Đặc điểm, phẩm chất bà Tú trong bài Thương vợ

Câu hỏi: Đặc điểm, phẩm chất bà Tú trong bài Thương vợ

Lời giải:

1. Bà Tú là một người phụ nữ vất vả lam lũ

     – Hoàn cảnh bà Tú: mang gánh nặng gia đình, quanh năm lặn lội “mom sông”

     + Thời kì “quanh năm”: làm việc liên tục, ko trừ ngày nào, hết năm này qua năm khác

     + Vị trí “mom sông”:phần đất nhô ra phía lòng sông ko ổn định.

     ⇒ Công việc và hoàn cảnh làm ăn vất vả, xuôi ngược, ko vững vàng, ổn định, bà ko những phỉ nuôi còn nhưng mà phải nuôi chồng


     – Sự vất vả, lam lũ được trình bày trong sự bươn chải lúc làm việc:

     + “Lặn lội” : Sự lam lũ, cực nhọc, nỗi gian truân, lo lắng

     + Hình ảnh “thân cò” : gợi nỗi vất vả, đơn chiếc lúc làm ăn -> gợi tả nỗi đau thân phận và mang tính nói chung

     + “lúc quãng vắng” : thời kì, ko gian hẻo lánh rợn ngợp, chứa đầy những nguy hiểm lo lắng

     => Sự vất vả lam lũ, cực nhọc của Bà Tú.

2. Bà Tú với những nét đẹp và phẩm chất đáng quý

     – Tuy hoàn cảnh trái ngang vất vả, nhưng bà Tú vẫn chu đáo với chồng con :

     + “nuôi”: chăm sóc hoàn toàn

     + “đủ năm con với một chồng”: một mình bà Tú phải nuôi cả gia đình.

     => Bà Tú là người đảm đang, chu đáo với chồng con.

     – Phẩm chất tốt đẹp của Bà Tú còn được trình bày trong sự siêng năng, tảo tần đảm đang

     + “Một duyên hai nợ”: ý thức được việc lấy chồng là duyên nợ nên “âu đành phận”, ko than vẫn

     + “dám quản công”: Đức hy sinh thầm lặng cao quý vì chồng con, ở bà tụ hội cả sự tảo tần, đảm đang, nhẫn nại.

     -> Cuộc sống vất vả gian truân nhưng càng làm nổi trội phẩm chất cao đẹp của bà Tú: đức tính chịu thương chịu thương chịu khó, hết lòng vì chồng vì con của bà Tú.

     => Đó cũng là vẻ đẹp chung cho nhiều phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Các em cùng tìm hiểu thêm về hình ảnh bà Tú trong “Thương vợ” nhé!

1. Cảm nhận hình ảnh bà Tú trong Thương vợ

     Viết về thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ, đã từng có rất nhiều những áng thơ văn nói lên nỗi khổ hạnh, buồn tủi của số phận nữ nhi xấu số, khổ đau. Thi sĩ Trần Tế Xương cũng vậy, người phụ nữ trong thơ ông ko phải người nào khác nhưng mà chính là người vợ tảo tần, giàu đức hi sinh của mình. Với những tình cảm thành tâm, mộc mạc, ông đã khắc họa lại hình ảnh bà Tú trong bài thơ “Thương vợ” một cách rất chân thực và giàu xúc cảm.

     Bà vừa là một người vợ đảm đang, giàu đức hi sinh, vừa là một người mẹ giàu lòng mến thương. Mọi khó khăn, khổ cực trên cuộc đời này chẳng là gì so với người phụ nữ dũng cảm, chịu thương chịu thương chịu khó đấy.

“Quanh năm giao thương ở mom sông

Nuôi đủ năm con với một chồng

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng

Kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông.”

     Hình ảnh một người phụ nữ tảo tần, vất vả ở mom sông – nơi ẩn chứa rất nhiều mối nguy hiểm, thậm chí có thể mất mạng bất kỳ lúc nào – đã gợi lên bao xúc cảm cho người đọc. Trong thời buổi khó khăn, kiếm được đồng tiền rất cực khổ, nuôi được thân mình thôi đã là vất vả lắm rồi. Vậy nhưng mà bà Tú của Tế Xương còn phải “Nuôi đủ năm con với một chồng”. “Đủ” ko những đủ ăn nhưng mà còn đủ mặc, dù ko dư giả hay sang trọng nhưng cũng ko thiếu thứ gì. Mặt khác, hai vế của câu thơ “năm con với một chồng” giống như một chiếc đòn gánh vô hình nhưng rất dài đang đè nặng lên đôi vai gầy của người phụ nữ đáng thương. Nhưng bà ko hề than vãn hay kêu ca nửa lời. Bà cam chịu, hi sinh bằng tất cả tấm lòng nhân ái và mến thương của mình. Tế Xương đã tự ví bà với “thân cò” – một hình ảnh rất đẹp, rất nhân văn và thân thuộc lúc nói về những người nông dân lam lũ, vất vả. Bà lặn lội lúc quãng vắng, rồi lại “ỉ eo mặt nước buổi đò đông”. Trong hai câu thơ này, tác giả đã cố tình dùng phép đảo ngữ đẩy hai từ “lặn lội”, “ỉ eo” lên đầu câu để nhấn mạnh thêm nữa sự vất vả, bon chen của bà Tú. Người phụ nữ đấy ko những yêu chồng, thương còn nhưng mà còn rất sắc sảo, nhanh nhẹn. Vì thế bà mới có thể vững chân làm nghề giao thương quanh năm được. Nhất là trong lúc khó khăn, người nào người nào cũng quyết tâm hết mình để tranh giành lấy từng đồng từng xu, bà Tú cũng vậy, bà cũng phải bon chen lắm, nỗ lực lắm mới có thể “nuôi đủ năm con với một chồng”, cộng thêm cả bản thân bà nữa bẩy người. Một mình bà nuôi cả bẩy mồm ăn.

     Nhưng dù có khổ cực tới đâu đi nữa, người phụ nữ đấy vẫn luôn đứng vững và cam chịu tất cả:

“Một duyên hai nợ âu đành phận

Năm nắng mười mưa dám quản công

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc

Có chồng hờ hững cũng như ko.”

     Duyên nợ long đong long đong, kiếp sống khổ cực, nhọc nhằn nhưng xuyên suốt cả bài thơ, ko có một từ nào nói lên sự than vãn, kêu than của bà Tú. Người phụ nữ đấy có tấm lòng mến thương quá lớn. Bà đã hi sinh tất cả cho chồng cho con, hi sinh cả tuổi thanh xuân đầy khát vọng của mình. Dù “năm nắng” hay “mười mưa” bà nào có “quản công”. Một mình bà sẵn sàng gánh vác cả gia đình. Cũng may, trong thời đấy, dù nhiều người phụ nữ khác cũng lam lũ, cũng vất vả nhưng chẳng mấy người nào được chồng thông cảm và thương xót như Bà Tú. Chỉ tiếng rằng ngoài tình thương, Tế Xương cũng ko thể làm gì giúp vợ được. Thế nên, ông mới tự nhận “Có chồng hờ hững cũng như ko”. Bà ko cần nói nhưng những việc bà làm đã khiến Tế Xương chồng bà phải khâm phục và nể trọng.

     Bà là đại diện cho những người phụ nữ truyền thống của Việt Nam với đức tính chịu thương chịu thương chịu khó, hi sinh vất vả và giàu lòng mến thương. Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại, do có quá nhiều thứ bon chen, chi phối, một số người đã ko còn giữ gìn được những phẩm chất tốt đẹp, cao quý đấy nữa. Họ sống vì lợi danh, sống tị đua, chua chát. Ko ít kẻ đã trà đạp lên nhau, giẫm chân lên nhau nhưng mà sống. Người nào cũng vì lợi ích riêng của bản thân mình nhưng mà quên đi mất những phẩm giá tốt đẹp vốn có của con người. Chưa kể tới có những bà lười biếng, thích ăn ko ngồi rồi, thích tận hưởng, thích sai khiến người khác phải phục tùng mọi ý muốn của mình. Ko mấy người nào còn phải vất vả như bà Tú nhưng cũng cũng chẳng có nhiều tấm lòng giàu tình mến thương và vị tha tương tự nữa.

     Giữa thời thế xô bồ hỗn độn, hình ảnh bà Tú lại xuất hiện với những câu thơ thành tâm, mộc mạc của Tế Xương như một lời động viên, khích lệ và khuyên nhủ những người phụ nữ hãy nhìn nhận lại bản thân mình, hãy quyết tâm vươn lên trong mọi hoàn cảnh. Đừng vì đồng tiên hay vì bất kỳ một điều gì khác nhưng mà làm mất đi danh dự và phẩm giá cao quý của mình. Mặt khác, những người chồng, người đàn ông cũng hãy thông cảm, thương yêu và quý trọng người phụ nữ của đời mình, hãy cùng nhau sẻ chia và gánh vác mọi chuyện trong gia đình, cũng như trong cuộc sống. Tế Xương thương vợ, nhưng ông ko bắt tay làm cùng vợ được. Bởi đó là do thời thế lúc bấy giờ tương tự. Hơn nữa, nghề của ông là viết văn, làm thơ nên ông cũng ko có thời kì để làm cùng vợ. Chỉ tiếc rằng, cái nghề của ông ko mang lại nhiều tiền nong, tài sản để gánh vác gia đình, để bà Tú bớt vất vả, để thân cò đấy ko phải lặn lội hay ỉ eo trong những buổi đò đông.

     Bài thơ đã khép lại với hình ảnh chân thực về người vợ tảo tần, giàu đức hi sinh. Bà là một tấm gương sáng cho những người phụ nữ hiện đại soi lại chính mình.

2. Phân tích hình ảnh bà Tú trong Thương vợ

     Người phụ nữ đã đi vào văn học khá nhiều và trở thành một trong những hình tượng lớn của văn học kim cổ. Tuy nhiên viết về người phụ nữ với tư cách là một người vợ bằng tình cảm của một người chồng thì quả thực rất hiếm. Thương vợ của Tú Xương nằm trong số những trường hợp hiếm hoi đó. Bài thơ là chân dung bà Tú, người bạn trăm năm của Tú Xương, được tái tạo bằng tất cả tấm lòng thành tâm của một người chồng dành cho vợ.

     Hình ảnh bà Tú hiện lên trước hết gắn liền với bao nỗi gian truân nặng nhọc. Thân phụ nữ chân yếu tay mềm nhưng bà Tú vẫn phải một mình làm lụng giao thương, một mình xông pha, lặn lội nơi đầu sông, bến chợ để kiếm sống nuôi gia đình. Cái gian truân nặng nhọc được cụ thể hoá bằng thời kì quanh năm, bằng ko gian ven sông, quãng vắng, buổi đò đông. Tức là triền miên suốt năm suốt tháng ko ngơi ko nghỉ, lúc nào cũng đầu tắt mặt tối. Đặt trong những ko gian, thời kì trên hình ảnh bà Tú dường như lại càng trở thành nhỏ nhỏ, độc thân, tội nghiệp hơn. Cái vất vả nhọc nhằn còn được hiện rõ trong gánh nặng nhưng mà bà Tú phải gánh trên vai: Một gia đình với năm con và một chồng. Năm đứa con với biết bao nhu cầu, bao yêu cầu hàng ngày, ngoài ra đức ông chồng giàu chữ nghĩa đã ko giúp vợ được gì lại còn trở thành một mối bận tâm lo lắng của vợ, nhưng mà nhu cầu của ông chồng đấy nào có ít ỏi gì, nó đủ làm thành một phía để thăng bằng với phía năm đứa con.

     Thế mới biết cuộc sống hằng ngày của bà Tú là như thế nào. Lo cho con, lo cho chồng, nhưng mà phải lo làm sao cho đủ tức là ko thừa nhưng cũng ko được thiếu. Bằng chừng đấy nỗi lo trĩu nặng trên đôi vai gầy của người vợ, người mẹ đấy. Chính vì vậy nhưng mà phải bươn chải nắng mưa sớm khuya, bất kể nguy hiểm hay đơn độc. Nói sao cho xiết những nhọc nhằn khốn cùng nhưng mà bà Tú phải gánh trong suốt cuộc đời của mình. Hình ảnh bà Tú gợi cho ta nghĩ tới hình ảnh của những người phụ nữ đảm đang, lam lũ, lặn lội kiếm sống nuôi chồng, nuôi con đã lặng lẽ đi qua trong cuộc sống dân tộc.

     Cuộc đời nhiều gian truân vất vả đó là sự thiệt thòi của bà Tú. Thế nhưng cũng chính cuộc đời đó đã làm nổi trội bao vẻ đẹp đáng quý ở người phụ nữ này, vẻ đẹp trước hết là vẻ đẹp của sự tảo tần, chịu thương chịu thương chịu khó. Gánh cả một gánh nặng gia đình trên vai với bao khó khăn khốn cùng, lại độc thân thui thủi một mình, ko người sẻ chia giúp sức, đấy vậy nhưng mà vẫn cần mẫn, ko một tẹo lơi là, bỏ bễ công việc. Bà Tú cứ vậy, siêng năng, miệt mài, chịu thương, chịu thương chịu khó, ko nể nang khó khăn nguy hiểm, ko quản ngại nắng mưa sớm khuya. Hình ảnh thơ ko chỉ diễn tả bao nỗi vất vả nhưng mà còn làm nổi trội sự nhẫn nại, kiên trì kiếm sống chu tất cho chồng, cho con của bà Tú. Diễn tả đầy đủ nhất điều này có nhẽ ko câu thơ nào hơn hai câu:

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng

Kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông.”

     Con cò, thân cò là hình ảnh thân thuộc trong văn học truyền thống, là biểu tượng cho người nông dân nói chung và người phụ nữ Việt Nam nói riêng. Dùng hình ảnh “lặn lội thân cò”, Tú Xương đã nói chung được bao phẩm chất xinh tươi của người phụ nữ Việt Nam truyền thống nhưng mà đức tính nổi trội chính là sự tảo tần, chịu thương chịu thương chịu khó.

     Bà Tú còn đẹp ở sự đảm đang tháo vát, ở sự chu đáo với chồng, với con. Cảnh làm ăn kiếm sống của bà Tú thật ko dễ dàng gì, nhưng ko lúc nào ta thấy bà Tú khoanh tay chùn bước, lúc thì một mình lặn lội nơi quãng vắng, lúc lại đua chen tranh giành chốn đò đông. Tất cả đều để chu tất cho gia đình: nuôi đủ năm con với một chồng. Sức vóc một người phụ nữ giữa thời buổi cơm cao gạo kém nhưng mà vẫn đảm bảo cho chồng cho con một cuộc sống dẫu chưa phải là khá giả nhưng ko tới nỗi thiếu thốn tương tự thì quả là giỏi giang hiếm có. Đó là minh chứng cho cái tháo vát đảm đang ở bà Tú, cũng là bộc lộ thuyết phục về tấm lòng rất mực dành cho con cho chồng của người phụ nữ này.

     Ko chỉ có vậy, qua sự trình bày của thi sĩ, bà Tú còn hiện lên với một đức hi sinh cao cả. Dẫu bao nhiêu khó khăn vất vả bà Tú vẫn ko một lời kêu than phàn nàn, ko một lời oán trách. Một mình bà lặng lẽ, lặng lẽ gánh trọn gánh nặng gia đình. Ngay cả lúc ý thức một thực tiễn đắng cay trong quan hệ vợ chồng, một duyên hai nợ thì bà Tú vẫn chấp nhận tất cả sự vất vả nhọc nhằn về phía mình – Năm nắng mười mưa dám quản công. Đó là sự hi sinh quên mình, là tấm lòng vị tha rất mực của bà Tú dành cho ông Tú và những đứa con.

     Được tái tạo bằng tấm lòng thương vợ thành tâm, thâm thúy của Tú Xương, hình ảnh bà Tú trong bài thơ đã trở thành một hình ảnh đẹp tiêu biểu, tiêu biểu cho những người phụ nữ, những người vợ Việt Nam nghìn đời.

3. Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam qua hình ảnh bà Tú trong bài thơ Thương Vợ

     Bằng những câu thơ chân thực, mộc mạc, giản dị giàu xúc cảm, đậm chất trữ tình nhưng mà Hồ Xuân Hương và Trần Tế Xương đã nói lên được số phận của người phụ nữ xưa. Đó là những con người phải chịu nhiều nỗi khổ đau. Qua hình ảnh bà Tú trong bài thơ “Thương vợ” nhưng mà Trần Tế Xương đã làm nổi trội nên được sự khổ cực vì vất vả, cực nhọc của người phụ nữ. Bà Tú hiện lên với cuộc sống vất vả, lam lũ, gian truân, bà làm mướn việc chợ búa, giao thương vất vả “quanh năm”.

“Quanh năm giao thương ở mom sông”.

     Cái thời kì “quanh năm” đấy gợi cho ta một cảm giác của sự liên hoàn tiếp nối của thời kì, của ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác. Một vòng tròn khép kín cuộc đời bà Tú. Tưởng chừng, công việc giao thương của bà là dễ dàng và người nào cũng làm được. Nhưng ko, công việc của bà vất vả và nguy hiểm vì bà Tú giao thương ở nơi “mom sông”. Bà Tú còn hiện lên trong hình ảnh “thân cò”, một hình ảnh đẹp trong ca dao để nói lên bà là một người phụ nữ đảm đang, vừa cho ta thấy nỗi vất vả, gian truân của bà. Đó là sự lo lắng, nguy hiểm trước cái rợn ngợp của thời kì “quanh năm”, và cái hẻo lánh của ko gian nơi “mom sông”. “Thân cò” gợi một cảm giác nhỏ nhỏ của bà Tú trước thời kì và ko gian mênh mông, gợi nên một sự xót xa cho thân phận nhỏ nhỏ của bà.

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,

Kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông”.

     Hình ảnh “lặn lội thân cò” gợi cho người đọc về một cuộc sống vất vả, tảo tần, lam lũ của bà Tú nơi “quãng vắng”. Hình ảnh “đò đông” nói về sự nguy hiểm trong việc đi lại, giao thương của bà. Đó là nơi ồn ĩ, xô bồ cuộc sống nơi chợ búa với những tiếng kì kèo, kêu ca “ỉ eo” đã gợi một nỗi đau về mặt ý thức của bà Tú. Tất cả những hình ảnh đó làm tăng thêm nỗi vất vả, gian truân, một cuộc sống lam lũ, khó khăn trong cuộc đời bà. Suốt cuộc đời bà chỉ là một con người nhỏ nhỏ nhưng mà thôi !.

     Tới với thơ Hồ Xuân Hương thì người phụ nữ phải gánh chịu nỗi khổ đau vì ko làm chủ được số phận của mình qua bài thơ “Bánh trôi nước”. Qua mô tả chiếc bánh trôi nhưng mà tác giả đã nói lên được thân phận của người phụ nữ.

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn,

Bảy nổi ba chìm với nước non”.

     Hình ảnh người phụ nữ ẩn chứa trong chiếc bánh trôi nước “vừa trắng lại vừa tròn” nhưng phải chịu một cuộc sống trôi nổi cập kênh “bảy nổi ba chìm”. Chiếc bánh đấy có đẹp hay chăng, rắn nát chăng đi nữa thì phải phụ thuộc vào người nặn ra chiếc bánh đấy. Một chiếc bánh được nặn đẹp. xinh xẻo thì ko có gì phải chê, nhưng nhưng mà bị làm cho nát hình dạng xấu xí thì sao nhỉ ? Đó là do bàn tay của kẻ nặn bánh nhưng mà thành.

“Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn”.

     Cũng như người phụ nữ, nếu gặp được bến đỗ tốt thì cuộc đời sẽ tươi đẹp, còn rơi vào tay kẻ xấu họ cũng sẽ như chiếc bánh trôi kia, bị vùi dập, tàn tạ trước sóng gió cuộc đời.

     Vẫn thơ Hồ Xuân Hương, ta còn thấy người phụ nữ phải chịu khổ đau về ý thức, vì cô quạnh, thiếu vắng tình yêu, ko được mến thương và sự đồng cảm qua bài thơ “Tự tình” (bài 2). Người nữ sĩ buồn tủi độc thân một mình giữa cái “đêm khuya” lạnh lẽo.

“Đêm khuya vang vọng trống canh dồn,

Trơ cái hồng nhan với nước non”.

     “Đêm khuya” một thời kì muộn trong đêm nhưng người nữ sĩ đấy vẫn thức, ẩn chứa trong lòng là sự thao thức, thấp thỏm ko yên. Ko gian đêm yên tĩnh, vắng lặng nhưng mà đâu đó đã nghe tiếng “vang vọng” từ xa vọng lại, mập mờ ko rõ làm cho người nữ sĩ càng thêm bối rối trong lòng. Tiếng “trống canh dồn” gợi sự dồn dập, gấp gáp, diễn tả được bước đi của thời kì trong đêm. Tác giả sử dụng một động từ “trơ”, một động từ gây cảm giác mạnh với người đọc trình bày sự lẻ loi, vô duyên của thân phận người phụ nữ. Trơ cái gì? Đó là “cái hồng nhan” gợi một cảm giác về sự rẻ rúng, mỉa mai, nhỏ nhỏ với ko gian toàn cảnh, có tầm vóc vũ trụ “nước non”. Qua đó trình bày sự đắng cay, xót xa về thân phận, sự độc thân, lẻ loi của nữ sĩ. Nỗi niềm của tác giả còn trình bày ở thực cảnh thất vọng, nhân duyên ko trọn vẹn.

“Chén rượu hương đưa say lại tỉnh,

Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn”.

     “Chén rượu hương đưa” diễn tả tâm trạng về nỗi đau thân phận, sự thất vọng quanh quẩn, tơ duyên trở thành trò đùa của Tạo hóa. Rượu ko thể làm cho ta vơi đi nỗi buồn vì “say” rồi lại “tỉnh”. Thời kì ” vầng trăng bóng xế” như gợi nhắc tới tháng năm, tuổi tác nhưng lại “khuyết chưa tròn” trình bày sự thiếu vắng, ko trọn vẹn, nỗi buồn tủi vì tuổi xuân sắp qua nhưng mà tơ duyên chưa tới. Những hình ảnh buồn độc thân nhuốm màu tâm trạng nữ thi sĩ.

     Tiếp tới, họ là những con người đẹp, ko chỉ đẹp ở vẻ hình thức nhưng mà họ là những phụ nữ đẹp ở phẩm chất, đức tính cao đẹp. Đó là tình mến thương, lòng nhân hậu, một lòng một dạ vì chồng con. Bà Tú đã hi sinh hết mình vì chồng con, kiếm sống, lao động vất vả để “nuôi đủ năm con với một chồng”. Bà cũng chính là chỗ dựa, là niềm tin cho chồng con. Bà chịu khó chu đáo với chồng con nhưng mà ko một lời ta thán, oán trách. Gánh nặng đè lên đôi vai bà là cả một trách nhiệm to lớn. Duyên số đã đưa đẩy bà gặp ông Tú nhưng đối với bà đó cũng là cái “nợ”. Nợ là trách nhiệm nhưng mà bà phải trang trải, dẫu sao cũng là số phận của bà. Bà Tú cam chịu số phận, nhưng mà con Tạo đã trớ trêu trong cuộc đời bà. Bà chịu “năm nắng mười mưa” nhưng mà nào “dám quản công” để làm việc kiếm sống. Đó là sự hi sinh chịu đựng gian nan và mất mát của bà Tú. Ở bà hiện lên một đức tính hi sinh cao cả, sự đảm đang, tảo tần, chịu thương chịu thương chịu khó của người phụ nữ.

Đăng bởi: giainhat.vn

Phân mục: Lớp 11, Ngữ Văn 11

Hình Ảnh về: Đặc điểm, phẩm chất bà Tú trong bài Thương vợ

Video về: Đặc điểm, phẩm chất bà Tú trong bài Thương vợ

Wiki về Đặc điểm, phẩm chất bà Tú trong bài Thương vợ

Đặc điểm, phẩm chất bà Tú trong bài Thương vợ -

Câu hỏi: Đặc điểm, phẩm chất bà Tú trong bài Thương vợ

Lời giải:

1. Bà Tú là một người phụ nữ vất vả lam lũ

     – Hoàn cảnh bà Tú: mang gánh nặng gia đình, quanh năm lặn lội “mom sông”

     + Thời kì “quanh năm”: làm việc liên tục, ko trừ ngày nào, hết năm này qua năm khác

     + Vị trí “mom sông”:phần đất nhô ra phía lòng sông ko ổn định.

     ⇒ Công việc và hoàn cảnh làm ăn vất vả, xuôi ngược, ko vững vàng, ổn định, bà ko những phỉ nuôi còn nhưng mà phải nuôi chồng


     – Sự vất vả, lam lũ được trình bày trong sự bươn chải lúc làm việc:

     + “Lặn lội” : Sự lam lũ, cực nhọc, nỗi gian truân, lo lắng

     + Hình ảnh “thân cò” : gợi nỗi vất vả, đơn chiếc lúc làm ăn -> gợi tả nỗi đau thân phận và mang tính nói chung

     + “lúc quãng vắng” : thời kì, ko gian hẻo lánh rợn ngợp, chứa đầy những nguy hiểm lo lắng

     => Sự vất vả lam lũ, cực nhọc của Bà Tú.

2. Bà Tú với những nét đẹp và phẩm chất đáng quý

     – Tuy hoàn cảnh trái ngang vất vả, nhưng bà Tú vẫn chu đáo với chồng con :

     + “nuôi”: chăm sóc hoàn toàn

     + “đủ năm con với một chồng”: một mình bà Tú phải nuôi cả gia đình.

     => Bà Tú là người đảm đang, chu đáo với chồng con.

     – Phẩm chất tốt đẹp của Bà Tú còn được trình bày trong sự siêng năng, tảo tần đảm đang

     + “Một duyên hai nợ”: ý thức được việc lấy chồng là duyên nợ nên “âu đành phận”, ko than vẫn

     + “dám quản công”: Đức hy sinh thầm lặng cao quý vì chồng con, ở bà tụ hội cả sự tảo tần, đảm đang, nhẫn nại.

     -> Cuộc sống vất vả gian truân nhưng càng làm nổi trội phẩm chất cao đẹp của bà Tú: đức tính chịu thương chịu thương chịu khó, hết lòng vì chồng vì con của bà Tú.

     => Đó cũng là vẻ đẹp chung cho nhiều phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Các em cùng tìm hiểu thêm về hình ảnh bà Tú trong “Thương vợ” nhé!

1. Cảm nhận hình ảnh bà Tú trong Thương vợ

     Viết về thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ, đã từng có rất nhiều những áng thơ văn nói lên nỗi khổ hạnh, buồn tủi của số phận nữ nhi xấu số, khổ đau. Thi sĩ Trần Tế Xương cũng vậy, người phụ nữ trong thơ ông ko phải người nào khác nhưng mà chính là người vợ tảo tần, giàu đức hi sinh của mình. Với những tình cảm thành tâm, mộc mạc, ông đã khắc họa lại hình ảnh bà Tú trong bài thơ “Thương vợ” một cách rất chân thực và giàu xúc cảm.

     Bà vừa là một người vợ đảm đang, giàu đức hi sinh, vừa là một người mẹ giàu lòng mến thương. Mọi khó khăn, khổ cực trên cuộc đời này chẳng là gì so với người phụ nữ dũng cảm, chịu thương chịu thương chịu khó đấy.

“Quanh năm giao thương ở mom sông

Nuôi đủ năm con với một chồng

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng

Kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông.”

     Hình ảnh một người phụ nữ tảo tần, vất vả ở mom sông – nơi ẩn chứa rất nhiều mối nguy hiểm, thậm chí có thể mất mạng bất kỳ lúc nào – đã gợi lên bao xúc cảm cho người đọc. Trong thời buổi khó khăn, kiếm được đồng tiền rất cực khổ, nuôi được thân mình thôi đã là vất vả lắm rồi. Vậy nhưng mà bà Tú của Tế Xương còn phải “Nuôi đủ năm con với một chồng”. “Đủ” ko những đủ ăn nhưng mà còn đủ mặc, dù ko dư giả hay sang trọng nhưng cũng ko thiếu thứ gì. Mặt khác, hai vế của câu thơ “năm con với một chồng” giống như một chiếc đòn gánh vô hình nhưng rất dài đang đè nặng lên đôi vai gầy của người phụ nữ đáng thương. Nhưng bà ko hề than vãn hay kêu ca nửa lời. Bà cam chịu, hi sinh bằng tất cả tấm lòng nhân ái và mến thương của mình. Tế Xương đã tự ví bà với “thân cò” – một hình ảnh rất đẹp, rất nhân văn và thân thuộc lúc nói về những người nông dân lam lũ, vất vả. Bà lặn lội lúc quãng vắng, rồi lại “ỉ eo mặt nước buổi đò đông”. Trong hai câu thơ này, tác giả đã cố tình dùng phép đảo ngữ đẩy hai từ “lặn lội”, “ỉ eo” lên đầu câu để nhấn mạnh thêm nữa sự vất vả, bon chen của bà Tú. Người phụ nữ đấy ko những yêu chồng, thương còn nhưng mà còn rất sắc sảo, nhanh nhẹn. Vì thế bà mới có thể vững chân làm nghề giao thương quanh năm được. Nhất là trong lúc khó khăn, người nào người nào cũng quyết tâm hết mình để tranh giành lấy từng đồng từng xu, bà Tú cũng vậy, bà cũng phải bon chen lắm, nỗ lực lắm mới có thể “nuôi đủ năm con với một chồng”, cộng thêm cả bản thân bà nữa bẩy người. Một mình bà nuôi cả bẩy mồm ăn.

     Nhưng dù có khổ cực tới đâu đi nữa, người phụ nữ đấy vẫn luôn đứng vững và cam chịu tất cả:

“Một duyên hai nợ âu đành phận

Năm nắng mười mưa dám quản công

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc

Có chồng hờ hững cũng như ko.”

     Duyên nợ long đong long đong, kiếp sống khổ cực, nhọc nhằn nhưng xuyên suốt cả bài thơ, ko có một từ nào nói lên sự than vãn, kêu than của bà Tú. Người phụ nữ đấy có tấm lòng mến thương quá lớn. Bà đã hi sinh tất cả cho chồng cho con, hi sinh cả tuổi thanh xuân đầy khát vọng của mình. Dù “năm nắng” hay “mười mưa” bà nào có “quản công”. Một mình bà sẵn sàng gánh vác cả gia đình. Cũng may, trong thời đấy, dù nhiều người phụ nữ khác cũng lam lũ, cũng vất vả nhưng chẳng mấy người nào được chồng thông cảm và thương xót như Bà Tú. Chỉ tiếng rằng ngoài tình thương, Tế Xương cũng ko thể làm gì giúp vợ được. Thế nên, ông mới tự nhận “Có chồng hờ hững cũng như ko”. Bà ko cần nói nhưng những việc bà làm đã khiến Tế Xương chồng bà phải khâm phục và nể trọng.

     Bà là đại diện cho những người phụ nữ truyền thống của Việt Nam với đức tính chịu thương chịu thương chịu khó, hi sinh vất vả và giàu lòng mến thương. Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại, do có quá nhiều thứ bon chen, chi phối, một số người đã ko còn giữ gìn được những phẩm chất tốt đẹp, cao quý đấy nữa. Họ sống vì lợi danh, sống tị đua, chua chát. Ko ít kẻ đã trà đạp lên nhau, giẫm chân lên nhau nhưng mà sống. Người nào cũng vì lợi ích riêng của bản thân mình nhưng mà quên đi mất những phẩm giá tốt đẹp vốn có của con người. Chưa kể tới có những bà lười biếng, thích ăn ko ngồi rồi, thích tận hưởng, thích sai khiến người khác phải phục tùng mọi ý muốn của mình. Ko mấy người nào còn phải vất vả như bà Tú nhưng cũng cũng chẳng có nhiều tấm lòng giàu tình mến thương và vị tha tương tự nữa.

     Giữa thời thế xô bồ hỗn độn, hình ảnh bà Tú lại xuất hiện với những câu thơ thành tâm, mộc mạc của Tế Xương như một lời động viên, khích lệ và khuyên nhủ những người phụ nữ hãy nhìn nhận lại bản thân mình, hãy quyết tâm vươn lên trong mọi hoàn cảnh. Đừng vì đồng tiên hay vì bất kỳ một điều gì khác nhưng mà làm mất đi danh dự và phẩm giá cao quý của mình. Mặt khác, những người chồng, người đàn ông cũng hãy thông cảm, thương yêu và quý trọng người phụ nữ của đời mình, hãy cùng nhau sẻ chia và gánh vác mọi chuyện trong gia đình, cũng như trong cuộc sống. Tế Xương thương vợ, nhưng ông ko bắt tay làm cùng vợ được. Bởi đó là do thời thế lúc bấy giờ tương tự. Hơn nữa, nghề của ông là viết văn, làm thơ nên ông cũng ko có thời kì để làm cùng vợ. Chỉ tiếc rằng, cái nghề của ông ko mang lại nhiều tiền nong, tài sản để gánh vác gia đình, để bà Tú bớt vất vả, để thân cò đấy ko phải lặn lội hay ỉ eo trong những buổi đò đông.

     Bài thơ đã khép lại với hình ảnh chân thực về người vợ tảo tần, giàu đức hi sinh. Bà là một tấm gương sáng cho những người phụ nữ hiện đại soi lại chính mình.

2. Phân tích hình ảnh bà Tú trong Thương vợ

     Người phụ nữ đã đi vào văn học khá nhiều và trở thành một trong những hình tượng lớn của văn học kim cổ. Tuy nhiên viết về người phụ nữ với tư cách là một người vợ bằng tình cảm của một người chồng thì quả thực rất hiếm. Thương vợ của Tú Xương nằm trong số những trường hợp hiếm hoi đó. Bài thơ là chân dung bà Tú, người bạn trăm năm của Tú Xương, được tái tạo bằng tất cả tấm lòng thành tâm của một người chồng dành cho vợ.

     Hình ảnh bà Tú hiện lên trước hết gắn liền với bao nỗi gian truân nặng nhọc. Thân phụ nữ chân yếu tay mềm nhưng bà Tú vẫn phải một mình làm lụng giao thương, một mình xông pha, lặn lội nơi đầu sông, bến chợ để kiếm sống nuôi gia đình. Cái gian truân nặng nhọc được cụ thể hoá bằng thời kì quanh năm, bằng ko gian ven sông, quãng vắng, buổi đò đông. Tức là triền miên suốt năm suốt tháng ko ngơi ko nghỉ, lúc nào cũng đầu tắt mặt tối. Đặt trong những ko gian, thời kì trên hình ảnh bà Tú dường như lại càng trở thành nhỏ nhỏ, độc thân, tội nghiệp hơn. Cái vất vả nhọc nhằn còn được hiện rõ trong gánh nặng nhưng mà bà Tú phải gánh trên vai: Một gia đình với năm con và một chồng. Năm đứa con với biết bao nhu cầu, bao yêu cầu hàng ngày, ngoài ra đức ông chồng giàu chữ nghĩa đã ko giúp vợ được gì lại còn trở thành một mối bận tâm lo lắng của vợ, nhưng mà nhu cầu của ông chồng đấy nào có ít ỏi gì, nó đủ làm thành một phía để thăng bằng với phía năm đứa con.

     Thế mới biết cuộc sống hằng ngày của bà Tú là như thế nào. Lo cho con, lo cho chồng, nhưng mà phải lo làm sao cho đủ tức là ko thừa nhưng cũng ko được thiếu. Bằng chừng đấy nỗi lo trĩu nặng trên đôi vai gầy của người vợ, người mẹ đấy. Chính vì vậy nhưng mà phải bươn chải nắng mưa sớm khuya, bất kể nguy hiểm hay đơn độc. Nói sao cho xiết những nhọc nhằn khốn cùng nhưng mà bà Tú phải gánh trong suốt cuộc đời của mình. Hình ảnh bà Tú gợi cho ta nghĩ tới hình ảnh của những người phụ nữ đảm đang, lam lũ, lặn lội kiếm sống nuôi chồng, nuôi con đã lặng lẽ đi qua trong cuộc sống dân tộc.

     Cuộc đời nhiều gian truân vất vả đó là sự thiệt thòi của bà Tú. Thế nhưng cũng chính cuộc đời đó đã làm nổi trội bao vẻ đẹp đáng quý ở người phụ nữ này, vẻ đẹp trước hết là vẻ đẹp của sự tảo tần, chịu thương chịu thương chịu khó. Gánh cả một gánh nặng gia đình trên vai với bao khó khăn khốn cùng, lại độc thân thui thủi một mình, ko người sẻ chia giúp sức, đấy vậy nhưng mà vẫn cần mẫn, ko một tẹo lơi là, bỏ bễ công việc. Bà Tú cứ vậy, siêng năng, miệt mài, chịu thương, chịu thương chịu khó, ko nể nang khó khăn nguy hiểm, ko quản ngại nắng mưa sớm khuya. Hình ảnh thơ ko chỉ diễn tả bao nỗi vất vả nhưng mà còn làm nổi trội sự nhẫn nại, kiên trì kiếm sống chu tất cho chồng, cho con của bà Tú. Diễn tả đầy đủ nhất điều này có nhẽ ko câu thơ nào hơn hai câu:

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng

Kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông.”

     Con cò, thân cò là hình ảnh thân thuộc trong văn học truyền thống, là biểu tượng cho người nông dân nói chung và người phụ nữ Việt Nam nói riêng. Dùng hình ảnh “lặn lội thân cò”, Tú Xương đã nói chung được bao phẩm chất xinh tươi của người phụ nữ Việt Nam truyền thống nhưng mà đức tính nổi trội chính là sự tảo tần, chịu thương chịu thương chịu khó.

     Bà Tú còn đẹp ở sự đảm đang tháo vát, ở sự chu đáo với chồng, với con. Cảnh làm ăn kiếm sống của bà Tú thật ko dễ dàng gì, nhưng ko lúc nào ta thấy bà Tú khoanh tay chùn bước, lúc thì một mình lặn lội nơi quãng vắng, lúc lại đua chen tranh giành chốn đò đông. Tất cả đều để chu tất cho gia đình: nuôi đủ năm con với một chồng. Sức vóc một người phụ nữ giữa thời buổi cơm cao gạo kém nhưng mà vẫn đảm bảo cho chồng cho con một cuộc sống dẫu chưa phải là khá giả nhưng ko tới nỗi thiếu thốn tương tự thì quả là giỏi giang hiếm có. Đó là minh chứng cho cái tháo vát đảm đang ở bà Tú, cũng là bộc lộ thuyết phục về tấm lòng rất mực dành cho con cho chồng của người phụ nữ này.

     Ko chỉ có vậy, qua sự trình bày của thi sĩ, bà Tú còn hiện lên với một đức hi sinh cao cả. Dẫu bao nhiêu khó khăn vất vả bà Tú vẫn ko một lời kêu than phàn nàn, ko một lời oán trách. Một mình bà lặng lẽ, lặng lẽ gánh trọn gánh nặng gia đình. Ngay cả lúc ý thức một thực tiễn đắng cay trong quan hệ vợ chồng, một duyên hai nợ thì bà Tú vẫn chấp nhận tất cả sự vất vả nhọc nhằn về phía mình – Năm nắng mười mưa dám quản công. Đó là sự hi sinh quên mình, là tấm lòng vị tha rất mực của bà Tú dành cho ông Tú và những đứa con.

     Được tái tạo bằng tấm lòng thương vợ thành tâm, thâm thúy của Tú Xương, hình ảnh bà Tú trong bài thơ đã trở thành một hình ảnh đẹp tiêu biểu, tiêu biểu cho những người phụ nữ, những người vợ Việt Nam nghìn đời.

3. Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam qua hình ảnh bà Tú trong bài thơ Thương Vợ

     Bằng những câu thơ chân thực, mộc mạc, giản dị giàu xúc cảm, đậm chất trữ tình nhưng mà Hồ Xuân Hương và Trần Tế Xương đã nói lên được số phận của người phụ nữ xưa. Đó là những con người phải chịu nhiều nỗi khổ đau. Qua hình ảnh bà Tú trong bài thơ “Thương vợ” nhưng mà Trần Tế Xương đã làm nổi trội nên được sự khổ cực vì vất vả, cực nhọc của người phụ nữ. Bà Tú hiện lên với cuộc sống vất vả, lam lũ, gian truân, bà làm mướn việc chợ búa, giao thương vất vả “quanh năm”.

“Quanh năm giao thương ở mom sông”.

     Cái thời kì “quanh năm” đấy gợi cho ta một cảm giác của sự liên hoàn tiếp nối của thời kì, của ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác. Một vòng tròn khép kín cuộc đời bà Tú. Tưởng chừng, công việc giao thương của bà là dễ dàng và người nào cũng làm được. Nhưng ko, công việc của bà vất vả và nguy hiểm vì bà Tú giao thương ở nơi “mom sông”. Bà Tú còn hiện lên trong hình ảnh “thân cò”, một hình ảnh đẹp trong ca dao để nói lên bà là một người phụ nữ đảm đang, vừa cho ta thấy nỗi vất vả, gian truân của bà. Đó là sự lo lắng, nguy hiểm trước cái rợn ngợp của thời kì “quanh năm”, và cái hẻo lánh của ko gian nơi “mom sông”. “Thân cò” gợi một cảm giác nhỏ nhỏ của bà Tú trước thời kì và ko gian mênh mông, gợi nên một sự xót xa cho thân phận nhỏ nhỏ của bà.

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,

Kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông”.

     Hình ảnh “lặn lội thân cò” gợi cho người đọc về một cuộc sống vất vả, tảo tần, lam lũ của bà Tú nơi “quãng vắng”. Hình ảnh “đò đông” nói về sự nguy hiểm trong việc đi lại, giao thương của bà. Đó là nơi ồn ĩ, xô bồ cuộc sống nơi chợ búa với những tiếng kì kèo, kêu ca “ỉ eo” đã gợi một nỗi đau về mặt ý thức của bà Tú. Tất cả những hình ảnh đó làm tăng thêm nỗi vất vả, gian truân, một cuộc sống lam lũ, khó khăn trong cuộc đời bà. Suốt cuộc đời bà chỉ là một con người nhỏ nhỏ nhưng mà thôi !.

     Tới với thơ Hồ Xuân Hương thì người phụ nữ phải gánh chịu nỗi khổ đau vì ko làm chủ được số phận của mình qua bài thơ “Bánh trôi nước”. Qua mô tả chiếc bánh trôi nhưng mà tác giả đã nói lên được thân phận của người phụ nữ.

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn,

Bảy nổi ba chìm với nước non”.

     Hình ảnh người phụ nữ ẩn chứa trong chiếc bánh trôi nước “vừa trắng lại vừa tròn” nhưng phải chịu một cuộc sống trôi nổi cập kênh “bảy nổi ba chìm”. Chiếc bánh đấy có đẹp hay chăng, rắn nát chăng đi nữa thì phải phụ thuộc vào người nặn ra chiếc bánh đấy. Một chiếc bánh được nặn đẹp. xinh xẻo thì ko có gì phải chê, nhưng nhưng mà bị làm cho nát hình dạng xấu xí thì sao nhỉ ? Đó là do bàn tay của kẻ nặn bánh nhưng mà thành.

“Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn”.

     Cũng như người phụ nữ, nếu gặp được bến đỗ tốt thì cuộc đời sẽ tươi đẹp, còn rơi vào tay kẻ xấu họ cũng sẽ như chiếc bánh trôi kia, bị vùi dập, tàn tạ trước sóng gió cuộc đời.

     Vẫn thơ Hồ Xuân Hương, ta còn thấy người phụ nữ phải chịu khổ đau về ý thức, vì cô quạnh, thiếu vắng tình yêu, ko được mến thương và sự đồng cảm qua bài thơ “Tự tình” (bài 2). Người nữ sĩ buồn tủi độc thân một mình giữa cái “đêm khuya” lạnh lẽo.

“Đêm khuya vang vọng trống canh dồn,

Trơ cái hồng nhan với nước non”.

     “Đêm khuya” một thời kì muộn trong đêm nhưng người nữ sĩ đấy vẫn thức, ẩn chứa trong lòng là sự thao thức, thấp thỏm ko yên. Ko gian đêm yên tĩnh, vắng lặng nhưng mà đâu đó đã nghe tiếng “vang vọng” từ xa vọng lại, mập mờ ko rõ làm cho người nữ sĩ càng thêm bối rối trong lòng. Tiếng “trống canh dồn” gợi sự dồn dập, gấp gáp, diễn tả được bước đi của thời kì trong đêm. Tác giả sử dụng một động từ “trơ”, một động từ gây cảm giác mạnh với người đọc trình bày sự lẻ loi, vô duyên của thân phận người phụ nữ. Trơ cái gì? Đó là “cái hồng nhan” gợi một cảm giác về sự rẻ rúng, mỉa mai, nhỏ nhỏ với ko gian toàn cảnh, có tầm vóc vũ trụ “nước non”. Qua đó trình bày sự đắng cay, xót xa về thân phận, sự độc thân, lẻ loi của nữ sĩ. Nỗi niềm của tác giả còn trình bày ở thực cảnh thất vọng, nhân duyên ko trọn vẹn.

“Chén rượu hương đưa say lại tỉnh,

Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn”.

     “Chén rượu hương đưa” diễn tả tâm trạng về nỗi đau thân phận, sự thất vọng quanh quẩn, tơ duyên trở thành trò đùa của Tạo hóa. Rượu ko thể làm cho ta vơi đi nỗi buồn vì “say” rồi lại “tỉnh”. Thời kì ” vầng trăng bóng xế” như gợi nhắc tới tháng năm, tuổi tác nhưng lại “khuyết chưa tròn” trình bày sự thiếu vắng, ko trọn vẹn, nỗi buồn tủi vì tuổi xuân sắp qua nhưng mà tơ duyên chưa tới. Những hình ảnh buồn độc thân nhuốm màu tâm trạng nữ thi sĩ.

     Tiếp tới, họ là những con người đẹp, ko chỉ đẹp ở vẻ hình thức nhưng mà họ là những phụ nữ đẹp ở phẩm chất, đức tính cao đẹp. Đó là tình mến thương, lòng nhân hậu, một lòng một dạ vì chồng con. Bà Tú đã hi sinh hết mình vì chồng con, kiếm sống, lao động vất vả để “nuôi đủ năm con với một chồng”. Bà cũng chính là chỗ dựa, là niềm tin cho chồng con. Bà chịu khó chu đáo với chồng con nhưng mà ko một lời ta thán, oán trách. Gánh nặng đè lên đôi vai bà là cả một trách nhiệm to lớn. Duyên số đã đưa đẩy bà gặp ông Tú nhưng đối với bà đó cũng là cái “nợ”. Nợ là trách nhiệm nhưng mà bà phải trang trải, dẫu sao cũng là số phận của bà. Bà Tú cam chịu số phận, nhưng mà con Tạo đã trớ trêu trong cuộc đời bà. Bà chịu “năm nắng mười mưa” nhưng mà nào “dám quản công” để làm việc kiếm sống. Đó là sự hi sinh chịu đựng gian nan và mất mát của bà Tú. Ở bà hiện lên một đức tính hi sinh cao cả, sự đảm đang, tảo tần, chịu thương chịu thương chịu khó của người phụ nữ.

Đăng bởi: giainhat.vn

Phân mục: Lớp 11, Ngữ Văn 11

[rule_{ruleNumber}]

Source: giainhat.vn
Categories: Giáo dục

Viết một bình luận