Dàn ý so sánh hình tượng đất nước trong bài thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi (hay nhất)

Hướng dẫn lập dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi ngắn gọn, cụ thể, hay nhất. Với các bài dàn ý và văn mẫu được tổng hợp và biên soạn dưới đây, các em sẽ có thêm nhiều tài liệu hữu ích phục vụ cho việc học môn văn. Cùng tham khảo nhé! 

Mục lục bài viết

Dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi – Mẫu số 1

1. Mở bài

– Giới thiệu về hình tượng non sông (nhiều tác giả viết về hình tượng non sông, trong đó nổi tiếng nhất là hai bài thơ non sông của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi)

– Tuy cùng tên nhưng mỗi bài lại viết lên hình tượng non sông với những cảm nhận riêng lẻ

2. Thân bài


2.1. Điểm giống nhau:

– Đều được ra đời sau Cách mệnh tháng Tám (Nguyễn Đình Thi – 1948-1955, Nguyễn Khoa Điềm -1974)

– Nội dung: Hình ảnh nhân dân được làm chủ non sông tự do, giàu đẹp. Đều ngợi ca và tự hào bởi truyền thống người hùng, kiên cường của dân tộc

– Giọng thơ mộc mạc, giản dị, vừa trữ tình vừa có nét chính luận, mang tính triết lý súc tích cao

– Trình bày lòng yêu nước thâm thúy

2.2 . Điểm khác

2.2.1. Quốc gia – Nguyễn Đình Thi

a. Cảm hứng sáng tác

– Lấy cảm hứng từ cuộc kháng chiến chống Pháp lần hai

– Kết cấu: Đi từ quá khứ đau thương tới ngày nay quả cảm, kiên cường, kết lại bằng hình ảnh tương lai tương sáng của dân tộc.

b. Quốc gia qua cảm nhận của tác giả:

– Quốc gia hiền hòa qua hình ảnh mùa thu

+ Mùa thu của non sông hiện lên qua hình ảnh mùa thu của Hà Nội trong cái nhìn, nỗi nhớ từ mùa thu ở chiến khu (“những con phố dài xao xác hơi may”, ko khí “mát trong”, “chớm lạnh”, “hương cốm mới”, …). => Mùa thu non sông đẹp nhưng man mác buồn, đầy suy tư.

+ Quốc gia ngày nay: Vui trong thú vui phấn khởi “mùa thu nay đã khác rồi”, niềm tự hào về non sông được “thay áo mới”, được lợi tự do, được làm chủ quê hương, niềm tự hào non sông giàu đẹp “trời xanh đây … phù sa”(Sự chuyển biến trong tâm thế con người).

=> Chuyển biến của mùa thu hay chính là chuyển biến của non sông: tươi vui, phấn khởi, tràn đầy niềm tự hào).

– Quốc gia đau thương trong chiến tranh, nhưng vẫn vươn lên quật cường

+ Những đau thương do chiến tranh gây nên, mất mát, tổn thương ” Ôi những cánh đồng … trời chiều”, “Bát cơm chan … lột da”.

+ Thế nhưng với ý thức quả cảm quật cường, nhân dân ta đã đứng lên bằng tình yêu quê hương “Xiềng xích … thương nhà”, giành lại độc lập tự do, làm chủ non sông non sông “khói nhà máy … người hùng”.

– Quốc gia trong tương lai đổi mới, non sông của những con người người hùng “ngày nắng đốt … sáng lòa”.

=> Vẻ đẹp hùng tráng của dân tộc Việt Nam, non sông, con người Việt Nam. Bài thơ nói chung lên sức vươn dậy, đứng lên thần kì của người dân Việt từ quá khứ đau thương, tới ngày nay quả cảm và tương lai tươi sáng.

2.2.2 . Quốc gia – Nguyễn Khoa Điềm

a. Cảm hứng sáng tác

Cảm nhận từ chiều sâu về lịch sử, văn hóa, ko gian, thời kì của non sông.

b. Lý giải cội nguồn của non sông (9 câu đầu)

– Khẳng định “Lúc ta lớn lên Đất Nước đã có rồi”: điều thế tất, đương nhiên, nhưng là động lực cho ta đi tìm cội nguồn Đất Nước.

– Đất Nước được bắt nguồn từ những gì giản dị, thân thuộc nhất trong đời sống con người: tục ăn trầu “miếng trầu hiện giờ bà ăn”, những câu chuyện xa xưa “ngày xửa ngày xưa…” của mẹ, thói quen vấn tóc “tóc mẹ thì búi sau đầu”, truyền thống đánh giặc của ông cha “dân mình biết trồng tre đánh giặc”, …

– Đất Nước trưởng thành trong quá trình lao động của con người “cái kèo, cái cột thành tên”, “Hạt gạo…sàng”.

=> Tác giả có cái nhìn khác thường, mới mẻ về cội nguồn của Đất Nước. Đất Nước bắt nguồn từ chiều sâu lịch sử, văn học, phong tục, văn hóa của dân tộc.

c. Khái niệm về Đất Nước (28 câu tiếp)

– Về phương diện ko gian và địa lý:

+ Đất Nước là thống nhất của hai yếu tố “Đất” và “Nước”

+ Đất Nước là ko gian thân thuộc, riêng tư của lứa đôi yêu nhau, gắn liền với đời sống sinh hoạt của con người, kỉ niệm của lứa đôi (Đất là nơi anh … nhớ thầm).

+ Quốc gia là cả ko gian rộng lớn, ko gian sống sót của các thế hệ con người dân tộc Việt (Đất Nước là nơi dân mình đoàn viên).

– Quốc gia được nhìn xuyên suốt chiều dài lịch sử:

+ Quá khứ: Đất Nước là nơi thiêng liêng, có mẹ u Cơ, cha Lạc Long Quân, sinh ra dân tộc Việt, nó gắn liền với truyền thuyết tổ tiên thiêng liêng. (Đất là nơi …bọc trứng).

+ Hiện nay: Đất Nước nằm trong sâu thẳm mỗi con người, mỗi người đều mang một phần trị giá của Đất Nước. Lúc những trị giá đấy gắn kết lại, Đất Nước sẽ “hài hòa, nồng thắm). => gắn kết giữa cái chung và cái riêng (Trong anh và em …vẹn tròn, to lớn).

+ Tương lai: Thế hệ con cháu chúng ta sẽ mang non sông “đi xa”, Đất Nước sẽ trường tồn “muôn thuở”.

– Cái nhìn suy tư về trách nhiệm của mỗi tư nhân đối với Đất Nước: Mỗi tư nhân phải biết “gắn bó và san sẻ”, đóng góp cho Đất Nước, bởi Đất Nước là “máu xương của mình”.

– Nhận xét: Đất Nước hiện lên thân thiện, thân thuộc, nhưng ko kém phần thiêng liêng, hào hùng. Khát vọng Đất Nước trong sự gắn kết của mọi người sẽ trường tồn mãi mãi.

d. Tư tưởng then chốt: Quốc gia của nhân dân và những cảm nhận của tác giả về Đất Nước:

– Quốc gia được làm nên từ phẩm chất, số phận của con người, là một phần máu thịt của con người

– Chính nhân dân là người làm nên lịch sử Đất Nước bốn nghìn năm:

+ Họ là những con người bình dị, “đàn ông, con gái bằng tuổi chúng ta”, nhưng trong họ luôn chứa chan tình yêu nước.

+ Những con người vô danh đã làm nên non sông, khẳng định vai trò của mỗi con người trong lịch sử dân tộc (Trong bốn nghìn …Đất Nước)

– Chính nhân dân là người tạo ra và giữ gìn những trị giá vật chất và ý thức để làm nên Đất Nước:

+ Văn hóa: “Họ giữ và … hái trái”

=> Đặt nền tảng cho sự tăng trưởng lâu dài của Đất Nước.

– Tư tưởng then chốt, cảm hứng bao trùm trong đoạn thơ là tư tưởng “Đất Nước của nhân dân, .. thần thoại”, Đất Nước đấy biết mến thương, trân quý tình nghĩa, có ơn trả ơn, có thù trả thù, góp sức và công lao xây dựng Đất Nước, tranh đấu bảo vệ non sông.

– Nhận xét:

+ Về nội dung: Trình bày cái nhìn mới mẻ về Đất Nước trên các phương diện như lịch sử, địa lý, văn hóa, với tư tưởng then chốt Đất Nước của nhân dân

+ Nghệ thuật: Sử dụng nhiều chủng loại và thông minh tiếng nói dân gian, các chất liệu như ca dao, tục ngữ, … giọng điệu đậm chất suy tư, triết lý.

2.3. Nhận xét chung:

– Cả hai bài thơ đều cảm nhận về non sông ở một khía cạnh riêng, mới lạ, hiện đại

– Mỗi bài đều có cái nhìn riêng, hoàn thiện hình tượng non sông trong mỗi người dân Việt Nam để chúng ta có cái nhìn đầy đủ nhất về Đất Nước.

3. Kết bài:

– Khẳng định tình yêu nước thâm thúy, khơi gợi tình yêu nước trong lòng mỗi người.

Dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi – Mẫu số 2

1. Mở bài

– Quốc gia là hình tượng xuyên suốt trong nền Văn học Việt Nam, qua mỗi thời kì, hình tượng đấy lại được bồi đắp thêm, hoàn thiện thêm.

– Hai bài thơ cùng mang tên “Quốc gia” của Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm đã đem lại cho người đọc những cảm nhận thâm thúy về non sông.

2. Thân bài

a. Điểm giống

– Cả hai bài thơ cùng ra đời sau cách mệnh tháng tám, lúc nhân dân được làm chủ non sông, đều trình bày hình tượng non sông tự do, giàu đẹp, nhân dân quả cảm kiên cường.

– Viết bằng giọng thơ trữ tình chính luận nên vừa có sự du dương, tình cảm lại vừa có tính triết lí thâm thúy.

– Trình bày ý thức yêu nước thâm thúy của mỗi tác giả.

b. Điểm khác

– Dù cùng viết về non sông, nhưng mỗi thi sĩ lại có phong cách, có cách trình bày và góc nhìn riêng về non sông.

2.1. Quốc gia – Nguyễn Đình Thi

a. Cảm hứng sáng tác

– Bài thơ được sáng tác từ năm 1848 tới năm 1955 mới hoàn thành, thi sĩ lấy cảm hứng xuyên suốt chiều dài cuộc kháng chiến chống pháp.

– Bởi vậy bài thơ được viết theo kết cấu: từ quá khứ đau thương, tới ngày nay quả cảm và tương lai tươi sáng của non sông.

b. Quốc gia hiền hòa được cảm nhận qua mùa thu xưa và nay

– Mùa thu xưa trong cảm nhận của tác giả là thu Hà Nội, với “những phố dài xao xác hơi may”, với ko khí “chớm lạnh”, “mát trong”, …và con người trong mùa thu xưa cũng ra đi lặng lẽ với tâm tư trĩu nặng nhưng kiên quyết.

=> Quốc gia đẹp nhưng buồn man mác

– Nếu non sông xưa bao trùm nỗi buồn thì non sông nay là thú vui phơi phới, niềm tự hào vì được “thay áo mới”, chiếc áo của sự tự do, sự làm chủ của chính con người trên non sông mình.

– Nhận xét: sự chuyển biến của bức tranh mùa thu chính là sự chuyển biến của non sông.

c. Quốc gia đau thương trong tranh đấu nhưng vinh quang trong thắng lợi

– Quốc gia trong chiến tranh phải chịu bao đau thương, mất mát: “cánh đồng quê chảy máu”, “dây thép gai đâm nát trời chiều”, ..

– Nhưng với ý thức quả cảm quật cường, nhân dân ta đã đứng lên giành lại non sông, quyền làm chủ quê hương.

– Bốn câu thơ cuối như một khái niệm về non sông: non sông quật cường người hùng.

=> Tạo nên vẻ đẹp hào hùng, tráng lệ về con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam. Đoạn thơ đã nói chung được sức vươn dậy thần kỳ của dân tộc Việt Nam chúng ta.

2.2. Quốc gia – Nguyễn Khoa Điềm

2.2.1. Quốc gia được cảm nhận từ phương diện lịch sử, văn hóa, chiều sâu của ko gian, chiều dài của thời kì

a. Quốc gia có từ bao giờ? (lí giải cội nguồn của non sông) (9 câu đầu)

– Tác giả khẳng định một điều thế tất: “Lúc ta lớn lên non sông đã có rồi”, điều này thôi thúc mỗi con người muốn tìm tới nguồn cội non sông.

– Quốc gia bắt nguồn từ những diều bình dị, thân thiện trong đời sống của người Việt Nam từ xa xưa: tục ăn trầu của người Việt và truyện cổ tích Trầu cau, thói quen búi tóc của những người phụ nữ Việt Nam, thói quen tâm lí, truyền thống mến thương của dân tộc.

– Quốc gia trưởng thành cùng quá trình lao động sản xuất “cái kèo cái cột thành tên”, “một nắng hai sương”, quá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm.

=> Tác giả có cái nhìn mới mẻ về cội nguồn non sông, non sông bắt nguồn từ chiều sâu văn hóa, văn học, lịch sử và truyền thống dân tộc.

b. Khái niệm về non sông (28 câu thơ tiếp theo)

– Về phương diện ko gian địa lí:

    + Tác giả tách riêng hai yếu tố “đất” và “nước” để suy tư một cách thâm thúy.

    + Quốc gia là ko gian riêng tư thân thuộc gắn với ko gian sinh hoạt của mỗi con người; gắn với kỉ niệm tình yêu lứa đôi.

    + Quốc gia là ko gian rộng lớn trù phú, ko gian sống sót của số đông qua bao thế hệ.

– Nhìn non sông được nhìn xuyên suốt chiều dài lịch sử từ quá khứ, ngày nay tới tương lai:

    + Trong quá khứ non sông là nơi thiêng liêng, gắn với truyền thuyết, huyền thoại.

    + Trong ngày nay: non sông có trong tấm lòng mỗi con người, mỗi người đều thừa hưởng những trị giá của non sông, lúc có sự gắn kết giữa mỗi người non sông sẽ nồng thắm, hài hòa, lớn lao. Đó là sự gắn kết giưa cái riêng và cái chung.

    + Trong tương lai: thế hệ trẻ sẽ “mang non sông đi xa”, “tới những ngày mộng mơ”, non sông sẽ trường tồn, vững bền.

– Suy tư về trách nhiệm của mỗi tư nhân với non sông: “Phải biết gắn bó và san sẻ”, đóng góp, hi sinh để góp phần dựng xây non sông.

=> Qua cái nhìn toàn diện của thi sĩ, non sông hiện lên vừa thân thiện, thân thuộc lại vừa thiêng liêng, hào hùng và trường tồn tới muôn thuở sau.

2.2.2. Tư tưởng then chốt, cảm nhận về non sông: non sông của nhân dân

– Tự nhiên địa lí của non sông ko chỉ là thành phầm của tạo hóa nhưng được tạo nên từ phẩm chất và số phận của mỗi người, là một phần máu thịt, tâm hồn con người:

– Nhân dân làm nên lịch sử 4000 năm:

    + Họ là những người đàn ông, con gái bình dị nhưng luôn túc trực tình yêu nước.

    + Tác giả nhấn mạnh tới những con người vô danh làm nên lịch sử, khẳng định vai trò của mỗi tư nhân với lịch sử dân tộc.

– Nhân dân tạo ra và giữ gìn những trị giá vật chất, ý thức cho non sông: văn hóa: “truyền hạt lúa”, “truyền lửa”, “truyền giọng nói”, “gánh theo tên xã, tên làng”,… từ đó xây dựng nền tảng tăng trưởng non sông lâu bền.

– Tư tưởng then chốt, cảm hứng bao trùm cả đoạn trích: “non sông này là non sông của nhân dân non sông của ca dao thần thoại”, non sông đấy trình bày qua tâm hồn con người: biết mến thương, biết quý trọng trọng tình nghĩa, công sức và biết tranh đấu vì non sông.

* Nhận xét:

    – Về nội dung: đoạn trích “Quốc gia” đã trình bày cái nhìn mới mẻ về non sông trên nhiều phương diện: văn hóa, lịch sử, địa lí dựa trên tư tưởng then chốt: “non sông của nhân dân”.

    – Về nghệ thuật: sử dụng nhiều chủng loại và thông minh chất liệu văn hóa dân gian, tiếng nói giàu chất suy tư, triết luận thâm thúy.

=> Hai bài thơ đều cảm nhận về non sông trong ý thức mới đầy tính nhân văn, hiện đại. Mỗi bài thư lại cảm nhận non sông theo một góc nhìn riêng, qua đó hoàn thiện hình tượng non sông để mỗi người chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về non sông.

3. Kết bài

– Cả hai bài thơ đều trình bày tình yêu non sông thật tâm và thâm thúy, khơi gợi tình yêu nước trong mỗi chúng ta.

Dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi – Mẫu số 3


1. Mở bài

– Giới thiệu nói chung về hai bài thơ Quốc gia của Nguyễn Đình Thi và Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm.

– Giới thiệu vấn đề xuất luận: Hình tượng non sông trong hai bài thơ.

2. Thân bài

– Làm rõ nhân vật thứ nhất: Hình tượng non sông trong bài Quốc gia của Nguyễn Đình Thi.

– Làm rõ nhân vật thứ 2: Hình tượng non sông trong bài Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm.

– So sánh: Nét tương đồng và khác lạ giữa hai nhân vật trên cả hai phương diện nội dung và hình thức nghệ thuật

– Những đặc điểm giống nhau về hình tượng non sông của 2 bài thơ

– Nguyễn Đình Thi khởi đầu bài thơ bằng những xúc cảm trước vẻ đẹp mùa thu.

– Đây là một quyết định khôn khéo bởi vì trước kia mùa thu bao giờ cũng là thu thảm thu sầu còn từ sau cách mệnh tháng 8 năm 1945 trở đi thì mùa thu vui – mùa thu cách mệnh, mùa thu khai sinh ra non sông.

– Khởi đầu bằng những xúc cảm trước vẻ đẹp mùa thu tạo điều kiện cho Nguyễn Đình Thi có được những suy tư về non sông một cách tự nhiên và thoải mái hơn.

– Nguyễn Khoa Điềm khắc họa hình tượng non sông mình bằng cách đặt hình tượng này trong mối liên hệ với thời kì và ko gian cụ thể còn về sau là thời kì ko gian trừu tượng.

– Quốc gia được nhìn qua chiều dài của thời kì và mặt khác non sông được xác định bởi những ko gian có thể là những ko gian nhỏ, ko gian cụ thể và cũng có thể là những ko gian mênh mông ko gian trừu tượng trong lòng người.

Hình tượng non sông sẽ rất hoàn thiện lúc nó được đặt trong 2 mối liên hệ này.

* Còn lúc xét về phương diện con nghệ thuật thì hình tượng non sông trong 2 bài thơ của Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm có khá nhiều nét tương đồng.

– Vì đây là hình tượng non sông được khắc họa trong thơ ca nhưng hình tượng thư lại là hình tượng xúc cảm, cho nên cả 2 tác giả đều viết về non sông bằng niềm tự hào thâm thúy, bằng những nhận thức thấm thía về lịch sử về truyền thống dân tộc.

– Thi sĩ Nguyễn Đình Thi đã khắc họa hình tượng non sông của mình với 2 đặc điểm rất lớn, vừa trái ngược nhau lại vừa rất hài hòa với nhau.

– Đấy là một non sông vất vả đau thương với những cảnh đồng quê chảy máu dây thép gai đâm nát trời chiều, với cái cảnh “bát cơm chan đầy… còn giằng khỏi mồm ta”. Tuy nhiên non sông chúng ta còn là một non sông người hùng quật khởi và một cái non sông quật cường đã làm cho quân thù bất lực.

“Xiềng xích chúng bay 

Lòng dân ta yêu nước thương nhà”

– Thi sĩ Nguyễn Khoa Điềm còn mô tả những hình ảnh dân tộc bằng cách nối tiếp ngày nay với quá khứ và tương lai. Từ điểm nhìn ngày nay, Nguyễn Đình Thi lắng tai những tiếng rì rầm trong lòng đất của quá khứ vọng về.

– Đấy là tiếng nói hình ảnh của non sông chưa bao giờ khuất. Đồng thời cảm hứng thơ còn đưa Nguyễn Đình Thi hướng tới tương lai. Ông như nhìn trước một nước Việt Nam từ trong máu lửa rũ bùn đứng dậy sáng lòa.

– Còn ở trong bài thơ non sông của mình, thi sĩ Nguyễn Khoa Điềm lại bộc lộ niềm tin thâm thúy của ông về những hình ảnh văn hóa lâu đời.

– Để viết nên bài thơ non sông của mình, Nguyễn Khoa Điềm đã sử dụng với một mật độ rất cao các chất liệu văn hóa dân gian. Dựa trên rất nhiều câu ca dao tục ngữ, để viết nên những câu thơ của mình.

– Ông còn đưa vào bài thơ rất nhiều truyền thuyết, những sinh hoạt phong tục tập quán đặm đà bản sắc dân tộc. Nguyễn Khoa Điềm còn ý thức một cách rất thâm thúy về những đóng góp lớn lao của nhân dân cho non sông.

– Đó là những đóng góp từ nhỏ nhặt cho tới lớn lao, những đóng góp được ghi lại trong sử sách và cả những đóng góp lặng lẽ lặng lẽ ko người nào biết. Đó còn là những đóng góp nhẫn nại, dai sức truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

* Những điểm không giống nhau của hình tượng non sông ở 2 tác phẩm

– Đây là 2 bài thơ được ra đời ở 2 thời khắc rất không giống nhau và chính điều đó đã làm cho hình tượng non sông ở 2 bài thơ này có nhiều chỗ khác lạ.

– Nguyễn Đình Thi thì khắc họa hình tượng non sông với 2 đặc điểm và đặt hình tượng non sông trong mối quan hệ với quá khứ và tương lai.

– Trong lúc đấy Nguyễn Khoa Điềm lại viết bài thơ này theo một định hướng tư tưởng nhằm chứng minh: “non sông này là non sông của người dân”, nhưng tư tưởng cơ bản này đã chi phối toàn thể bài thơ và nó quy định văn pháp, nó buộc Nguyễn Khoa Điềm phải chọn cái giải pháp đi từ cụ thể tới nói chung. Điều này là rất dễ giảng giải bởi vì bản thân tư tưởng non sông của người dân vốn đã là trừu tượng. Để cho sáng tỏ nó chỉ có 1 cách là đi từ rất nhiều những hình ảnh cụ thể, những đóng góp của người dân cho non sông, những chất liệu văn hóa dân gian… để rồi từ rất nhiều hình ảnh cụ thể đấy tư tưởng non sông của người dân mới được làm sáng tỏ.

* Lí giải sự khác lạ:

♦ Thực hiện thao tác này cần dựa vào các phương diện

– Bối cảnh xã hội, văn hóa nhưng từng nhân vật tồn tại; phong cách nhà văn; đặc trưng thi pháp của thời kì văn học.

♦ Do sự khác lạ về phong cách

– Thơ Nguyễn Đình Thi thường giàu nhạc tính có chất hội họa và điều rực rỡ nhất là có cả những suy tư thâm thúy của một tư duy triết học. Còn thơ Nguyễn Khoa Điềm thường viết về cuộc đấu tranh cách mệnh.

– Ông hay đề cao phẩm chất của những bà mẹ người hùng, những chiến sĩ giải phóng kiên cường. Đặc thù ông có những cảm nhận rất phong phú và thâm thúy về non sông trong những năm chống Mĩ.

♦ Về phương diện bố cục:

– Chúng ta rất dễ dàng nhận thấy ở 2 bài thơ non sông đều chia làm 2 phần nhưng sự liên kết 2 phần ở mỗi bài lại rất không giống nhau.

– Bài non sông của Nguyễn Đình Thi được khởi đầu bằng những xúc cảm trước vẻ đẹp của mùa thu, mùa thu Hà Nội trong hồi ức và mùa thu Việt Bắc trong ngày nay. Để rồi sau đó mới chuyển sang quá khứ 2 thời khắc để diễn tả những suy tư cả tác giả đối với non sông.

– Trong lúc đấy thì bố cục 2 phần của bài thơ non sông của Nguyễn Khoa Điềm lại theo một cách hoàn toàn khác. Phần 1 dành cho việc khắc họa hình tượng non sông trong mối liên hệ với thời kì. Để rồi toàn thể phần 2 nhằm chứng minh cho tư tưởng với non sông của người dân.

3. Kết bài

– Nói chung những nét giống nhau và không giống nhau tiêu biểu.

– Có thể nêu những cảm tưởng của bản thân.

So sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi – Bài mẫu 1

     Đối với mỗi con người, hai tiếng non sông, Tổ quốc bao giờ cũng thiêng liêng rất mực. Chẳng vậy nhưng các thi sĩ, nhà văn luôn có cho mình một cảm hứng dạt dào lúc viết về hình tượng non sông. Trải qua bao nhiêu thời kì với bốn nghìn năm dựng và giữ nước, biết bao áng thơ văn đã tạc nên hình tượng non sông. Trong đó phải kể tới hai bài thơ cùng tên của hai tác giả thi ca nổi tiếng Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm. Cả hai bài thơ cùng tên “Quốc gia” trình bày cùng một tình yêu nước vô cùng sâu nặng nhưng lại được trình bày qua từng cách cảm nhận riêng của mỗi tác giả. Điều đó đã đem lại cho người đọc chúng ta cái nhìn thật toàn diện, thật mới mẻ và thâm thúy hơn về hình tượng non sông.

     Cả hai tác phẩm thơ đều ra đời sau lúc Cách mệnh tháng Tám thành công, trong khi nhân dân Việt Nam đã được lợi tự do, độc lập, có được quyền làm chủ non sông, vậy nên chúng đều trình bày hình tượng của một non sông trù phú, giàu đẹp, với người dân người hùng. Cả hai thi sĩ đều sử dụng giọng thơ trữ tình – chính luận lúc viết về Quốc gia mang tính súc tích và triết lý cao. Ko chỉ vậy, nó còn trình bày sự tìm tòi, khám phá những điều mới lạ cho hình tượng non sông. Thế nhưng, tựu chung lại, chúng đều trình bày một tình yêu non sông non sông vô cùng thâm thúy của những người con đất Việt.

     Tuy vậy, về cơ bản, hai bài thơ đều có chung hướng đi, có chung điểm tới, thế nhưng hình thức, cách cảm nhận và biểu thị đều mang nét riêng của từng tác giả. Mỗi người đều có những khám phá riêng về Quốc gia của mình.

     Với “Quốc gia” của Nguyễn Đình Thi, ông khởi đầu viết từ năm 1948, nhưng mãi tới 1955 mới hoàn thành. Chặng đường làm nên tác phẩm kéo dài tám năm, suốt cuộc kháng chiến chống Pháp lần hai của quân và dân ta. Vậy nên cảm nhân về non sông của ông mở rộng từ quá khứ tới tương lai về một non sông kiên cường, quật cường, vươn dậy trở thành “những người hùng áo vải”, đem lại một tương lai huy hoàng. Bài thơ của Nguyễn Đình Thi mang màu sắc hiện đại, trẻ trung, pha chút u buồn, trầm lắng, nhưng ko thiếu đi nét dân tộc, truyền thống. Tính dân tộc trong bài thơ được trình bày qua hình ảnh của mùa thu xử sở với gió heo may, với “hương cốm mới”, với cảm giác “chớm lạnh” giữa “những phố dài” của Hà Nội thủ đô:

“Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới

Tôi nhớ những ngày thu đã xa”

Hay “Những phố dài xao xác hơi may”

     Đó là mùa thu của một non sông hiền hòa, một mùa thu thật đẹp nhưng có chút gì đó man mác buồn suy tư. Để tiếp tới sau đó là hình ảnh về một mùa thu mới của non sông, mùa thu ngày nay với thú vui phơi phới:

“Mùa thu nay đã khác rồi”

     Đó là thú vui về một non sông tự do, được làm chủ quê hương, niềm tự hào lúc non sông được “thay áo mới”. Đồng thời, cũng qua đó, Nguyễn Đình Thi bộc bạch niềm tự hào về một hình ảnh non sông Việt Nam giàu có, trù phú với:

“Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường mênh mang

Những dòng sông đỏ nặng phù sa”

     Hình ảnh non sông hiện lên sao xinh tươi và thân yêu tới thế! Ko chỉ gắn liền với hôm nay, non sông còn nối tiếp mạch với truyền thống, với quá khứ của dân tộc:

“Nước chúng ta

Nước những con người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm từ trong đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về”

     Mạch nguồn của truyền thống kết nối với ngày nay để làm nên một non sông người hùng. Truyền thống đó được lớp lớp người con Việt Nam kế cận, ko chỉ là về văn hóa, phong tục nhưng còn về truyền thống quả cảm, quyết tâm tranh đấu bảo vệ quê hương mình. Ở đây, màu sắc hiện đại của bài thơ nổi lên khá rõ, đó là hình ảnh của một non sông trong trận chiến tranh vệ quốc ở thế kỉ XX. Hình tượng non sông được ấp ủ trong suốt cuộc kháng chiến chín năm với bao nhiêu là trải nghiệm được đúc kết. Để tới cuối cùng, lúc nói về đau thương của chiến tranh gây ra cho quê hương, Nguyễn Đình Thi chỉ thốt lên:

“Ôi những cánh đồng quê chảy máu

Dây thép gai đâm nát trời chiều”

     Chiến tranh đi qua bao giờ cũng để lại những tang thương, những đau thương mất mát. Những người nào đã từng đi qua chiến tranh đều hiểu cái điêu tàn, tang thương nó để lại và Nguyễn Đình Thi đã trình bày hình tượng non sông trong chiến tranh bằng hình ảnh “cánh đồng quê chảy máu”, với “dây thép gai đâm nát trời chiều”. Tư duy đấy gắn liền với tư duy của thơ hiện đại trong khi mỗi quốc gia đều đang oằn mình dưới chân quân thù, đang phải đấu tranh để giành lấy độc lập, tự do trong thế kỉ XX. Đồng thời những hình ảnh đấy cũng gợi lên sự đau thương tới vô tận, sự căm thù vô hạn dành cho quân thù. Quốc gia đã bị chúng dày xéo tới tan tành, ko còn chút bình yên.

     Thế nhưng, từ trong nỗi đau thương đấy, non sông ta, dân tộc ta đã đứng lên với ý thức quật cường:

“Xiềng xích chúng bay ko khóa được

Trời đầy chim và đất đầy hoa

Súng đạn chúng bay ko bắn được

Lòng dân ta yêu nước thương nhà”

     Nguyễn Đình Thi đã lấy cái hữu hạn để so sánh với cái vô hạn, cái cụ thể so sánh với cái trừu tượng: “xiềng xích – trời đầy chim và đất đầy hoa”, “súng đạn – lòng dân ta yêu nước thương nhà”, cốt để nói lên sự bất lực của quân thù đối với sự bất tử, tình yêu nước của dân tộc ta.

     Đặc thù, Nguyễn Đình Thi đã viết lên lời thơ trong niềm tin thắng lợi về tương lai chói lòa của dân tộc:

“Súng nổ rung trời tức giận

Người lên như nước vỡ bờ

Nước Việt Nam từ trong máu lửa

Rũ bùn đứng dậy sáng lòa”

     Đó là lúc chủ nghĩa người hùng cách mệnh làm nên thắng lợi chói lòa, làm cho muôn vạn quân thù sợ hãi. Đây là đỉnh cao của xúc cảm, những suy tư, suy ngẫm về non sông. Bức tranh non sông hiện lên cụ thể, mạch lạc, từ quá khứ, tới ngày nay rồi tới tương lai, kết lại bằng thắng lợi vẻ vang với hình ảnh mang tính sử thi, hoành tráng, có sức nói chung. Khổ thơ cuối là hình tượng non sông Việt Nam từ trong vũng “bùn” lầy u tối, đau thương của kiếp nô lệ, bứt đứt gông xích, đứng lên hiên ngang làm nên thắng lợi lịch sử “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Bức chân dung đấy của non sông được vẽ lên vô cùng chân thực, bởi ngòi bút tài hoa gắn liền với tư duy thơ hiện đại, trên nền khói lửa, máu xương, một Việt Nam kiên cường, sừng sững tự hào trước năm châu bốn bể.

     Cùng chung cảm hứng về non sông nhưng Nguyễn Khoa Điềm lại vẽ lên hình tượng một non sông với đầy màu sắc văn hóa dân gian. Ko như Nguyễn Đình Thi dùng mùa thu để nói về hình tượng non sông, Nguyễn Khoa Điềm đã dùng chất liệu dân gian, của ca dao và thần thoại để tạo nên hình tượng non sông, đồng thời trình bày tư tưởng “non sông của nhân dân”. Đây là một tư duy tư tưởng vừa mới mẻ lại vừa hết sức thân thuộc. Bởi dân gian cũng chính là nhân dân, nhân dân là phần cơ bản nhất, rõ ràng nhất để nhìn thấy non sông. Nhưng nó cũng vô cùng mởi mẻ bởi chất liệu dân gian dựng lên hình tượng non sông gợi ra một non sông bình dị, thân thiện, hiền hòa, đầy chất thơ, luôn sống mãi cùng con người và dân tộc.

     Lúc nói về sự tạo nên, cội nguồn của non sông, Nguyễn Khoa Điềm đã trình bày non sông từ chiều sâu của văn hóa, của những phong tục, tập tục được nối truyền, từ cha mẹ với “gừng cay muối mặn”, từ “miếng trầu bà ăn”, … Quốc gia là những gì thân thuộc nhất, thân thiện nhất với chúng ta:

“Lúc ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa…” mẹ hay kể

Đất Nước khởi đầu với miềng trầu hiện giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên lúc dân mình biết trồng tre đánh giặc

Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay giã, giần, sàng

Đất Nước có từ ngày đó …”

     Tác giả đã lý giải cội nguồn của non sông, khẳng định Đất Nước “có rồi” như một điều thế tất, đương nhiên, đó là một trong những động lực khiến chúng ta phải đi tìm lại cội nguồn của non sông. Quốc gia bắt nguồn từ những điều giản dị, thật tâm, thân thuộc nhất với mỗi con người chúng ta, từ tục ăn trầu, từ những câu chuyện cổ tích “ngày xửa ngày xưa…” mẹ hay kể, từ thói quen vấn tóc sau đầu của mẹ, từ truyền thống “trồng tre” lấy chông đánh giặc của ông cha, … Và non sông cũng trưởng thành mỗi ngày như một thực thể, trưởng thành trong quá trình lao động của con người:

“Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay giã, giần, sàng”

Cái nhìn về cội nguồn của non sông của tác giả thật mới mẻ. Nó chứa đựng trong đó cả chiều sâu về lịch sử, phong tục, văn hóa, …

Ko chỉ làm rõ cội nguồn của non sông, Nguyễn Khoa Điềm tiếp tục làm rõ khái niệm non sông trong cái thước đo “thời kì đằng đẵng, ko gian mênh mông”, của lịch sử, của địa lý.

Khái niệm về non sông được trình bày qua phương diện ko gian, địa lý:

“Đất là nơi anh tới trường

Nước là nơi em tắm

Quốc gia là nơi ta hò hứa

Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm”

     Quốc gia là sự liên kết của hai yếu tố: Đất và Nước. Hai yếu tố đó được khái niệm là những gì thân thuộc, thân thuộc nhất của lứa đôi yêu nhau, gắn liền với đời sống sinh hoạt của con người “nơi anh tới trường”, “nơi em tắm”, gắn liền với kỉ niệm của lứa đôi yêu nhau “nơi ta hò hứa”. Trong hình ảnh non sông đấy có những lời ca dao, những truyền thuyết, thần thoại, ko gian rộng lớn. Nó là ko gian sống sót của các thế hệ con người Việt Nam:

“Đất Nước là nơi dân mình đoàn viên”

     Ko chỉ dựng lên hình ảnh non sông qua ko gian, chiều sâu địa lý, Nguyễn Khoa Điềm còn dựng lên hình tượng non sông thông qua chiều sâu lịch sử, xuyên suốt bốn nghìn năm của non sông ta. Đó là lúc ta biết tới những truyền thuyết về u Cơ – Lạc Long Quân, về Hùng Vương, về ngày giỗ Tổ:

“Đất là nơi chim về

Nước là nơi Rồng ở

Lạc Long Quân và u Cơ

Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng

Những người nào đã khuất

Những người nào hiện giờ

Yêu nhau và sinh con đẻ cái

Gánh vác phần người đi trước để lại

Dặn dò con cháu chuyện tương lai

Hằng năm ăn đâu ở đâu

Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ”

     Đây là non sông trong quá khứ của dân tộc, trong ngày nay, non sông nằm trong sâu thẳm mỗi con người, mỗi con người đều mang một phần trị giá của non sông. Và lúc chúng ta kết đoàn lại với nhau, những trị giá đấy sẽ gắn kết lại, non sông sẽ “hài hòa nồng thắm”.

“Trong anh và em hôm nay

Đều có một phần Đất Nước

Lúc hai đứa nắm tay

Đất Nước trong chúng mình hài hòa nồng thắm

Khí chúng ta cầm tay mọi người

Đất Nước vẹn tròn to lớn”

     Hình tượng non sông trong thơ Nguyễn Khoa Điềm là sự thống nhất, gắn kết giữa cái chung và cái riêng, giữa các tư nhân với cả số đông lớn. Hình tượng đấy cũng được soi chiếu qua lăng kính văn hóa dân gian để tới thế hệ tương lai kế cận, chúng sẽ mang non sông “đi xa” hơn nữa, non sông của chúng ta sẽ trường tồn muôn thuở:

“Ngày mai con ta lớn lên

Con sẽ mang non sông đi xa

Tới những tháng ngày mộng mơ”

     Tới đây, Nguyễn Khoa Điềm lại trở lên thật suy tư và trầm lắng, bởi ông nhìn thấy cái trách nhiệm của mỗi tư nhân cho non sông. Mỗi người phải biết “gắn bó và san sẻ”, đóng góp cho non sông “hóa thân cho dáng hình xứ sở”, ko chỉ bởi non sông là máu xương của mình nhưng còn bởi vì tương lai non sông trường tồn:

“Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình

Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở

Để làm nên Đất Nước muôn thuở…”

     Hình tượng non sông ở đây hiện lên thật thân thiện, thân thuộc biết bao, thế nhưng cũng chẳng kém phần thiêng liêng, hào hùng. Hòa trong đó là khát vọng về một non sông thịnh vượng, trường tồn trong sự gắn kết của mỗi con người trong xã hội.

     Trong lúc xây dựng hình tượng non sông, Nguyễn Khoa Điềm ko quên cái tư tưởng then chốt làm nên non sông đó là “Quốc gia của nhân dân”. Tại khổ cuối này, ông đã bộc lộ những xúc cảm của mình về tư tưởng đó đồng thời trình bày những cảm nhận của riêng mình về non sông.

     Nguyễn Khoa Điềm cho rằng non sông được là nên từ những phẩm chất, số phận của con người, của mỗi người dân trong xã hội, nó được dựng lên bằng máu thịt của nhân dân. Chính nhân dân là người làm nên lịch sử của non sông bốn nghìn năm:

“Những người vợ nhớ chồng còn góp cho Đất Nước những núi Vọng Phu

Cặp vợ chồng yêu nhau góp lên hòn trống mái

Gót ngựa Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại

….

Những cuộc đời đã hóa núi sông ta”

     Đó là một non sông vừa thi vị lại vừa giàu tính trí tuệ. Những cái tên, cảnh trí tự nhiên đều là những con người những số phận tạo nên. Những gò đất, ruộng đồng, bờ bãi đều là những phẩm chất, “lối sống của ông cha”. Chính những chất liệu đặc thù đấy đã khiến non sông trở lên vừa thiêng liêng nhưng cũng thân thiết lên bội phần.

     Thế nhưng, non sông ko chỉ được tạo nên bởi những người được “nhớ mặt đặt tên”, non sông còn được làm nên từ vô số những con người vô danh:

“Trong bốn nghìn lớp người giống chúng ta thế hệ

Họ đã sống và chết

Giản dị và bình tâm

Ko người nào nhớ mặt đặt tên

Nhưng họ đã làm ra Đất Nước”

     Và cũng chính những con người đấy đã tạo nên những trị giá vật chất và ý thức cho non sông chúng ta lưu truyền, làm nên bản sắc riêng của non sông. Họ là người đặt nền tảng cho sự tăng trưởng lâu dài, thịnh vượng của non sông:

“Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa giống

Họ đắp đập be bờ để người sau trồng cây hái trái”

     Như đã nói ở trên, đoạn thơ này, Nguyễn Khoa Điềm tập trung nói về tư tưởng “Quốc gia của nhân dân”, vậy nên cảm hứng bao trùm toàn thể đoạn thơ là tư tưởng đó. Một non sông biết mến thương, trân quý tình nghĩa, có ơn trả ơn, có thù báo thù, cùng nhau góp sức xây dựng non sông, cùng tranh đấu bảo vệ non sông:

“Để Đất Nước này là Đất Nước của Nhân dân

Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao, thần thoại”

     Tương tự, tóm lại, hình tượng non sông nhưng Nguyễn Khoa Điềm trình bày vừa có chiều sâu lịch sử, vừa có ko gian của địa lý, bề rộng của phong tục, tập quán. Mọi khía cạnh đều được nhìn từ cái nhìn của phong tục tập quán. Trong đó có những phát hiện mới mẻ về cội nguồn non sông, về sự tạo nên non sông cũng như một tư tưởng then chốt “Quốc gia của nhân dân”. Tác giả đã sử dụng chất liệu dân gian bằng giọng thơ của mình, bằng sự thông minh của mình để tạo nên một hình tượng non sông thật thâm thúy trong bài thơ. Bài thơ của ông tạo nên sự mới mẻ trong thơ ca Việt, đồng thời tạo nên bức chân dung mới về hình tượng non sông trong thời đại mới ngày nay.

     Cả hai bài thơ của hai tác giả đều cảm nhận về non sông ở một khía cạnh riêng của mình, có mới lạ, hiện đại, có truyền thống, dân gian. Nhưng tựu chung lại, nó đều làm nổi trội lên tình yêu nước thâm thúy của hai thi sĩ, đồng thời làm hoàn thiện hơn hình tượng non sông trong nền thơ ca Việt Nam, làm cho người đọc chúng ta càng có cái nhìn đầy đủ nhất, mới mẻ nhất về non sông chúng ta.

     Mỗi người một phong cách, người dùng chất liệu hiện đại, người dùng chất liệu dân gian, nhưng dù là người nào cũng đều mang tới cho người đọc những xúc cảm tuyệt vời về hình ảnh non sông. Qua đó, chúng ta cảm thu được tình yêu non sông tới sâu nặng của cả hai người con đất Việt qua từng câu chữ, và họ cũng đã góp phần giúp mỗi người con Việt Nam càng thêm yêu quý và trân trọng Tổ quốc thiêng liêng của mình hơn nữa.

Thông qua dàn ý và một số bài văn mẫu so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi tiêu biểu được giainhat.vn tuyển chọn từ những bài viết xuất sắc của các bạn học trò. Mong rằng các em sẽ có khoảng thời kì vui vẻ và hữu ích lúc học môn Văn!

Đăng bởi: giainhat.vn

Phân mục: Lớp 12, Ngữ Văn 12

Hình Ảnh về: Dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi

(hay nhất)

Video về: Dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi

(hay nhất)

Wiki về Dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi

(hay nhất)

Dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi

(hay nhất) -

Hướng dẫn lập dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi ngắn gọn, cụ thể, hay nhất. Với các bài dàn ý và văn mẫu được tổng hợp và biên soạn dưới đây, các em sẽ có thêm nhiều tài liệu hữu ích phục vụ cho việc học môn văn. Cùng tham khảo nhé! 

Dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi – Mẫu số 1

1. Mở bài

– Giới thiệu về hình tượng non sông (nhiều tác giả viết về hình tượng non sông, trong đó nổi tiếng nhất là hai bài thơ non sông của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi)

– Tuy cùng tên nhưng mỗi bài lại viết lên hình tượng non sông với những cảm nhận riêng lẻ

2. Thân bài


2.1. Điểm giống nhau:

– Đều được ra đời sau Cách mệnh tháng Tám (Nguyễn Đình Thi – 1948-1955, Nguyễn Khoa Điềm -1974)

– Nội dung: Hình ảnh nhân dân được làm chủ non sông tự do, giàu đẹp. Đều ngợi ca và tự hào bởi truyền thống người hùng, kiên cường của dân tộc

– Giọng thơ mộc mạc, giản dị, vừa trữ tình vừa có nét chính luận, mang tính triết lý súc tích cao

– Trình bày lòng yêu nước thâm thúy

2.2 . Điểm khác

2.2.1. Quốc gia – Nguyễn Đình Thi

a. Cảm hứng sáng tác

– Lấy cảm hứng từ cuộc kháng chiến chống Pháp lần hai

– Kết cấu: Đi từ quá khứ đau thương tới ngày nay quả cảm, kiên cường, kết lại bằng hình ảnh tương lai tương sáng của dân tộc.

b. Quốc gia qua cảm nhận của tác giả:

– Quốc gia hiền hòa qua hình ảnh mùa thu

+ Mùa thu của non sông hiện lên qua hình ảnh mùa thu của Hà Nội trong cái nhìn, nỗi nhớ từ mùa thu ở chiến khu (“những con phố dài xao xác hơi may”, ko khí “mát trong”, “chớm lạnh”, “hương cốm mới”, …). => Mùa thu non sông đẹp nhưng man mác buồn, đầy suy tư.

+ Quốc gia ngày nay: Vui trong thú vui phấn khởi “mùa thu nay đã khác rồi”, niềm tự hào về non sông được “thay áo mới”, được lợi tự do, được làm chủ quê hương, niềm tự hào non sông giàu đẹp “trời xanh đây … phù sa”(Sự chuyển biến trong tâm thế con người).

=> Chuyển biến của mùa thu hay chính là chuyển biến của non sông: tươi vui, phấn khởi, tràn đầy niềm tự hào).

– Quốc gia đau thương trong chiến tranh, nhưng vẫn vươn lên quật cường

+ Những đau thương do chiến tranh gây nên, mất mát, tổn thương ” Ôi những cánh đồng … trời chiều”, “Bát cơm chan … lột da”.

+ Thế nhưng với ý thức quả cảm quật cường, nhân dân ta đã đứng lên bằng tình yêu quê hương “Xiềng xích … thương nhà”, giành lại độc lập tự do, làm chủ non sông non sông “khói nhà máy … người hùng”.

– Quốc gia trong tương lai đổi mới, non sông của những con người người hùng “ngày nắng đốt … sáng lòa”.

=> Vẻ đẹp hùng tráng của dân tộc Việt Nam, non sông, con người Việt Nam. Bài thơ nói chung lên sức vươn dậy, đứng lên thần kì của người dân Việt từ quá khứ đau thương, tới ngày nay quả cảm và tương lai tươi sáng.

2.2.2 . Quốc gia – Nguyễn Khoa Điềm

a. Cảm hứng sáng tác

Cảm nhận từ chiều sâu về lịch sử, văn hóa, ko gian, thời kì của non sông.

b. Lý giải cội nguồn của non sông (9 câu đầu)

– Khẳng định “Lúc ta lớn lên Đất Nước đã có rồi”: điều thế tất, đương nhiên, nhưng là động lực cho ta đi tìm cội nguồn Đất Nước.

– Đất Nước được bắt nguồn từ những gì giản dị, thân thuộc nhất trong đời sống con người: tục ăn trầu “miếng trầu hiện giờ bà ăn”, những câu chuyện xa xưa “ngày xửa ngày xưa…” của mẹ, thói quen vấn tóc “tóc mẹ thì búi sau đầu”, truyền thống đánh giặc của ông cha “dân mình biết trồng tre đánh giặc”, …

– Đất Nước trưởng thành trong quá trình lao động của con người “cái kèo, cái cột thành tên”, “Hạt gạo…sàng”.

=> Tác giả có cái nhìn khác thường, mới mẻ về cội nguồn của Đất Nước. Đất Nước bắt nguồn từ chiều sâu lịch sử, văn học, phong tục, văn hóa của dân tộc.

c. Khái niệm về Đất Nước (28 câu tiếp)

– Về phương diện ko gian và địa lý:

+ Đất Nước là thống nhất của hai yếu tố “Đất” và “Nước”

+ Đất Nước là ko gian thân thuộc, riêng tư của lứa đôi yêu nhau, gắn liền với đời sống sinh hoạt của con người, kỉ niệm của lứa đôi (Đất là nơi anh … nhớ thầm).

+ Quốc gia là cả ko gian rộng lớn, ko gian sống sót của các thế hệ con người dân tộc Việt (Đất Nước là nơi dân mình đoàn viên).

– Quốc gia được nhìn xuyên suốt chiều dài lịch sử:

+ Quá khứ: Đất Nước là nơi thiêng liêng, có mẹ u Cơ, cha Lạc Long Quân, sinh ra dân tộc Việt, nó gắn liền với truyền thuyết tổ tiên thiêng liêng. (Đất là nơi …bọc trứng).

+ Hiện nay: Đất Nước nằm trong sâu thẳm mỗi con người, mỗi người đều mang một phần trị giá của Đất Nước. Lúc những trị giá đấy gắn kết lại, Đất Nước sẽ “hài hòa, nồng thắm). => gắn kết giữa cái chung và cái riêng (Trong anh và em …vẹn tròn, to lớn).

+ Tương lai: Thế hệ con cháu chúng ta sẽ mang non sông “đi xa”, Đất Nước sẽ trường tồn “muôn thuở”.

– Cái nhìn suy tư về trách nhiệm của mỗi tư nhân đối với Đất Nước: Mỗi tư nhân phải biết “gắn bó và san sẻ”, đóng góp cho Đất Nước, bởi Đất Nước là “máu xương của mình”.

– Nhận xét: Đất Nước hiện lên thân thiện, thân thuộc, nhưng ko kém phần thiêng liêng, hào hùng. Khát vọng Đất Nước trong sự gắn kết của mọi người sẽ trường tồn mãi mãi.

d. Tư tưởng then chốt: Quốc gia của nhân dân và những cảm nhận của tác giả về Đất Nước:

– Quốc gia được làm nên từ phẩm chất, số phận của con người, là một phần máu thịt của con người

– Chính nhân dân là người làm nên lịch sử Đất Nước bốn nghìn năm:

+ Họ là những con người bình dị, “đàn ông, con gái bằng tuổi chúng ta”, nhưng trong họ luôn chứa chan tình yêu nước.

+ Những con người vô danh đã làm nên non sông, khẳng định vai trò của mỗi con người trong lịch sử dân tộc (Trong bốn nghìn …Đất Nước)

– Chính nhân dân là người tạo ra và giữ gìn những trị giá vật chất và ý thức để làm nên Đất Nước:

+ Văn hóa: “Họ giữ và … hái trái”

=> Đặt nền tảng cho sự tăng trưởng lâu dài của Đất Nước.

– Tư tưởng then chốt, cảm hứng bao trùm trong đoạn thơ là tư tưởng “Đất Nước của nhân dân, .. thần thoại”, Đất Nước đấy biết mến thương, trân quý tình nghĩa, có ơn trả ơn, có thù trả thù, góp sức và công lao xây dựng Đất Nước, tranh đấu bảo vệ non sông.

– Nhận xét:

+ Về nội dung: Trình bày cái nhìn mới mẻ về Đất Nước trên các phương diện như lịch sử, địa lý, văn hóa, với tư tưởng then chốt Đất Nước của nhân dân

+ Nghệ thuật: Sử dụng nhiều chủng loại và thông minh tiếng nói dân gian, các chất liệu như ca dao, tục ngữ, … giọng điệu đậm chất suy tư, triết lý.

2.3. Nhận xét chung:

– Cả hai bài thơ đều cảm nhận về non sông ở một khía cạnh riêng, mới lạ, hiện đại

– Mỗi bài đều có cái nhìn riêng, hoàn thiện hình tượng non sông trong mỗi người dân Việt Nam để chúng ta có cái nhìn đầy đủ nhất về Đất Nước.

3. Kết bài:

– Khẳng định tình yêu nước thâm thúy, khơi gợi tình yêu nước trong lòng mỗi người.

Dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi – Mẫu số 2

1. Mở bài

– Quốc gia là hình tượng xuyên suốt trong nền Văn học Việt Nam, qua mỗi thời kì, hình tượng đấy lại được bồi đắp thêm, hoàn thiện thêm.

– Hai bài thơ cùng mang tên “Quốc gia” của Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm đã đem lại cho người đọc những cảm nhận thâm thúy về non sông.

2. Thân bài

a. Điểm giống

– Cả hai bài thơ cùng ra đời sau cách mệnh tháng tám, lúc nhân dân được làm chủ non sông, đều trình bày hình tượng non sông tự do, giàu đẹp, nhân dân quả cảm kiên cường.

– Viết bằng giọng thơ trữ tình chính luận nên vừa có sự du dương, tình cảm lại vừa có tính triết lí thâm thúy.

– Trình bày ý thức yêu nước thâm thúy của mỗi tác giả.

b. Điểm khác

– Dù cùng viết về non sông, nhưng mỗi thi sĩ lại có phong cách, có cách trình bày và góc nhìn riêng về non sông.

2.1. Quốc gia – Nguyễn Đình Thi

a. Cảm hứng sáng tác

– Bài thơ được sáng tác từ năm 1848 tới năm 1955 mới hoàn thành, thi sĩ lấy cảm hứng xuyên suốt chiều dài cuộc kháng chiến chống pháp.

– Bởi vậy bài thơ được viết theo kết cấu: từ quá khứ đau thương, tới ngày nay quả cảm và tương lai tươi sáng của non sông.

b. Quốc gia hiền hòa được cảm nhận qua mùa thu xưa và nay

– Mùa thu xưa trong cảm nhận của tác giả là thu Hà Nội, với “những phố dài xao xác hơi may”, với ko khí “chớm lạnh”, “mát trong”, …và con người trong mùa thu xưa cũng ra đi lặng lẽ với tâm tư trĩu nặng nhưng kiên quyết.

=> Quốc gia đẹp nhưng buồn man mác

– Nếu non sông xưa bao trùm nỗi buồn thì non sông nay là thú vui phơi phới, niềm tự hào vì được “thay áo mới”, chiếc áo của sự tự do, sự làm chủ của chính con người trên non sông mình.

– Nhận xét: sự chuyển biến của bức tranh mùa thu chính là sự chuyển biến của non sông.

c. Quốc gia đau thương trong tranh đấu nhưng vinh quang trong thắng lợi

– Quốc gia trong chiến tranh phải chịu bao đau thương, mất mát: “cánh đồng quê chảy máu”, “dây thép gai đâm nát trời chiều”, ..

– Nhưng với ý thức quả cảm quật cường, nhân dân ta đã đứng lên giành lại non sông, quyền làm chủ quê hương.

– Bốn câu thơ cuối như một khái niệm về non sông: non sông quật cường người hùng.

=> Tạo nên vẻ đẹp hào hùng, tráng lệ về con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam. Đoạn thơ đã nói chung được sức vươn dậy thần kỳ của dân tộc Việt Nam chúng ta.

2.2. Quốc gia – Nguyễn Khoa Điềm

2.2.1. Quốc gia được cảm nhận từ phương diện lịch sử, văn hóa, chiều sâu của ko gian, chiều dài của thời kì

a. Quốc gia có từ bao giờ? (lí giải cội nguồn của non sông) (9 câu đầu)

– Tác giả khẳng định một điều thế tất: “Lúc ta lớn lên non sông đã có rồi”, điều này thôi thúc mỗi con người muốn tìm tới nguồn cội non sông.

– Quốc gia bắt nguồn từ những diều bình dị, thân thiện trong đời sống của người Việt Nam từ xa xưa: tục ăn trầu của người Việt và truyện cổ tích Trầu cau, thói quen búi tóc của những người phụ nữ Việt Nam, thói quen tâm lí, truyền thống mến thương của dân tộc.

– Quốc gia trưởng thành cùng quá trình lao động sản xuất “cái kèo cái cột thành tên”, “một nắng hai sương”, quá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm.

=> Tác giả có cái nhìn mới mẻ về cội nguồn non sông, non sông bắt nguồn từ chiều sâu văn hóa, văn học, lịch sử và truyền thống dân tộc.

b. Khái niệm về non sông (28 câu thơ tiếp theo)

– Về phương diện ko gian địa lí:

    + Tác giả tách riêng hai yếu tố “đất” và “nước” để suy tư một cách thâm thúy.

    + Quốc gia là ko gian riêng tư thân thuộc gắn với ko gian sinh hoạt của mỗi con người; gắn với kỉ niệm tình yêu lứa đôi.

    + Quốc gia là ko gian rộng lớn trù phú, ko gian sống sót của số đông qua bao thế hệ.

– Nhìn non sông được nhìn xuyên suốt chiều dài lịch sử từ quá khứ, ngày nay tới tương lai:

    + Trong quá khứ non sông là nơi thiêng liêng, gắn với truyền thuyết, huyền thoại.

    + Trong ngày nay: non sông có trong tấm lòng mỗi con người, mỗi người đều thừa hưởng những trị giá của non sông, lúc có sự gắn kết giữa mỗi người non sông sẽ nồng thắm, hài hòa, lớn lao. Đó là sự gắn kết giưa cái riêng và cái chung.

    + Trong tương lai: thế hệ trẻ sẽ “mang non sông đi xa”, “tới những ngày mộng mơ”, non sông sẽ trường tồn, vững bền.

– Suy tư về trách nhiệm của mỗi tư nhân với non sông: “Phải biết gắn bó và san sẻ”, đóng góp, hi sinh để góp phần dựng xây non sông.

=> Qua cái nhìn toàn diện của thi sĩ, non sông hiện lên vừa thân thiện, thân thuộc lại vừa thiêng liêng, hào hùng và trường tồn tới muôn thuở sau.

2.2.2. Tư tưởng then chốt, cảm nhận về non sông: non sông của nhân dân

– Tự nhiên địa lí của non sông ko chỉ là thành phầm của tạo hóa nhưng được tạo nên từ phẩm chất và số phận của mỗi người, là một phần máu thịt, tâm hồn con người:

– Nhân dân làm nên lịch sử 4000 năm:

    + Họ là những người đàn ông, con gái bình dị nhưng luôn túc trực tình yêu nước.

    + Tác giả nhấn mạnh tới những con người vô danh làm nên lịch sử, khẳng định vai trò của mỗi tư nhân với lịch sử dân tộc.

– Nhân dân tạo ra và giữ gìn những trị giá vật chất, ý thức cho non sông: văn hóa: “truyền hạt lúa”, “truyền lửa”, “truyền giọng nói”, “gánh theo tên xã, tên làng”,… từ đó xây dựng nền tảng tăng trưởng non sông lâu bền.

– Tư tưởng then chốt, cảm hứng bao trùm cả đoạn trích: “non sông này là non sông của nhân dân non sông của ca dao thần thoại”, non sông đấy trình bày qua tâm hồn con người: biết mến thương, biết quý trọng trọng tình nghĩa, công sức và biết tranh đấu vì non sông.

* Nhận xét:

    – Về nội dung: đoạn trích “Quốc gia” đã trình bày cái nhìn mới mẻ về non sông trên nhiều phương diện: văn hóa, lịch sử, địa lí dựa trên tư tưởng then chốt: “non sông của nhân dân”.

    – Về nghệ thuật: sử dụng nhiều chủng loại và thông minh chất liệu văn hóa dân gian, tiếng nói giàu chất suy tư, triết luận thâm thúy.

=> Hai bài thơ đều cảm nhận về non sông trong ý thức mới đầy tính nhân văn, hiện đại. Mỗi bài thư lại cảm nhận non sông theo một góc nhìn riêng, qua đó hoàn thiện hình tượng non sông để mỗi người chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về non sông.

3. Kết bài

– Cả hai bài thơ đều trình bày tình yêu non sông thật tâm và thâm thúy, khơi gợi tình yêu nước trong mỗi chúng ta.

Dàn ý so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi – Mẫu số 3


1. Mở bài

– Giới thiệu nói chung về hai bài thơ Quốc gia của Nguyễn Đình Thi và Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm.

– Giới thiệu vấn đề xuất luận: Hình tượng non sông trong hai bài thơ.

2. Thân bài

– Làm rõ nhân vật thứ nhất: Hình tượng non sông trong bài Quốc gia của Nguyễn Đình Thi.

– Làm rõ nhân vật thứ 2: Hình tượng non sông trong bài Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm.

– So sánh: Nét tương đồng và khác lạ giữa hai nhân vật trên cả hai phương diện nội dung và hình thức nghệ thuật

– Những đặc điểm giống nhau về hình tượng non sông của 2 bài thơ

– Nguyễn Đình Thi khởi đầu bài thơ bằng những xúc cảm trước vẻ đẹp mùa thu.

– Đây là một quyết định khôn khéo bởi vì trước kia mùa thu bao giờ cũng là thu thảm thu sầu còn từ sau cách mệnh tháng 8 năm 1945 trở đi thì mùa thu vui – mùa thu cách mệnh, mùa thu khai sinh ra non sông.

– Khởi đầu bằng những xúc cảm trước vẻ đẹp mùa thu tạo điều kiện cho Nguyễn Đình Thi có được những suy tư về non sông một cách tự nhiên và thoải mái hơn.

– Nguyễn Khoa Điềm khắc họa hình tượng non sông mình bằng cách đặt hình tượng này trong mối liên hệ với thời kì và ko gian cụ thể còn về sau là thời kì ko gian trừu tượng.

– Quốc gia được nhìn qua chiều dài của thời kì và mặt khác non sông được xác định bởi những ko gian có thể là những ko gian nhỏ, ko gian cụ thể và cũng có thể là những ko gian mênh mông ko gian trừu tượng trong lòng người.

Hình tượng non sông sẽ rất hoàn thiện lúc nó được đặt trong 2 mối liên hệ này.

* Còn lúc xét về phương diện con nghệ thuật thì hình tượng non sông trong 2 bài thơ của Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm có khá nhiều nét tương đồng.

– Vì đây là hình tượng non sông được khắc họa trong thơ ca nhưng hình tượng thư lại là hình tượng xúc cảm, cho nên cả 2 tác giả đều viết về non sông bằng niềm tự hào thâm thúy, bằng những nhận thức thấm thía về lịch sử về truyền thống dân tộc.

– Thi sĩ Nguyễn Đình Thi đã khắc họa hình tượng non sông của mình với 2 đặc điểm rất lớn, vừa trái ngược nhau lại vừa rất hài hòa với nhau.

– Đấy là một non sông vất vả đau thương với những cảnh đồng quê chảy máu dây thép gai đâm nát trời chiều, với cái cảnh “bát cơm chan đầy… còn giằng khỏi mồm ta”. Tuy nhiên non sông chúng ta còn là một non sông người hùng quật khởi và một cái non sông quật cường đã làm cho quân thù bất lực.

“Xiềng xích chúng bay 

Lòng dân ta yêu nước thương nhà”

– Thi sĩ Nguyễn Khoa Điềm còn mô tả những hình ảnh dân tộc bằng cách nối tiếp ngày nay với quá khứ và tương lai. Từ điểm nhìn ngày nay, Nguyễn Đình Thi lắng tai những tiếng rì rầm trong lòng đất của quá khứ vọng về.

– Đấy là tiếng nói hình ảnh của non sông chưa bao giờ khuất. Đồng thời cảm hứng thơ còn đưa Nguyễn Đình Thi hướng tới tương lai. Ông như nhìn trước một nước Việt Nam từ trong máu lửa rũ bùn đứng dậy sáng lòa.

– Còn ở trong bài thơ non sông của mình, thi sĩ Nguyễn Khoa Điềm lại bộc lộ niềm tin thâm thúy của ông về những hình ảnh văn hóa lâu đời.

– Để viết nên bài thơ non sông của mình, Nguyễn Khoa Điềm đã sử dụng với một mật độ rất cao các chất liệu văn hóa dân gian. Dựa trên rất nhiều câu ca dao tục ngữ, để viết nên những câu thơ của mình.

– Ông còn đưa vào bài thơ rất nhiều truyền thuyết, những sinh hoạt phong tục tập quán đặm đà bản sắc dân tộc. Nguyễn Khoa Điềm còn ý thức một cách rất thâm thúy về những đóng góp lớn lao của nhân dân cho non sông.

– Đó là những đóng góp từ nhỏ nhặt cho tới lớn lao, những đóng góp được ghi lại trong sử sách và cả những đóng góp lặng lẽ lặng lẽ ko người nào biết. Đó còn là những đóng góp nhẫn nại, dai sức truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

* Những điểm không giống nhau của hình tượng non sông ở 2 tác phẩm

– Đây là 2 bài thơ được ra đời ở 2 thời khắc rất không giống nhau và chính điều đó đã làm cho hình tượng non sông ở 2 bài thơ này có nhiều chỗ khác lạ.

– Nguyễn Đình Thi thì khắc họa hình tượng non sông với 2 đặc điểm và đặt hình tượng non sông trong mối quan hệ với quá khứ và tương lai.

– Trong lúc đấy Nguyễn Khoa Điềm lại viết bài thơ này theo một định hướng tư tưởng nhằm chứng minh: “non sông này là non sông của người dân”, nhưng tư tưởng cơ bản này đã chi phối toàn thể bài thơ và nó quy định văn pháp, nó buộc Nguyễn Khoa Điềm phải chọn cái giải pháp đi từ cụ thể tới nói chung. Điều này là rất dễ giảng giải bởi vì bản thân tư tưởng non sông của người dân vốn đã là trừu tượng. Để cho sáng tỏ nó chỉ có 1 cách là đi từ rất nhiều những hình ảnh cụ thể, những đóng góp của người dân cho non sông, những chất liệu văn hóa dân gian… để rồi từ rất nhiều hình ảnh cụ thể đấy tư tưởng non sông của người dân mới được làm sáng tỏ.

* Lí giải sự khác lạ:

♦ Thực hiện thao tác này cần dựa vào các phương diện

– Bối cảnh xã hội, văn hóa nhưng từng nhân vật tồn tại; phong cách nhà văn; đặc trưng thi pháp của thời kì văn học.

♦ Do sự khác lạ về phong cách

– Thơ Nguyễn Đình Thi thường giàu nhạc tính có chất hội họa và điều rực rỡ nhất là có cả những suy tư thâm thúy của một tư duy triết học. Còn thơ Nguyễn Khoa Điềm thường viết về cuộc đấu tranh cách mệnh.

– Ông hay đề cao phẩm chất của những bà mẹ người hùng, những chiến sĩ giải phóng kiên cường. Đặc thù ông có những cảm nhận rất phong phú và thâm thúy về non sông trong những năm chống Mĩ.

♦ Về phương diện bố cục:

– Chúng ta rất dễ dàng nhận thấy ở 2 bài thơ non sông đều chia làm 2 phần nhưng sự liên kết 2 phần ở mỗi bài lại rất không giống nhau.

– Bài non sông của Nguyễn Đình Thi được khởi đầu bằng những xúc cảm trước vẻ đẹp của mùa thu, mùa thu Hà Nội trong hồi ức và mùa thu Việt Bắc trong ngày nay. Để rồi sau đó mới chuyển sang quá khứ 2 thời khắc để diễn tả những suy tư cả tác giả đối với non sông.

– Trong lúc đấy thì bố cục 2 phần của bài thơ non sông của Nguyễn Khoa Điềm lại theo một cách hoàn toàn khác. Phần 1 dành cho việc khắc họa hình tượng non sông trong mối liên hệ với thời kì. Để rồi toàn thể phần 2 nhằm chứng minh cho tư tưởng với non sông của người dân.

3. Kết bài

– Nói chung những nét giống nhau và không giống nhau tiêu biểu.

– Có thể nêu những cảm tưởng của bản thân.

So sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi – Bài mẫu 1

     Đối với mỗi con người, hai tiếng non sông, Tổ quốc bao giờ cũng thiêng liêng rất mực. Chẳng vậy nhưng các thi sĩ, nhà văn luôn có cho mình một cảm hứng dạt dào lúc viết về hình tượng non sông. Trải qua bao nhiêu thời kì với bốn nghìn năm dựng và giữ nước, biết bao áng thơ văn đã tạc nên hình tượng non sông. Trong đó phải kể tới hai bài thơ cùng tên của hai tác giả thi ca nổi tiếng Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm. Cả hai bài thơ cùng tên “Quốc gia” trình bày cùng một tình yêu nước vô cùng sâu nặng nhưng lại được trình bày qua từng cách cảm nhận riêng của mỗi tác giả. Điều đó đã đem lại cho người đọc chúng ta cái nhìn thật toàn diện, thật mới mẻ và thâm thúy hơn về hình tượng non sông.

     Cả hai tác phẩm thơ đều ra đời sau lúc Cách mệnh tháng Tám thành công, trong khi nhân dân Việt Nam đã được lợi tự do, độc lập, có được quyền làm chủ non sông, vậy nên chúng đều trình bày hình tượng của một non sông trù phú, giàu đẹp, với người dân người hùng. Cả hai thi sĩ đều sử dụng giọng thơ trữ tình – chính luận lúc viết về Quốc gia mang tính súc tích và triết lý cao. Ko chỉ vậy, nó còn trình bày sự tìm tòi, khám phá những điều mới lạ cho hình tượng non sông. Thế nhưng, tựu chung lại, chúng đều trình bày một tình yêu non sông non sông vô cùng thâm thúy của những người con đất Việt.

     Tuy vậy, về cơ bản, hai bài thơ đều có chung hướng đi, có chung điểm tới, thế nhưng hình thức, cách cảm nhận và biểu thị đều mang nét riêng của từng tác giả. Mỗi người đều có những khám phá riêng về Quốc gia của mình.

     Với “Quốc gia” của Nguyễn Đình Thi, ông khởi đầu viết từ năm 1948, nhưng mãi tới 1955 mới hoàn thành. Chặng đường làm nên tác phẩm kéo dài tám năm, suốt cuộc kháng chiến chống Pháp lần hai của quân và dân ta. Vậy nên cảm nhân về non sông của ông mở rộng từ quá khứ tới tương lai về một non sông kiên cường, quật cường, vươn dậy trở thành “những người hùng áo vải”, đem lại một tương lai huy hoàng. Bài thơ của Nguyễn Đình Thi mang màu sắc hiện đại, trẻ trung, pha chút u buồn, trầm lắng, nhưng ko thiếu đi nét dân tộc, truyền thống. Tính dân tộc trong bài thơ được trình bày qua hình ảnh của mùa thu xử sở với gió heo may, với “hương cốm mới”, với cảm giác “chớm lạnh” giữa “những phố dài” của Hà Nội thủ đô:

“Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới

Tôi nhớ những ngày thu đã xa”

Hay “Những phố dài xao xác hơi may”

     Đó là mùa thu của một non sông hiền hòa, một mùa thu thật đẹp nhưng có chút gì đó man mác buồn suy tư. Để tiếp tới sau đó là hình ảnh về một mùa thu mới của non sông, mùa thu ngày nay với thú vui phơi phới:

“Mùa thu nay đã khác rồi”

     Đó là thú vui về một non sông tự do, được làm chủ quê hương, niềm tự hào lúc non sông được “thay áo mới”. Đồng thời, cũng qua đó, Nguyễn Đình Thi bộc bạch niềm tự hào về một hình ảnh non sông Việt Nam giàu có, trù phú với:

“Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường mênh mang

Những dòng sông đỏ nặng phù sa”

     Hình ảnh non sông hiện lên sao xinh tươi và thân yêu tới thế! Ko chỉ gắn liền với hôm nay, non sông còn nối tiếp mạch với truyền thống, với quá khứ của dân tộc:

“Nước chúng ta

Nước những con người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm từ trong đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về”

     Mạch nguồn của truyền thống kết nối với ngày nay để làm nên một non sông người hùng. Truyền thống đó được lớp lớp người con Việt Nam kế cận, ko chỉ là về văn hóa, phong tục nhưng còn về truyền thống quả cảm, quyết tâm tranh đấu bảo vệ quê hương mình. Ở đây, màu sắc hiện đại của bài thơ nổi lên khá rõ, đó là hình ảnh của một non sông trong trận chiến tranh vệ quốc ở thế kỉ XX. Hình tượng non sông được ấp ủ trong suốt cuộc kháng chiến chín năm với bao nhiêu là trải nghiệm được đúc kết. Để tới cuối cùng, lúc nói về đau thương của chiến tranh gây ra cho quê hương, Nguyễn Đình Thi chỉ thốt lên:

“Ôi những cánh đồng quê chảy máu

Dây thép gai đâm nát trời chiều”

     Chiến tranh đi qua bao giờ cũng để lại những tang thương, những đau thương mất mát. Những người nào đã từng đi qua chiến tranh đều hiểu cái điêu tàn, tang thương nó để lại và Nguyễn Đình Thi đã trình bày hình tượng non sông trong chiến tranh bằng hình ảnh “cánh đồng quê chảy máu”, với “dây thép gai đâm nát trời chiều”. Tư duy đấy gắn liền với tư duy của thơ hiện đại trong khi mỗi quốc gia đều đang oằn mình dưới chân quân thù, đang phải đấu tranh để giành lấy độc lập, tự do trong thế kỉ XX. Đồng thời những hình ảnh đấy cũng gợi lên sự đau thương tới vô tận, sự căm thù vô hạn dành cho quân thù. Quốc gia đã bị chúng dày xéo tới tan tành, ko còn chút bình yên.

     Thế nhưng, từ trong nỗi đau thương đấy, non sông ta, dân tộc ta đã đứng lên với ý thức quật cường:

“Xiềng xích chúng bay ko khóa được

Trời đầy chim và đất đầy hoa

Súng đạn chúng bay ko bắn được

Lòng dân ta yêu nước thương nhà”

     Nguyễn Đình Thi đã lấy cái hữu hạn để so sánh với cái vô hạn, cái cụ thể so sánh với cái trừu tượng: “xiềng xích – trời đầy chim và đất đầy hoa”, “súng đạn – lòng dân ta yêu nước thương nhà”, cốt để nói lên sự bất lực của quân thù đối với sự bất tử, tình yêu nước của dân tộc ta.

     Đặc thù, Nguyễn Đình Thi đã viết lên lời thơ trong niềm tin thắng lợi về tương lai chói lòa của dân tộc:

“Súng nổ rung trời tức giận

Người lên như nước vỡ bờ

Nước Việt Nam từ trong máu lửa

Rũ bùn đứng dậy sáng lòa”

     Đó là lúc chủ nghĩa người hùng cách mệnh làm nên thắng lợi chói lòa, làm cho muôn vạn quân thù sợ hãi. Đây là đỉnh cao của xúc cảm, những suy tư, suy ngẫm về non sông. Bức tranh non sông hiện lên cụ thể, mạch lạc, từ quá khứ, tới ngày nay rồi tới tương lai, kết lại bằng thắng lợi vẻ vang với hình ảnh mang tính sử thi, hoành tráng, có sức nói chung. Khổ thơ cuối là hình tượng non sông Việt Nam từ trong vũng “bùn” lầy u tối, đau thương của kiếp nô lệ, bứt đứt gông xích, đứng lên hiên ngang làm nên thắng lợi lịch sử “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Bức chân dung đấy của non sông được vẽ lên vô cùng chân thực, bởi ngòi bút tài hoa gắn liền với tư duy thơ hiện đại, trên nền khói lửa, máu xương, một Việt Nam kiên cường, sừng sững tự hào trước năm châu bốn bể.

     Cùng chung cảm hứng về non sông nhưng Nguyễn Khoa Điềm lại vẽ lên hình tượng một non sông với đầy màu sắc văn hóa dân gian. Ko như Nguyễn Đình Thi dùng mùa thu để nói về hình tượng non sông, Nguyễn Khoa Điềm đã dùng chất liệu dân gian, của ca dao và thần thoại để tạo nên hình tượng non sông, đồng thời trình bày tư tưởng “non sông của nhân dân”. Đây là một tư duy tư tưởng vừa mới mẻ lại vừa hết sức thân thuộc. Bởi dân gian cũng chính là nhân dân, nhân dân là phần cơ bản nhất, rõ ràng nhất để nhìn thấy non sông. Nhưng nó cũng vô cùng mởi mẻ bởi chất liệu dân gian dựng lên hình tượng non sông gợi ra một non sông bình dị, thân thiện, hiền hòa, đầy chất thơ, luôn sống mãi cùng con người và dân tộc.

     Lúc nói về sự tạo nên, cội nguồn của non sông, Nguyễn Khoa Điềm đã trình bày non sông từ chiều sâu của văn hóa, của những phong tục, tập tục được nối truyền, từ cha mẹ với “gừng cay muối mặn”, từ “miếng trầu bà ăn”, … Quốc gia là những gì thân thuộc nhất, thân thiện nhất với chúng ta:

“Lúc ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa…” mẹ hay kể

Đất Nước khởi đầu với miềng trầu hiện giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên lúc dân mình biết trồng tre đánh giặc

Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay giã, giần, sàng

Đất Nước có từ ngày đó …”

     Tác giả đã lý giải cội nguồn của non sông, khẳng định Đất Nước “có rồi” như một điều thế tất, đương nhiên, đó là một trong những động lực khiến chúng ta phải đi tìm lại cội nguồn của non sông. Quốc gia bắt nguồn từ những điều giản dị, thật tâm, thân thuộc nhất với mỗi con người chúng ta, từ tục ăn trầu, từ những câu chuyện cổ tích “ngày xửa ngày xưa…” mẹ hay kể, từ thói quen vấn tóc sau đầu của mẹ, từ truyền thống “trồng tre” lấy chông đánh giặc của ông cha, … Và non sông cũng trưởng thành mỗi ngày như một thực thể, trưởng thành trong quá trình lao động của con người:

“Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay giã, giần, sàng”

Cái nhìn về cội nguồn của non sông của tác giả thật mới mẻ. Nó chứa đựng trong đó cả chiều sâu về lịch sử, phong tục, văn hóa, …

Ko chỉ làm rõ cội nguồn của non sông, Nguyễn Khoa Điềm tiếp tục làm rõ khái niệm non sông trong cái thước đo “thời kì đằng đẵng, ko gian mênh mông”, của lịch sử, của địa lý.

Khái niệm về non sông được trình bày qua phương diện ko gian, địa lý:

“Đất là nơi anh tới trường

Nước là nơi em tắm

Quốc gia là nơi ta hò hứa

Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm”

     Quốc gia là sự liên kết của hai yếu tố: Đất và Nước. Hai yếu tố đó được khái niệm là những gì thân thuộc, thân thuộc nhất của lứa đôi yêu nhau, gắn liền với đời sống sinh hoạt của con người “nơi anh tới trường”, “nơi em tắm”, gắn liền với kỉ niệm của lứa đôi yêu nhau “nơi ta hò hứa”. Trong hình ảnh non sông đấy có những lời ca dao, những truyền thuyết, thần thoại, ko gian rộng lớn. Nó là ko gian sống sót của các thế hệ con người Việt Nam:

“Đất Nước là nơi dân mình đoàn viên”

     Ko chỉ dựng lên hình ảnh non sông qua ko gian, chiều sâu địa lý, Nguyễn Khoa Điềm còn dựng lên hình tượng non sông thông qua chiều sâu lịch sử, xuyên suốt bốn nghìn năm của non sông ta. Đó là lúc ta biết tới những truyền thuyết về u Cơ – Lạc Long Quân, về Hùng Vương, về ngày giỗ Tổ:

“Đất là nơi chim về

Nước là nơi Rồng ở

Lạc Long Quân và u Cơ

Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng

Những người nào đã khuất

Những người nào hiện giờ

Yêu nhau và sinh con đẻ cái

Gánh vác phần người đi trước để lại

Dặn dò con cháu chuyện tương lai

Hằng năm ăn đâu ở đâu

Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ”

     Đây là non sông trong quá khứ của dân tộc, trong ngày nay, non sông nằm trong sâu thẳm mỗi con người, mỗi con người đều mang một phần trị giá của non sông. Và lúc chúng ta kết đoàn lại với nhau, những trị giá đấy sẽ gắn kết lại, non sông sẽ “hài hòa nồng thắm”.

“Trong anh và em hôm nay

Đều có một phần Đất Nước

Lúc hai đứa nắm tay

Đất Nước trong chúng mình hài hòa nồng thắm

Khí chúng ta cầm tay mọi người

Đất Nước vẹn tròn to lớn”

     Hình tượng non sông trong thơ Nguyễn Khoa Điềm là sự thống nhất, gắn kết giữa cái chung và cái riêng, giữa các tư nhân với cả số đông lớn. Hình tượng đấy cũng được soi chiếu qua lăng kính văn hóa dân gian để tới thế hệ tương lai kế cận, chúng sẽ mang non sông “đi xa” hơn nữa, non sông của chúng ta sẽ trường tồn muôn thuở:

“Ngày mai con ta lớn lên

Con sẽ mang non sông đi xa

Tới những tháng ngày mộng mơ”

     Tới đây, Nguyễn Khoa Điềm lại trở lên thật suy tư và trầm lắng, bởi ông nhìn thấy cái trách nhiệm của mỗi tư nhân cho non sông. Mỗi người phải biết “gắn bó và san sẻ”, đóng góp cho non sông “hóa thân cho dáng hình xứ sở”, ko chỉ bởi non sông là máu xương của mình nhưng còn bởi vì tương lai non sông trường tồn:

“Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình

Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở

Để làm nên Đất Nước muôn thuở…”

     Hình tượng non sông ở đây hiện lên thật thân thiện, thân thuộc biết bao, thế nhưng cũng chẳng kém phần thiêng liêng, hào hùng. Hòa trong đó là khát vọng về một non sông thịnh vượng, trường tồn trong sự gắn kết của mỗi con người trong xã hội.

     Trong lúc xây dựng hình tượng non sông, Nguyễn Khoa Điềm ko quên cái tư tưởng then chốt làm nên non sông đó là “Quốc gia của nhân dân”. Tại khổ cuối này, ông đã bộc lộ những xúc cảm của mình về tư tưởng đó đồng thời trình bày những cảm nhận của riêng mình về non sông.

     Nguyễn Khoa Điềm cho rằng non sông được là nên từ những phẩm chất, số phận của con người, của mỗi người dân trong xã hội, nó được dựng lên bằng máu thịt của nhân dân. Chính nhân dân là người làm nên lịch sử của non sông bốn nghìn năm:

“Những người vợ nhớ chồng còn góp cho Đất Nước những núi Vọng Phu

Cặp vợ chồng yêu nhau góp lên hòn trống mái

Gót ngựa Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại

….

Những cuộc đời đã hóa núi sông ta”

     Đó là một non sông vừa thi vị lại vừa giàu tính trí tuệ. Những cái tên, cảnh trí tự nhiên đều là những con người những số phận tạo nên. Những gò đất, ruộng đồng, bờ bãi đều là những phẩm chất, “lối sống của ông cha”. Chính những chất liệu đặc thù đấy đã khiến non sông trở lên vừa thiêng liêng nhưng cũng thân thiết lên bội phần.

     Thế nhưng, non sông ko chỉ được tạo nên bởi những người được “nhớ mặt đặt tên”, non sông còn được làm nên từ vô số những con người vô danh:

“Trong bốn nghìn lớp người giống chúng ta thế hệ

Họ đã sống và chết

Giản dị và bình tâm

Ko người nào nhớ mặt đặt tên

Nhưng họ đã làm ra Đất Nước”

     Và cũng chính những con người đấy đã tạo nên những trị giá vật chất và ý thức cho non sông chúng ta lưu truyền, làm nên bản sắc riêng của non sông. Họ là người đặt nền tảng cho sự tăng trưởng lâu dài, thịnh vượng của non sông:

“Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa giống

Họ đắp đập be bờ để người sau trồng cây hái trái”

     Như đã nói ở trên, đoạn thơ này, Nguyễn Khoa Điềm tập trung nói về tư tưởng “Quốc gia của nhân dân”, vậy nên cảm hứng bao trùm toàn thể đoạn thơ là tư tưởng đó. Một non sông biết mến thương, trân quý tình nghĩa, có ơn trả ơn, có thù báo thù, cùng nhau góp sức xây dựng non sông, cùng tranh đấu bảo vệ non sông:

“Để Đất Nước này là Đất Nước của Nhân dân

Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao, thần thoại”

     Tương tự, tóm lại, hình tượng non sông nhưng Nguyễn Khoa Điềm trình bày vừa có chiều sâu lịch sử, vừa có ko gian của địa lý, bề rộng của phong tục, tập quán. Mọi khía cạnh đều được nhìn từ cái nhìn của phong tục tập quán. Trong đó có những phát hiện mới mẻ về cội nguồn non sông, về sự tạo nên non sông cũng như một tư tưởng then chốt “Quốc gia của nhân dân”. Tác giả đã sử dụng chất liệu dân gian bằng giọng thơ của mình, bằng sự thông minh của mình để tạo nên một hình tượng non sông thật thâm thúy trong bài thơ. Bài thơ của ông tạo nên sự mới mẻ trong thơ ca Việt, đồng thời tạo nên bức chân dung mới về hình tượng non sông trong thời đại mới ngày nay.

     Cả hai bài thơ của hai tác giả đều cảm nhận về non sông ở một khía cạnh riêng của mình, có mới lạ, hiện đại, có truyền thống, dân gian. Nhưng tựu chung lại, nó đều làm nổi trội lên tình yêu nước thâm thúy của hai thi sĩ, đồng thời làm hoàn thiện hơn hình tượng non sông trong nền thơ ca Việt Nam, làm cho người đọc chúng ta càng có cái nhìn đầy đủ nhất, mới mẻ nhất về non sông chúng ta.

     Mỗi người một phong cách, người dùng chất liệu hiện đại, người dùng chất liệu dân gian, nhưng dù là người nào cũng đều mang tới cho người đọc những xúc cảm tuyệt vời về hình ảnh non sông. Qua đó, chúng ta cảm thu được tình yêu non sông tới sâu nặng của cả hai người con đất Việt qua từng câu chữ, và họ cũng đã góp phần giúp mỗi người con Việt Nam càng thêm yêu quý và trân trọng Tổ quốc thiêng liêng của mình hơn nữa.

Thông qua dàn ý và một số bài văn mẫu so sánh hình tượng non sông trong bài thơ Quốc gia của Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi tiêu biểu được giainhat.vn tuyển chọn từ những bài viết xuất sắc của các bạn học trò. Mong rằng các em sẽ có khoảng thời kì vui vẻ và hữu ích lúc học môn Văn!

Đăng bởi: giainhat.vn

Phân mục: Lớp 12, Ngữ Văn 12

[rule_{ruleNumber}]

Source: giainhat.vn
Categories: Giáo dục

Xem thêm bài viết hay:   Câu 1 trang 45 SGK Giải tích 12

Viết một bình luận