trình bày các khía cạnh trong văn hóa dân tộc Việt. Không những thế là thái độ khách quan, sự khiêm tốn tránh được thiên hướng cực đoan. Đoạn trích cho ta thấy rõ hơn vẻ đẹp tâm hồn và tính cách của người dân Việt Nam có được từ lâu đời, thấy được những hạn chế và tích cực do hoàn cảnh để lại, là cơ sở để chúng ta suy nghĩ tìm ra phương hướng xây dựng một nền văn hóa tiên tiến đặm đà bản sắc dân tộc. Từ đó ta thấy được trách nhiệm của mỗi thanh niên chúng ta trong việc góp phần giữ gìn văn hóa dân tộc và tăng trưởng nó sao cho thích hợp với từng thời đoạn lịch sử của tổ quốc.

Trên đây là các bài văn mẫu Phân tích tác phẩm Nhìn về vốn văn hóa dân tộc do giainhat.vn sưu tầm được, mong rằng với nội dung tham khảo này thì các em sẽ có thể hoàn thiện bài văn của mình tốt nhất!

Đăng bởi: giainhat.vn

Phân mục: Lớp 12, Ngữ Văn 12

[rule_{ruleNumber}]

Source: giainhat.vn
Categories: Giáo dục

Viết một bình luận