Lễ hội dân gian đặc sắc của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận bao gồm hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật tác phẩm Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận – SGK Văn 10 Cánh diều.

Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận

Mục lục bài viết

I. Nói chung văn bản Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận

1. Xuất xứ

– Văn bản được đăng trên báo thegioidisan.vn

2. Bố cục Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận

Văn bản Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận được phân thành 3 phần:

– Phần 1: Giới thiệu về lễ hội Ka-tê và thời kì, vị trí diễn ra lễ hội

– Phần 2: Phần nghi lễ của lễ hội Ka-tê

– Phần 3: Phần hội với những hoạt động, trò chơi của mọi người tham gia

3. Nội dung chính 

Văn bản cung ứng những thông tin về Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận bao gồm: thời kì, vị trí, phần nghi lễ, phần hội và tình cảm của người Chăm đối với văn hoá đó.

4. Trị giá nội dung 

– Trình bày được những nét văn hóa cựu truyền của đồng bào dân tộc thiểu số trong việc thờ tự, sinh hoạt văn hóa, phần nào cho thấy đời sống tâm linh phong phú của người Chăm.


– Hỗ trợ cho người đọc những thông tin về lễ hội Ka-tê một cách khách quan, đầy đủ, chân thực

– Cho thấy tình cảm yêu quý, trân trọng của người đưa tin với những trị giá văn hóa của dân tộc.

5. Trị giá nghệ thuật 

– Sử dụng ngôn từ rõ ràng, rành mạch, khách quan, thích hợp với văn bản thông tin

– Liên kết thuần thục giữa thuyết minh và mô tả, tự sự, tăng tính hiệu quả của việc trình bày thông tin

– Có bố cục hợp lý, cung ứng thông tin một cách khách quan

6. Tác phẩm Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận

Katê là lễ hội dân gian rực rỡ nhất trong kho tàng văn hoá của dân tộc Chăm. Đây là dịp người Chăm dâng lễ vật tri ân các vị thần và tưởng nhớ tổ tiên của mình. Về Ninh Thuận dịp lễ hội, du khách ko chỉ được chiêm bái các đền tháp cổ nhưng mà còn được thưởng thức các loại hình nghệ thuật dân gian rực rỡ.

Lúc hoa Tagilao nở tím sườn núi, làng Chăm Hữu Đức, xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận nô nức sẵn sàng Tết Katê. Lễ hội Katê được tổ chức vào đầu tháng 7 Chăm lịch (tương ứng cuối tháng 9 – đầu tháng 10 lịch dương). Trước đây, dù được mùa hay thất bát, ngày hội Katê đều kéo dài một tháng. Hiện nay, lễ hội này của người Chăm đã được rút ngắn với thời kì một tuần, trong đó, những lễ thức quan trọng sẽ thực hiện 3 ngày liên tục.Tháp Pô Klong Garai là nơi diễn ra các nghi tiết tôn giáo của Lễ hội Katê. Các hoạt động lễ hội ko chỉ được tổ chức ở xung quanh khu vực tháp thiêng nhưng mà còn mở rộng tới bản làng của người Chăm với nhiều hoạt động văn hóa thể thao sôi động.

Katê là dịp người Chăm sửa soạn lễ vật dâng cúng, bộc bạch lòng hàm ơn đối với thần Pô Klong Garai, Pô Inư Nưgar, Pô Rômê … – những người có công dẫn thủy nhập điền, mưa thuận gió hòa, tạo điều kiện cho mùa màng của người Chăm bội thu. Trong ko gian lễ hội, người dân nơi đây tin rằng họ có thể gặp mặt thần linh, giao hòa cùng trời đất. Do đó, sự kiệnnày đã thu hút đông đảo đồng bào Chăm và du khách tham gia. Lễ hội Katêcũng là dịp để người Chăm tưởng nhớ ông bà, tổ tiên. Tại mỗi gia đình, họ đều sẵn sàng mâm cúng với đầy đủ vật phẩm trang trọng và thịnh soạn nhất.  

 Phần nghi lễ

Sáng sớm ngày trước nhất của Lễ hội Katê, đại lễ diễn ra tại đền tháp Poklong Garai. Ko gian quanh tháp như mở rộng ra bởi sự tham gia của hàng vạn người. Người Chăm hành hương trong Lễ hội Katê xếp thành hàng dài, ngay ngắn trên tuyến đường đi lên đỉnh đồi nhưng mà ngôi tháp cổ tọa lạc. Họ mong muốn được dự lễ mở cửa tháp và dâng lên thần linh những sản vật mới thu hoạch của gia đình.

Lúc những nghi lễ trước nhất diễn ra tại tháp Poklong Garai thì tại làng Kuh Nhút, xã Phước Hà, một đoàn người rước y trang của thần linh xuất hành về hướng Lễ hội Katê. Đoàn rước lễ vật bao gồm các già làng, chức sắc cùng đông đảo bà con người Chăm và người Raglai. Tới quá trưa – khoảng 13 giờ, họ đã về tới Hữu Đức.

Vì sao lại có sự xuất hiện của người Raglai trong nghi lễ quan trọng của người Chăm? Theo các nhà nghiên cứu, người Chăm và người Raglai có mối quan hệ về tộc người. Nói về quan hệ xã hội, quan hệ tộc người, dân tộc Chăm có câu: “Chăm saai, Raglai aday”. Câu này có ý tức là: Người  Chăm là anh (hay chị) và người Raglai là em. Với vị thế là em út của người Chăm, người Raglai có vai trò quan trọng trong Lễ hội Katê. Mối quan hệ này đã chi phối mọi hoạt động văn hóa – xã hội của dân tộc Chăm. Người Chăm quan niệm, y phục của vua chúa Chăm được dâng lên ở tất cả các đền tháp cổ đều do người Raglai bảo vệ. Các nghiên cứu cho biết, y phục dành cho thần Poklong Garai do người Raglai ở Tà Dương lưu giữ và y trang của thần Pô Inư Nưgar ở Hữu Đức được người Raglai ở làng Kuh Nhút bảo quản.Đoàn người Raglai trang trọng mang y phục dâng thần linh từ trên núi về làng của người Chăm. Theo quan niệm truyền thống của dân tộc Chăm, nếu người Raglai ko xuống cúng lễ thì họ ko được phép mở cửa tháp để thực hiện các nghi tiết của Lễ hội Katê. Điều này cho thấy, sự xuất hiện của người Raglai quyết định sự thành công của Lễ hội Katê.

Tới ngày thứ hai của lễ hội, đoàn người Chăm và Raglai mới tổ chức rước y trang lên tháp Poklong Garai. Thầy cả lễ vinh dự dẫn đầu đoàn rước y trang lên tháp. Ông khoác trên người áo choàng và đầu chít khăn, chúng đều mang màu trắng. Phía sau thày cả lễ là các vị chức sắc, thanh niên và trí thức Chăm. Các bộ lễ phục được đặt trên kiệu, có lộng che hai bên. Phía sau là các cô thôn nữ xinh đẹp trong y phục áo dài Chăm truyền thống. Họ vừa đi vừa múa quạt vui vẻ rộn ràng. Tiếp đó là đoàn người Raglai múa và đánh mã la, thổi kèn bóp. Dưới bàn tay điêu luyện của các nghệ nhân, mã la phát ra âm thanh dồn dập làm xao động tâm hồn người tham gia lễ hội. Với đồng bào Raglai, mã la là thứ tài sản quý giá, là nhạc cụ truyền thống luôn đồng hành với họ trong cuộc sống.

Thầy cả sư là người chủ trì nghi lễ cúng tạ ơn thần linh.Lúc nhạc điệu của tiếng đàn Kanhi vang lên, cũng là lúc các vị cả sư rót rượu vào chén dâng lên những vị thần. Tiếp đó nghi lễ mặc y trang cho các vị thần được thực hiện. Phút chốc long bào lộng lẫy khoác lên tượng thần được coi là thời khắc thiêng liêng nhất. Đây cũng là lúc nghệ nhân kéo đàn Kanhi say sưa cất tiếng hát. Ca từ và nhạc điệu da diết, khiến người nghe liên tưởng bài hát sẽ được phong vân mang tới các vị thần linh lời mời của dân làng, cầu mong các ngài hãy về bên tháp, lắng tai những ước nguyện của họ. Xung quanh tháp, người dân trải chiếu rồi đặt mâm để bày lễ vật tế thần. Họ kỳ vọng, cuộc xúc tiếp thần linh vô thượng của các chức sắc Balamon sẽ giúp họ đạt được ý nguyện của mình.

Màn múa bóng trình diễn các điệu múa để tiễn biệt các vị thần đã khép lại các nghi tiết của Lễ hội Katê tại tháp Poklong Garai. Lúc Lễ hội Katê kết thúc, y trang của các vị thần được người Chăm trao gửi người Raglai bảo quản, giữ gìn tới mùa lễ hội năm sau.

Nghi tiết của Lễ hội Katê lan tỏa vào từng dòng tộc, gia đình. Lúc các nghi lễ kết thúc ở tháp Poklong Garai trên đồi Trầu thì cũng là lúc các gia đình tổ chức các nghi lễ Katê. Mọi người phấn khởi trở về làng (Palei) của mình và tiếp tục cùng nhau vui Tết Katê do thôn, xã tổ chức. Tại gia đình, người Chăm sẵn sàng một mâm cúng ông bà tổ tiên. 

Có thể thấy, các nghi tiết Katê được người Chăm thực hiện theo một trình tự nhất mực. Trước hết, họ thực hiện các nghi lễ cầu cúng trời đất, tiếp đó cúng tế thần linh và cuối cùng là ông bà tổ tiên. Đây là loại hình cấu trúc lưỡng hợp – âm dương … Tất cả những biểu tượng của tôn giáo phồn thực trình bày ước nguyện sinh sôi nảy nở của con người, vật nuôi cây trồng, mùa màng tươi tốt. Đó là nét đặc trưng trong quan niệm tôn giáo mang nặng yếu tố nguyên hợp bản địa của người Chăm nói riêng và của cư dân nông nghiệp lúa nước nói chung. 

Phần hội:

Trước lúc diễn ra Lễ hội Katê, ko khí náo nhiệt đã lan tỏa mọi đường làng ngõ xóm. Những hoạt động thể thao vui tươi luôn diễn sôi nổi ngay lúc y trang của thần linh được rước về tới làng. Sau phần lễ là phần hội kéo dài hết tuần. Trong thời kì lễ hội, hoa đăng đều được thắp sáng trên mọi ngả đường.

Tất cả những người tham gia lễ trước lúc diễn ra Lễ hội Katê, ko khí náo nhiệt đã lan tỏa mọi đường làng ngõ xóm. Những hoạt động thể thao vui tươi luôn diễn sôi nổi ngay lúc y trang của thần linh được rước về tới làng. Sau phần lễ là phần hội kéo dài hết tuần. Trong thời kì lễ hội, hoa đăng đều được thắp sáng trên mọi ngả đường.Tất cả những người tham gia lễ hội đều cảm thấy phấn khởi trước lúc bước vào một vụ mùa mới. Âm thanh vang vọng của các nhạc cụ dân tộc Chăm (trống Ginang, Baranưng và kèn Saranai) hòa quện với giọng hát của nam thanh, nữ tú… Trong các điệu hát tạ ơn thần linh, tổ tiên, các thiếu nữ Chăm thẹn thùng thả dáng cùng các điệu múa quạt, múa đội Thong hala (cỗ bồng trầu). Việc trình diễn những điệu múa này để cầu các vị thần ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và đời sống của người dân no đủ, hạnh phúc.

Sau lúc kết thúc mọi nghi tiết ở các đền tháp, người Chăm trở về ngôi làng của mình sẵn sàng cho phần hội trong ngày Tết Katê. Nếu như phần lễ được coi trọng ở đền tháp thì tại thôn bản nhưng mà người Chăm sinh sống, phần hội vào vai trò quan trọng. Trong mỗi năm, một gia đình được cử đại diện làm mâm cúng tế thần linh và phần lộc thụ hưởng được chia đều cho các hộ gia đình.

Tiếp đó, người Chăm tổ chức các hội thi, hội diễn và tái tạo những trò chơi dân gian, chương trình văn nghệ thể dục thể thao sôi động. Trong ngày hội, du khách rất dễ bắt gặp hình ảnh đội chum nước rất duyên dáng, khôn khéo của các cô gái Chăm trong cuộc thi để nhanh về đích. Ở khoảng sân rộng, nam thiếu nữ tú Chăm trình bày những bài dân ca, trình diễn dân vũ. Họ say sưa ca hát, nhảy múa tới đêm khuya. Hội làng tan dần, mọi người hoan hỉ trở về mái ấm gia đình để họp mặt gia tiên. Trong ko khí tưng bừng náo nhiệt của Lễ hội Katê, mọi khoảng cách giữa con người với nhau như bị xóa nhòa.

Người Chăm rất tự hào lúc sở hữu một kho tàng văn hóa dân gian rực rỡ và Lễ hội Katê là một minh chứng rõ nét nhất. Trong thời kì diễn ra lễ hội, mọi người lại có dịp trình bày sự tri ân đối với tổ tiên, các bậc tiền bối đã có công tạo dựng và bảo vệ cuộc sống cho họ. Đây cũng là khoảng thời kì những thành viên trong gia đình vui Tết đoàn viên, tới thăm họ hàng, bè bạn. Những vất vả lo lắng thường nhật đã tan biến, thay vào đó là thú vui, sự thân thiết. Mọi người cùng nhau tận hưởng những khoảnh khắc bình yên, hạnh phúc.

(Theo ĐẢO BÌNH TRỊNH, thegioidisan.vn)

7. Sơ đồ tư duy

 

II. Câu hỏi vận dụng tri thức văn bản Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận

Câu 1: Văn bản cung ứng những thông tin về Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận bao gồm những gì?

Lời giải:

– Văn bản cung ứng những thông tin về Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận bao gồm: thời kì, vị trí, phần nghi lễ, phần hội và ý nghĩa của lễ hội đối với người Chăm.

Những điểm rực rỡ

– Phần lễ:

+ Lúc những nghi lễ trước nhất diễn ra tại tháp Pô-klong Ga-rai thì tại làng Kuh Nhút, xã Phước Hà, một đoàn người rước y chang của thần linh xuất hành về hướng lễ hội Katê

+ Trong các điệu hát tạ ơn thần linh, tổ tiên, các thiếu nữ Chăm thẹn thùng thả dáng cùng các điệu múa quạt, múa đội Thong-ha-la

– Phần hội:

+ Trong mỗi năm, một gia đình được cử đại diện làm mâm cúng tế thần linh và phần lộc thụ hưởng được chia đều cho các hộ gia đình; trong ngày lễ hội, du khách dễ bắt gặp hình ảnh đội chum nước rất duyên dáng, khôn khéo của các cô gái Chăm trong cuộc thi để nhanh về đích; Ở khoảng sân rộng, nam thiếu nữ tú Chăm trình bày những bài dân ca, trình diễn dân vũ; hội làng tan dần, mọi người hoan hỉ trở về mái ấm gia đình để họp mặt gia tiên.

Câu 2: Tìm cụ thể kể về nét lạ mắt trong lễ hội Ka-tê của người Chăm.

Lời giải:

Cụ thể kể về nét lạ mắt trong lễ hội Ka-tê của người Chăm: trong mỗi năm, một gia đình được cử đại diện làm mâm cúng tế thần linh và phần lộc thụ hưởng được chia đều cho các hộ gia đình; trong ngày lễ hội, du khách dễ bắt gặp hình ảnh đội chum nước rất duyên dáng, khôn khéo của các cô gái Chăm trong cuộc thi để nhanh về đích; Ở khoảng sân rộng, nam thiếu nữ tú Chăm trình bày những bài dân ca, trình diễn dân vũ; hội làng tan dần, mọi người hoan hỉ trở về mái ấm gia đình để họp mặt gia tiên.

Câu 3: Hãy nêu điểm giống nhau giữa phong tục của người Chăm (qua lễ hội Ka-tê) và phong tục của người Kinh (qua Tết âm lịch truyền thống)?

Lời giải:

Điểm giống nhau giữa phong tục của người Chăm (qua lễ hội Ka-tê) và phong tục của người Kinh (qua Tết âm lịch truyền thống): đều là khoảng thời kì nhưng mà mọi người quây quần bên nhau, trình bày sự kính trọng, lòng hàm ơn của bản thân mình tới các vị thần linh và gia tiên.

=> Trình bày truyền thống thuỷ chung tình nghĩa, ăn quả nhớ kẻ trồng cây của người Việt Nam.

Câu 4: Qua lễ hội Ka-tê, người Chăm hướng tới điều gì?

Lời giải:

Qua lễ hội Ka-tê, người Chăm hướng tới một cuộc sống đầy đủ và hạnh phúc, trình bày khát vọng cho mùa màng bội thu, no đủ. Người Chăm trình bày sự kính trọng, lòng hàm ơn của bản thân mình tới các vị thần linh và gia tiên của họ.

>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10 Cánh diều

—————————–

Trên đây giainhat.vn đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận trong bộ SGK Văn 10 Cánh diều theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. giainhat.vn đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ giainhat.vn để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt!

Đăng bởi: giainhat.vn

Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10

Hình Ảnh về: Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Video về: Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Wiki về Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10 -

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận bao gồm hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật tác phẩm Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận – SGK Văn 10 Cánh diều.

Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận

I. Nói chung văn bản Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận

1. Xuất xứ

– Văn bản được đăng trên báo thegioidisan.vn

2. Bố cục Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận

Văn bản Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận được phân thành 3 phần:

– Phần 1: Giới thiệu về lễ hội Ka-tê và thời kì, vị trí diễn ra lễ hội

– Phần 2: Phần nghi lễ của lễ hội Ka-tê

– Phần 3: Phần hội với những hoạt động, trò chơi của mọi người tham gia

3. Nội dung chính 

Văn bản cung ứng những thông tin về Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận bao gồm: thời kì, vị trí, phần nghi lễ, phần hội và tình cảm của người Chăm đối với văn hoá đó.

4. Trị giá nội dung 

– Trình bày được những nét văn hóa cựu truyền của đồng bào dân tộc thiểu số trong việc thờ tự, sinh hoạt văn hóa, phần nào cho thấy đời sống tâm linh phong phú của người Chăm.


– Hỗ trợ cho người đọc những thông tin về lễ hội Ka-tê một cách khách quan, đầy đủ, chân thực

– Cho thấy tình cảm yêu quý, trân trọng của người đưa tin với những trị giá văn hóa của dân tộc.

5. Trị giá nghệ thuật 

– Sử dụng ngôn từ rõ ràng, rành mạch, khách quan, thích hợp với văn bản thông tin

– Liên kết thuần thục giữa thuyết minh và mô tả, tự sự, tăng tính hiệu quả của việc trình bày thông tin

– Có bố cục hợp lý, cung ứng thông tin một cách khách quan

6. Tác phẩm Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận

Katê là lễ hội dân gian rực rỡ nhất trong kho tàng văn hoá của dân tộc Chăm. Đây là dịp người Chăm dâng lễ vật tri ân các vị thần và tưởng nhớ tổ tiên của mình. Về Ninh Thuận dịp lễ hội, du khách ko chỉ được chiêm bái các đền tháp cổ nhưng mà còn được thưởng thức các loại hình nghệ thuật dân gian rực rỡ.

Lúc hoa Tagilao nở tím sườn núi, làng Chăm Hữu Đức, xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận nô nức sẵn sàng Tết Katê. Lễ hội Katê được tổ chức vào đầu tháng 7 Chăm lịch (tương ứng cuối tháng 9 – đầu tháng 10 lịch dương). Trước đây, dù được mùa hay thất bát, ngày hội Katê đều kéo dài một tháng. Hiện nay, lễ hội này của người Chăm đã được rút ngắn với thời kì một tuần, trong đó, những lễ thức quan trọng sẽ thực hiện 3 ngày liên tục.Tháp Pô Klong Garai là nơi diễn ra các nghi tiết tôn giáo của Lễ hội Katê. Các hoạt động lễ hội ko chỉ được tổ chức ở xung quanh khu vực tháp thiêng nhưng mà còn mở rộng tới bản làng của người Chăm với nhiều hoạt động văn hóa thể thao sôi động.

Katê là dịp người Chăm sửa soạn lễ vật dâng cúng, bộc bạch lòng hàm ơn đối với thần Pô Klong Garai, Pô Inư Nưgar, Pô Rômê … – những người có công dẫn thủy nhập điền, mưa thuận gió hòa, tạo điều kiện cho mùa màng của người Chăm bội thu. Trong ko gian lễ hội, người dân nơi đây tin rằng họ có thể gặp mặt thần linh, giao hòa cùng trời đất. Do đó, sự kiệnnày đã thu hút đông đảo đồng bào Chăm và du khách tham gia. Lễ hội Katêcũng là dịp để người Chăm tưởng nhớ ông bà, tổ tiên. Tại mỗi gia đình, họ đều sẵn sàng mâm cúng với đầy đủ vật phẩm trang trọng và thịnh soạn nhất.  

 Phần nghi lễ

Sáng sớm ngày trước nhất của Lễ hội Katê, đại lễ diễn ra tại đền tháp Poklong Garai. Ko gian quanh tháp như mở rộng ra bởi sự tham gia của hàng vạn người. Người Chăm hành hương trong Lễ hội Katê xếp thành hàng dài, ngay ngắn trên tuyến đường đi lên đỉnh đồi nhưng mà ngôi tháp cổ tọa lạc. Họ mong muốn được dự lễ mở cửa tháp và dâng lên thần linh những sản vật mới thu hoạch của gia đình.

Lúc những nghi lễ trước nhất diễn ra tại tháp Poklong Garai thì tại làng Kuh Nhút, xã Phước Hà, một đoàn người rước y trang của thần linh xuất hành về hướng Lễ hội Katê. Đoàn rước lễ vật bao gồm các già làng, chức sắc cùng đông đảo bà con người Chăm và người Raglai. Tới quá trưa – khoảng 13 giờ, họ đã về tới Hữu Đức.

Vì sao lại có sự xuất hiện của người Raglai trong nghi lễ quan trọng của người Chăm? Theo các nhà nghiên cứu, người Chăm và người Raglai có mối quan hệ về tộc người. Nói về quan hệ xã hội, quan hệ tộc người, dân tộc Chăm có câu: “Chăm saai, Raglai aday”. Câu này có ý tức là: Người  Chăm là anh (hay chị) và người Raglai là em. Với vị thế là em út của người Chăm, người Raglai có vai trò quan trọng trong Lễ hội Katê. Mối quan hệ này đã chi phối mọi hoạt động văn hóa – xã hội của dân tộc Chăm. Người Chăm quan niệm, y phục của vua chúa Chăm được dâng lên ở tất cả các đền tháp cổ đều do người Raglai bảo vệ. Các nghiên cứu cho biết, y phục dành cho thần Poklong Garai do người Raglai ở Tà Dương lưu giữ và y trang của thần Pô Inư Nưgar ở Hữu Đức được người Raglai ở làng Kuh Nhút bảo quản.Đoàn người Raglai trang trọng mang y phục dâng thần linh từ trên núi về làng của người Chăm. Theo quan niệm truyền thống của dân tộc Chăm, nếu người Raglai ko xuống cúng lễ thì họ ko được phép mở cửa tháp để thực hiện các nghi tiết của Lễ hội Katê. Điều này cho thấy, sự xuất hiện của người Raglai quyết định sự thành công của Lễ hội Katê.

Tới ngày thứ hai của lễ hội, đoàn người Chăm và Raglai mới tổ chức rước y trang lên tháp Poklong Garai. Thầy cả lễ vinh dự dẫn đầu đoàn rước y trang lên tháp. Ông khoác trên người áo choàng và đầu chít khăn, chúng đều mang màu trắng. Phía sau thày cả lễ là các vị chức sắc, thanh niên và trí thức Chăm. Các bộ lễ phục được đặt trên kiệu, có lộng che hai bên. Phía sau là các cô thôn nữ xinh đẹp trong y phục áo dài Chăm truyền thống. Họ vừa đi vừa múa quạt vui vẻ rộn ràng. Tiếp đó là đoàn người Raglai múa và đánh mã la, thổi kèn bóp. Dưới bàn tay điêu luyện của các nghệ nhân, mã la phát ra âm thanh dồn dập làm xao động tâm hồn người tham gia lễ hội. Với đồng bào Raglai, mã la là thứ tài sản quý giá, là nhạc cụ truyền thống luôn đồng hành với họ trong cuộc sống.

Thầy cả sư là người chủ trì nghi lễ cúng tạ ơn thần linh.Lúc nhạc điệu của tiếng đàn Kanhi vang lên, cũng là lúc các vị cả sư rót rượu vào chén dâng lên những vị thần. Tiếp đó nghi lễ mặc y trang cho các vị thần được thực hiện. Phút chốc long bào lộng lẫy khoác lên tượng thần được coi là thời khắc thiêng liêng nhất. Đây cũng là lúc nghệ nhân kéo đàn Kanhi say sưa cất tiếng hát. Ca từ và nhạc điệu da diết, khiến người nghe liên tưởng bài hát sẽ được phong vân mang tới các vị thần linh lời mời của dân làng, cầu mong các ngài hãy về bên tháp, lắng tai những ước nguyện của họ. Xung quanh tháp, người dân trải chiếu rồi đặt mâm để bày lễ vật tế thần. Họ kỳ vọng, cuộc xúc tiếp thần linh vô thượng của các chức sắc Balamon sẽ giúp họ đạt được ý nguyện của mình.

Màn múa bóng trình diễn các điệu múa để tiễn biệt các vị thần đã khép lại các nghi tiết của Lễ hội Katê tại tháp Poklong Garai. Lúc Lễ hội Katê kết thúc, y trang của các vị thần được người Chăm trao gửi người Raglai bảo quản, giữ gìn tới mùa lễ hội năm sau.

Nghi tiết của Lễ hội Katê lan tỏa vào từng dòng tộc, gia đình. Lúc các nghi lễ kết thúc ở tháp Poklong Garai trên đồi Trầu thì cũng là lúc các gia đình tổ chức các nghi lễ Katê. Mọi người phấn khởi trở về làng (Palei) của mình và tiếp tục cùng nhau vui Tết Katê do thôn, xã tổ chức. Tại gia đình, người Chăm sẵn sàng một mâm cúng ông bà tổ tiên. 

Có thể thấy, các nghi tiết Katê được người Chăm thực hiện theo một trình tự nhất mực. Trước hết, họ thực hiện các nghi lễ cầu cúng trời đất, tiếp đó cúng tế thần linh và cuối cùng là ông bà tổ tiên. Đây là loại hình cấu trúc lưỡng hợp – âm dương … Tất cả những biểu tượng của tôn giáo phồn thực trình bày ước nguyện sinh sôi nảy nở của con người, vật nuôi cây trồng, mùa màng tươi tốt. Đó là nét đặc trưng trong quan niệm tôn giáo mang nặng yếu tố nguyên hợp bản địa của người Chăm nói riêng và của cư dân nông nghiệp lúa nước nói chung. 

Phần hội:

Trước lúc diễn ra Lễ hội Katê, ko khí náo nhiệt đã lan tỏa mọi đường làng ngõ xóm. Những hoạt động thể thao vui tươi luôn diễn sôi nổi ngay lúc y trang của thần linh được rước về tới làng. Sau phần lễ là phần hội kéo dài hết tuần. Trong thời kì lễ hội, hoa đăng đều được thắp sáng trên mọi ngả đường.

Tất cả những người tham gia lễ trước lúc diễn ra Lễ hội Katê, ko khí náo nhiệt đã lan tỏa mọi đường làng ngõ xóm. Những hoạt động thể thao vui tươi luôn diễn sôi nổi ngay lúc y trang của thần linh được rước về tới làng. Sau phần lễ là phần hội kéo dài hết tuần. Trong thời kì lễ hội, hoa đăng đều được thắp sáng trên mọi ngả đường.Tất cả những người tham gia lễ hội đều cảm thấy phấn khởi trước lúc bước vào một vụ mùa mới. Âm thanh vang vọng của các nhạc cụ dân tộc Chăm (trống Ginang, Baranưng và kèn Saranai) hòa quện với giọng hát của nam thanh, nữ tú… Trong các điệu hát tạ ơn thần linh, tổ tiên, các thiếu nữ Chăm thẹn thùng thả dáng cùng các điệu múa quạt, múa đội Thong hala (cỗ bồng trầu). Việc trình diễn những điệu múa này để cầu các vị thần ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và đời sống của người dân no đủ, hạnh phúc.

Sau lúc kết thúc mọi nghi tiết ở các đền tháp, người Chăm trở về ngôi làng của mình sẵn sàng cho phần hội trong ngày Tết Katê. Nếu như phần lễ được coi trọng ở đền tháp thì tại thôn bản nhưng mà người Chăm sinh sống, phần hội vào vai trò quan trọng. Trong mỗi năm, một gia đình được cử đại diện làm mâm cúng tế thần linh và phần lộc thụ hưởng được chia đều cho các hộ gia đình.

Tiếp đó, người Chăm tổ chức các hội thi, hội diễn và tái tạo những trò chơi dân gian, chương trình văn nghệ thể dục thể thao sôi động. Trong ngày hội, du khách rất dễ bắt gặp hình ảnh đội chum nước rất duyên dáng, khôn khéo của các cô gái Chăm trong cuộc thi để nhanh về đích. Ở khoảng sân rộng, nam thiếu nữ tú Chăm trình bày những bài dân ca, trình diễn dân vũ. Họ say sưa ca hát, nhảy múa tới đêm khuya. Hội làng tan dần, mọi người hoan hỉ trở về mái ấm gia đình để họp mặt gia tiên. Trong ko khí tưng bừng náo nhiệt của Lễ hội Katê, mọi khoảng cách giữa con người với nhau như bị xóa nhòa.

Người Chăm rất tự hào lúc sở hữu một kho tàng văn hóa dân gian rực rỡ và Lễ hội Katê là một minh chứng rõ nét nhất. Trong thời kì diễn ra lễ hội, mọi người lại có dịp trình bày sự tri ân đối với tổ tiên, các bậc tiền bối đã có công tạo dựng và bảo vệ cuộc sống cho họ. Đây cũng là khoảng thời kì những thành viên trong gia đình vui Tết đoàn viên, tới thăm họ hàng, bè bạn. Những vất vả lo lắng thường nhật đã tan biến, thay vào đó là thú vui, sự thân thiết. Mọi người cùng nhau tận hưởng những khoảnh khắc bình yên, hạnh phúc.

(Theo ĐẢO BÌNH TRỊNH, thegioidisan.vn)

7. Sơ đồ tư duy

 

II. Câu hỏi vận dụng tri thức văn bản Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận

Câu 1: Văn bản cung ứng những thông tin về Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận bao gồm những gì?

Lời giải:

– Văn bản cung ứng những thông tin về Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận bao gồm: thời kì, vị trí, phần nghi lễ, phần hội và ý nghĩa của lễ hội đối với người Chăm.

Những điểm rực rỡ

– Phần lễ:

+ Lúc những nghi lễ trước nhất diễn ra tại tháp Pô-klong Ga-rai thì tại làng Kuh Nhút, xã Phước Hà, một đoàn người rước y chang của thần linh xuất hành về hướng lễ hội Katê

+ Trong các điệu hát tạ ơn thần linh, tổ tiên, các thiếu nữ Chăm thẹn thùng thả dáng cùng các điệu múa quạt, múa đội Thong-ha-la

– Phần hội:

+ Trong mỗi năm, một gia đình được cử đại diện làm mâm cúng tế thần linh và phần lộc thụ hưởng được chia đều cho các hộ gia đình; trong ngày lễ hội, du khách dễ bắt gặp hình ảnh đội chum nước rất duyên dáng, khôn khéo của các cô gái Chăm trong cuộc thi để nhanh về đích; Ở khoảng sân rộng, nam thiếu nữ tú Chăm trình bày những bài dân ca, trình diễn dân vũ; hội làng tan dần, mọi người hoan hỉ trở về mái ấm gia đình để họp mặt gia tiên.

Câu 2: Tìm cụ thể kể về nét lạ mắt trong lễ hội Ka-tê của người Chăm.

Lời giải:

Cụ thể kể về nét lạ mắt trong lễ hội Ka-tê của người Chăm: trong mỗi năm, một gia đình được cử đại diện làm mâm cúng tế thần linh và phần lộc thụ hưởng được chia đều cho các hộ gia đình; trong ngày lễ hội, du khách dễ bắt gặp hình ảnh đội chum nước rất duyên dáng, khôn khéo của các cô gái Chăm trong cuộc thi để nhanh về đích; Ở khoảng sân rộng, nam thiếu nữ tú Chăm trình bày những bài dân ca, trình diễn dân vũ; hội làng tan dần, mọi người hoan hỉ trở về mái ấm gia đình để họp mặt gia tiên.

Câu 3: Hãy nêu điểm giống nhau giữa phong tục của người Chăm (qua lễ hội Ka-tê) và phong tục của người Kinh (qua Tết âm lịch truyền thống)?

Lời giải:

Điểm giống nhau giữa phong tục của người Chăm (qua lễ hội Ka-tê) và phong tục của người Kinh (qua Tết âm lịch truyền thống): đều là khoảng thời kì nhưng mà mọi người quây quần bên nhau, trình bày sự kính trọng, lòng hàm ơn của bản thân mình tới các vị thần linh và gia tiên.

=> Trình bày truyền thống thuỷ chung tình nghĩa, ăn quả nhớ kẻ trồng cây của người Việt Nam.

Câu 4: Qua lễ hội Ka-tê, người Chăm hướng tới điều gì?

Lời giải:

Qua lễ hội Ka-tê, người Chăm hướng tới một cuộc sống đầy đủ và hạnh phúc, trình bày khát vọng cho mùa màng bội thu, no đủ. Người Chăm trình bày sự kính trọng, lòng hàm ơn của bản thân mình tới các vị thần linh và gia tiên của họ.

>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10 Cánh diều

—————————–

Trên đây giainhat.vn đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Lễ hội dân gian rực rỡ của dân tộc Chăm ở Ninh Thuận trong bộ SGK Văn 10 Cánh diều theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. giainhat.vn đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ giainhat.vn để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt!

Đăng bởi: giainhat.vn

Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10

[rule_{ruleNumber}]

Source: giainhat.vn
Categories: Giáo dục

Viết một bình luận